PARTİLER SEÇMENİN CÜZDANI İÇİN NELER VAAT EDİYOR?

Vaatler bol keseden

CHP çalışmayan yoksul ailelere ayda 300 YTL, MHP işsiz aile reisine 200 YTL ödemeyi vaat ediyor. AKP ise vaatlerinde daha temkinli olmayı tercih ediyor

Gülçin Üstün

Hangi siyasi partiye yakın olursa olsun seçmenlerin tümümün istekleri aynı konuda örtüşüyor. Daha iyi yaşam koşulları, daha fazla iş olanağı, adil gelir dağılımı, düşük enflasyon ve vergi yükünün azalması tüm vatandaşların siyasilerden ortak beklentisi.
AKP, CHP, MHP ve DP seçimin kaderini etkileyecek gençler için iş olanaklarını artırma ya da vergileri kademeli olarak indirme gibi seçmenin cüzdanına dönük vaatlerle oy istiyor.
AKP, seçim bildirgesinde, yaklaşık 5 yıllık iktidarı boyunca gerçekleştirdiği icraatın "başarılı" olduğuna vurgu yaparak benzer uygulamaların yeni dönemde de devam edeceğini anlatıyor.
Seçimden sonra iktidara en yakın parti olarak görülmesi nedeniyle vaatlerinde "temkinli" olmayı tercih eden AKP, daha çok ekonomi politikalarının temel çerçevesini çizmekle yetiniyor. İstihdam üzerindeki vergi yüklerini azaltmak, gençleri İşsizlik Sigortası Fonu'ndan kesilecek kaynak ile iş hayatına hazırlamak AKP'nin önemli vaatleri arasında yer alıyor.
CHP, MHP ve DP ise, seçim bildirgelerinde doğrudan vatandaşın cebine yönelik, alt gelir grubunu hedefleyen iddialı vaatlere yer veriyor.
Diğer partilerden farklı olarak DP'nin seçim vaatlerinin finansmanına ve gerçekleşme zamanına yer vermesi dikkat çekiyor.

Mazot ortak payda

CHP, MHP ve DP'nin ortak vaadi mazotun üzerindeki vergi yükünü indirerek fiyatı aşağı çekmek. CHP, bunun yanı sıra hiçbir ferdi çalışmayan yoksul ailelere her ay "vatandaşlık hakkı" adı altında 300 YTL ödeme yapmaya söz veriyor. MHP de muhtaç durumdaki işsiz aile reislerine aylık 200 YTL işsizlik yardımı ödemeyi, emeklilere kış öncesi bir aylık maaş tutarında ikramiye vermeyi vaat ediyor.
İşte dört partinin seçmene vaatleri:



VERGİ REFORMU
Hedef, vergi yükünü hafifletmek




AKP

Belge düzeninin oturması için damga vergisi başta olmak üzere işlemler üzerindeki vergiler kademeli olarak kaldırılacak.

Aracılık maliyetleri üzerindeki vergi yükleri kademeli olarak düşürülecek.

İşveren üzerindeki vergi ve prim yükü azaltılacak.

Girdi maliyetlerini artıran vergi yükleri asgari düzeye inecek.

CHP

Herkes ödeme gücüne göre vergi ödeyecek.

Esnaf ve sanatkârlar ile ücretlilere uygulanan gelir vergisi oranları, diğer mükelleflere göre 5 puan düşük olacak.

Mazottan ÖTV alınmayacak, mazot fiyatı yarı yarıya ucuzlayacak.

İstihdam üzerindeki vergi yükü azalacak.

100 metrekareden küçük tek konutu olanlar emlak vergisinden muaf olacak.

MHP

İlk defa ev alan vatandaşlara, banka kredileri için ödedikleri faizi gelirlerinden indirme imkânı sağlanacak.

Çalışanların gelirlerinin asgari ücret kadar kısmı vergi dışı kalacak.

Ücret gelirleri için ayrı bir vergi tarifesi uygulanacak ve vergi oranları 5 puan daha düşük belirlenecek. .

Çiftçiler için elektrik, mazot, gübre, tohum gibi temel girdilerin üzerindeki ÖTV ve KDV kaldırılacak.

DP

Çiftçinin kullandığı yeşil mazot üzerindeki KDV ve ÖTV kalkacak.

Asgari ücret vergi dışı kalacak.

Her türlü harcama gelir beyanından düşecek.

Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) yerine Lüks Tüketim Vergisi (LTV) gelecek.

KDV yüzde 8'e inecek.

İstihdam üzerindeki vergi yükü yüzde 20'ye inecek.

Alkollü içkilerden alınan ÖTV kalkacak.

İşsizlikle mücadelenin kaynağı fondaki para


İŞSİZLİK

AKP

İşverenlerin zorunlu özürlü istihdamında SSK işveren prim tutarı Hazine tarafından karşılanacak.

SSK işveren prim oranı 2008'den itibaren 5 puanla başlamak üzere kademeli olarak indirilecek.

İşsizlik Sigortası Fonu istihdamı geliştirmek için kullanılacak. İşsizlerin bu fondan daha uzun süre yararlanması sağlanacak. Fondan aktif iş gücü programlarına her yıl 200 milyon YTL aktarılacak.

İş kuracak gençlere finansman ve ücretsiz yer sağlanacak.

CHP

İşsizlik 5 yılda yarıya inecek.

İş kurmak isteyen gençlere ve el sanatlarını girdiye dönüştürmek isteyen kadınlara finansman desteği verilecek.

İşsizlik Sigortası Fonu'ndan yararlanmak kolaylaşacak, ücretler artacak. Fon işsizlikle mücadelenin bir kaynağı olacak.

Hiçbir ferdi çalışmayan yoksul ailelere her ay 300 YTL, "vatandaşlık hakkı" ödenecek.

MHP

Her yıl 700 bin yeni kişi olmak üzere, 5 yılda 3.5 milyon kişiye istihdam sağlanacak.

Gaziler, şehit aileleri, terörle mücadele ederken mağdur olanlar ve özürlüler öncelikli olarak işe yerleştirilecek.

Muhtaç durumdaki işsiz aile reislerine iş sağlanana kadar asgari ücretin yarısı kadar (yaklaşık 200 YTL) işsizlik yardımı ödenecek.

Emeklilere, her yıl bir maaş tutarında kışa hazırlık ödemesi yapılacak.

İşsizlik Sigortası Fonu istihdamın özendirilmesinde kullanılacak.

DP

1 milyon yeni KOBİ kurularak, 5 milyon yeni istihdam sağlanacak.

İş kuracak kadınlara düşük faizli kredi verilecek.

10 yıl içinde 120 bin kişi gemi adamı olarak istihdam edilecek.

İşsizlik Sigortası Fonu yeniden yapılandırılacak.

TEMEL EKONOMİK HEDEFLER

Enflasyonu düşürme sözü



AKP

Enflasyon ve faiz oranları tek haneye inecek.

2013'te kişi başına gelir 10 bin, milli gelir 800 milyar dolar olacak.

Toplam borçlanma ağırlıklı olarak YTL cinsinden yapılacak. Vade yapısı uzatılacak.

CHP

Enflasyon yüzde 5'in üzerine çıkmayacak.

Büyüme yüzde 6'nın üzerinde tutulacak, cari açığın gayri safi yurtiçi hasılaya oranı yüzde 4'e çekilecek.

MHP

Enflasyon 5 yılda yüzde 3'e çekilecek.

Her yıl yüzde 7 büyüme sağlanacak. 2023'te kişi başına gelir 25 bin dolara çıkacak.

DP

Enflasyon yüzde 5'in altında kalacak.

Yıllık büyüme yüzde 8 olacak.

Gelirler her yıl bir önceki yıla göre yüzde 5 artarken, giderler yüzde 5 azalacak.

UZMANLAR NE DİYOR?

Vergiler kalksa da mazot 1 YTL olmaz

Vergi Konseyi Başkanı Mustafa Uysal, mazotun fiyatının yarıya indirilmesi veya vergilerin kaldırılması vaadinin çok gerçekçi olmadığını söyledi. Uysal, şu değerlendirmeyi yaptı:

"Mazotun vergisiz satışı yaklaşık 1.1 YTL. 83 YKr ÖTV, 34 YKr KDV olmak üzere toplam 1.17 YTL vergi yüküyle satış fiyatı 2.27 YTL oluyor. Bugünkü fiyatlar seviyesinde mazotun 1 YTL'ye inmesi için üzerindeki tüm vergilerin kaldırılması dahi yetersiz. Bu politikanın faturası bütçeye 14 milyar YTL yük getirir. Toplam vergi gelirinin yüzde 8'ine denk gelen bu durum ekonominin dengelerini önemli ölçülerde saptıracak sonuçlar doğurur. Sadece tarım kesiminde çalışanların mazotunu 1 YTL'ye indirmek bütçe açısından daha makûl olabilir. Ancak bunun da yöntemi üreticiye değil, üretime destek vermek olmalıdır. Aksi takdirde bu destek mazot ticaretine döner."
Ekonomiye vergi yoluyla aşırı müdahaleden kaçınılması gerektiğini vurgulayan Uysal, "Sistem daha karmaşık hale gelir. Sosyal ve ekonomik amaç güdülecekse bunun doğrudan ödeme şeklinde yapılması daha uygun" dedi.

Türkiye Ekonomi Kurumu Başkanı Prof. Dr. Ercan Uygur, partilerin kişi başına geliri 10-25 bin dolara çıkarma vaadini "Büyüme oranları ortalama yüzde 6 olursa ve TL önemli ölçüde değer kaybına uğramazsa olabilir. Ancak TL'nin böyle değerli kalmaya devam etmesi mevcut tabloya göre çok gerçekçi değil, kolay görünmüyor" sözleriyle yorumladı. Uygur partilerin vergi indirimi vaatlerini "Bunlar maliye politikalarında gevşeme sinyali" diye değerlendirdi.

Türk-İş Genel Başkanı Salih Kılıç, siyasilerin istihdamı artırmak için İşsizlik Sigortası Fonu'ndaki yaklaşık 26 milyar YTL'lik kaynağı kullanmayı planlamalarını eleştirdi. Kılıç, fonun işsiz kalanları desteklemek için işçi ve işverenin kesintileriyle biriktiğini belirterek "İşçiler fondan zaten düşük düzeyde yararlanıyor. Ücretler düşük. İstihdamı artırmak için fona göz dikmesinler. Çözüm fonun dengesini bozmak değil, büyümeyi artırmaktır" dedi.

YARIN:

PARTİLER ÇALIŞANA, SANAYİCİYE, ESNAFA NE VAAT EDİYOR?