Türkiye o ekspresten indi

Avrupa Komisyonu'nun Genişlemeden Sorumlu Üyesi Olli Rehn, Türkiye'de bugün piyasaya çıkan kitabında, "Çağdaş Türkiye'nin artık Geceyarısı Ekspresi'nde tarif edilen ülke olmadığını" söylüyor

İpek Yezdani

Avrupa Birliği (AB) Komisyonu'nun Genişlemeden Sorumlu Üyesi Olli Rehn, Türkçesi 1001 Kitap Yayınları tarafından bugün piyasaya çıkarılan "Avrupa'nın Gelecek Sınırları" adlı kitabında, "Geceyarısı Ekspresi" filmini 1978 yılında izlediklerinde, kendisi de dahil Batı'daki bir neslin tamamının filmden etkilendiğini itiraf ederek, "Ancak çağdaş Türkiye, eğer bir zamanlar olduysa bile, artık Geceyarısı Ekspresi'nde tarif edilen ülke değildir" diyor.
İlk kez Ekim 2006'da Belçika'da yayımlanan ve Dışişleri Bakanı Abdullah Gül'ün önerisiyle Türkçeye çevrilen "Avrupa'nın Gelecek Sınırları" adlı kitabın Türkiye bölümü, "Türkiye: Bir Köprü mü, Köprübaşı mı, yoksa Ergime Potası mı?" başlığını taşıyor.
Türkiye'nin dışarıdaki insanların gözündeki imajının, senaryosunu Oliver Stone'un yazdığı "Geceyarısı Ekspresi" filmi tarafından "yıllarca lekelendiğini" anlatan Rehn, "Bu filmi izlediğimde çok güçlü betimlemeden ben de oldukça etkilenmiştim. (...) Film, 1970'lerin sonlarında Batı gençliği arasında bir kült haline gelmişti" diyor.
Rehn, kitabında, "Ancak Türkiye henüz bütün Kopenhag kriterlerini karşılamıyor olsa da 1970'lerin sonlarının klasik filminden söz etmemiz gerekirse, ülke artık Geceyarısı Ekspresi'nden bir sahne değildir" diyor.

Kayserililer

Rehn, kitabında, "Dindar gelenek ve girişimci ruh el ele yaşıyor" diye tanımladığı Kayseri'deki Müslüman işadamlarını da "İslamcı Kalvinistler" olarak nitelendiriyor. Rehn, Kayseri'yi bu anlamda Finlandiya'nın Kalvinizme benzer özelliklere sahip bir topluluğun, "Laestadius" hareketinin güçlü olduğu Oulu şehri yakınlarına benzeten Rehn, "Bu hareketin üyeleri, televizyon izlemez, kesinlikle içki içmezler. Ancak şirketlerinin birçoğu, Nokia'nın bölgedeki taşeron firmasına bağlıdır, tıpkı Kayseri ve İslamcı Kalvinistler gibi" diyor.
Rehn, Türk toplumunu da, "Avrupa ve Asya, modern ve antik, laik ve dindar olmak üzere çeşitli evrensel medeniyet akımlarından doğan farklı tarihi ve kültürel unsurları barındıran çok geniş bir ergime potası" olarak tanımlıyor.





Should I stay or should I go? *

Rehn'in kitabının Türkiye ile ilgili bölümü, 1970 ve 80'lerin grubu "The Clash"ın "Kalmalı mıyım yoksa gitmeli mi?" (Should I stay or should I go?) adlı şarkısının sözleriyle başlıyor. Rehn, AB içinden Türkiye'ye "imtiyazlı ortaklık" önerenleri eleştirerek, Türklerin artık AB üyeliğiyle ilgili düşüncelerinin, şarkıdaki "Eğer beni istemiyorsan beni serbest bırak" sözleriyle aynı yönde olduğunu yazıyor. Rehn, kitabında Clash'ın şarkısından şu sözlere yer veriyor:
"Sevgilim bırak bileyim
Kalmalı mıyım yoksa gitmeli mi?
Eğer gidersem sorun olacak
Ve eğer kalırsam sorun iki katına çıkacak
Bu kararsızlık canımı sıkıyor
Eğer beni istemiyorsan serbest bırak."

* Kalmalı mıyım yoksa gitmeli mi?