TÜRKİYE-AB KARMA PARLAMENTO KOMİSYONU EŞBAŞKANI LAGENDIJK:

Bu bölünmüş yapıyla AB'ye üye olunamaz

Lagendijk, "Türkiye nereye gidiyor?" sorusunu şöyle yanıtladı: Çok bölünmüş bir Türkiye görüyorum. Bazı kesimler birbirine şüpheyle bakıyor ve güvenmiyor. Türkiye bu yapısıyla AB'ye üye olamaz

Belma Akçura

Türkiye-AB Karma Parlamento Komisyonu Eşbaşkanı Joost Lagendijk, AKP'nin başörtüsü konusunda politik bir hata yaptığını söyledi. Lagendijk, Türkiye'de Avrupa'daki anlamda bir sosyal demokrat parti bulunmadığını da kaydetti.
Anadolu Kültür'ün Hakkâri Yüksekova'da düzenlediği "Avrupa Birliği'nde (AB) Son Gelişmeler ve Türkiye'ye Etkileri" konulu paneli, sürpriz bir konuk da izledi: Türkiye-AB Karma Parlamento Komisyonu Eşbaşkanı Joost Lagendijk...
Bölgeyi ve insanını tanımak için temaslarda bulunan Lagendijk, Milliyet'in sorularını yanıtladı:

Leyla Şahin davası

Türkiye-AB ilişkilerinde 2004'e kadar büyük gelişme sağlanmasına karşın, 2005'ten sonra hem Avrupa'da hem de Türkiye'de bir hayal kırıklığı süreci yaşandığını biliyoruz. Neden?
2005'ten sonraki dönemde, Avrupa'da Türkiye'ye karşı akımlar, buna karşı Türkiye'de de tamamen milliyetçi bir söylem kendini gösterdi. Avrupa ile Türkiye milliyetçilerinin karşılıklı güç gösterileriyle ilgili bir süreç izliyoruz ki, bu son derece üzücü.

Hükümetin AB ile ilişkilerini yavaşlatmasında Leyla Şahin davasında AİHM'nin kararının etkili olduğu söyleniyor. Sizce bu ne kadar gerçekçi bir yaklaşım?
Leyla Şahin kararı belirleyici bir rol oynamışsa şayet, Recep Tayyip Erdoğan üzerinde oynamış olabilir. Çünkü Erdoğan AB'den başörtüsü konusunda destek bekliyordu. Bu desteği alamadı ve hayal kırıklığına uğradı. Fakat bence reform sürecinin yavaşlamasında iki faktör çok daha belirleyici oldu. Türkiye'de milliyetçilerin güçlenmesi ve aynı zamanda AB'den de çelişkili mesajların gelmesi. İkincisi, seçim yılına girmemiz bu süreci yavaşlattı.

'Korkular haklı ve geçerli'

AKP'nin başörtüsüyle ilgili politikaları bazı kesimleri korkutuyor. Bunu son dönemde yapılan mitinglerde de gördük. AB bu konuya nasıl bakıyor?
AKP başörtüsüne sadece üniversitelerde mi serbestlik sağlanmasını istiyor yoksa bu bir başlangıç noktası mı, bunu hiçbir zaman açık bir şekilde söylemedi. Yani AKP gerçekten başörtüsü politikasının hangi hedefe doğru gideceğini yeterince kamuoyuna açıklamadı. Bu da AKP'nin bu yaklaşımına şüpheyle bakılmasına ve güven duymamasına neden oldu.
AKP başörtüsüyle ilgili politik bir hata yaptı. Bu konudaki korkular tamamen haklı ve geçerli.

AKP'li belediyelerin içki yasağı gibi uygulamaları da oldu.
Evet, haklısınız. Alkol yasağı gibi uygulamaları insanda, "AKP insanlara kendi hayat şeklini empoze etme eğilimi gösteriyor" şeklinde bir intiba uyandırıyor. Bunlar aslında son derece kaygı verici gelişmeler. AKP bunlara bir açıklama getirmek zorunda.

AKP ile görüşmelerinizde kaygı verici bulduğunuz gelişmeleri dile getirdiniz mi?
Evet. Abdullah Gül ile yaptığım son görüşmede kaygı duyduğum soruların altını çizdim, bu sorulara mutlaka yanıt vermesi gerektiğini ve yoksa sorun yaşanacağını belirttim. Elbette seçim döneminde hiç kimse AKP'nin AB reform sürecini ilgilendiren hassas konularda büyük adımlar atmasını beklemiyor, ama gosterilerde sokaklara dökülen binlerce insanın dile getirdigi kaygılara da bir cevap vermeleri gerekiyor.

'AKP takiye yapmıyor'

AKP'nin takiye yaptığını söyleyenler var.
AB'ye üyelik süreci, AKP'nin kendi çıkarları için inandığı bir süreç. Çünkü şunu gördüler: AB üyesi bir Türkiye, AKP ve tabanına özellikle inanç hürriyetine yönelik uygulamalarda daha fazla hürriyetler verecek. Bu nedenle AKP'nin takiye yaptığına inanmıyorum.

Son gelişmelere baktığınızda acaba "Türkiye nereye doğru gidiyor" sorusuna yanıt bulabiliyor musunuz?
Çok bölünmüş bir Türkiye görüyorum. Bazı kesimler hem çatışma hem de bölünmüşlük içerisinde birbirine tamamen şüpheyle bakıyor ve güvenmiyor. Türkiye bu yapısıyla AB'ye üye olamaz.



CHP hayal kırıklığı oldu

CHP'nin politikalarını AB nasıl değerlendiriyor?
CHP konusunda çok fazla hayal kırıklığına uğradığımı ifade etmek isterim. CHP demokratikleşme sürecine karşı, 301'in değişmesini istemiyor, Kürt meselesine en fazla direnç gösteren parti durumunda. Bütün bu yaklaşımlarına gerçekten çok üzülüyoruz. Kaygı da duyuyoruz.
Türkiye'de Avrupa'daki anlamda bir sosyal demokrat partinin olmadığını görüyoruz. Soldan gelen bir insan olarak bunun acısını çekiyorum. Bunu sosyal demokrat arkadaşlarımla paylaştığımda, onlar da CHP konusunda hayal kırıklığına uğramış durumda.

Askerin 27 Nisan'daki açıklamasını nasıl değerlendiriyorsunuz?
Ordusunun bu şekilde politikaya girdiği bir ülkenin AB üyesi olması imkânsız. Askeri bir darbe olması, Türkiye'nin AB rüyasını tümüyle bitirir. Bu nedenle ordunun bir darbe yapmayacağını düşünüyorum.



Kürtlere destek

Kürtler ve PKK konusuna yaklaşımınız nedir?
- Kürtler bugüne kadar hep Türkiye'de reform isteyenler arasında yer aldı. Kürtlerin bu pozisyonu korumaya devam edeceklerine inanıyorum.
Son üç dört yıldır AB'nin izlediği çizgi; Türkiye'de Kürt meselesinin tartışılmasına yardımcı olan aktörlere, kişilere, hareketlere, gruplara, bu konuda yapılan konferanslara destek vermek oldu. Bunun yanı sıra PKK ve şiddeti ise kınamak oldu.