Yasemin CONGAR Yıldızlar, çizgiler ve ötesi

Lobi Bush'u pes ettirdi

ABD Senatosu, Erivan Büyükelçiliği'ne atanan Hoagland'ın görevini, 'soykırım' ifadesini kullanmayı reddettiği gerekçesiyle onaylamamakta bir yıl boyunca direnince, Bush da adayını geri çekti

ABD'nin Ermenistan'a göndereceği büyükelçi konusunda Senato Dış İlişkiler Komitesi ile Beyaz Saray'ı karşı karşıya getiren siyasi tartışma, Bush yönetiminin geri adımıyla sonuçlandı.
Beyaz Saray, Başkan Bush tarafından Erivan Büyükelçiliği'ne atanan eski Duşanbe Büyükelçisi Richard Hoagland'ın adaylığını, bir yıllık mücadeleden sonra geri çekti.
Hoagland, gerek 2006 Haziran'ında, Senato Dış İlişkiler Komitesi önünde açıklama yaparken, gerekse daha sonra senatörlerin yazılı sorularına verdiği cevaplarda, 1915-1923 döneminde Osmanlı Ermenilerinin yaşadıklarını "soykırım" diye adlandırmayı reddetmişti.
ABD, soykırım tezine resmen sahip çıkmıyor. Ancak bazı Ermeni dernekleri ile Kongre üyeleri, Hoagland'ın Osmanlı tarihine ilişkin değerlendirmelerinin "Amerikan resmi söyleminin bile gerisinde kaldığını" savunarak, atamasının onaylanmaması için yoğun çaba gösterdiler.

Senatörün memnuniyeti
Hoagland'ın Erivan'da görev almasını engelleyen başlıca kişi, New Jersey Senatörü Robert Menendez oldu. Demokrat Senatör, Hoagland'ın atamasının, Senato Genel Kurulu'nda oylanmasını, "engel şerhi" koyarak iki kez üst üste önledi.
Geçen kasımdaki ara seçimin ardından Senato çoğunluk lideri olan Demokrat Harry Reid de Menendez'e destek verdi ve Aralık 2006'da Bush yönetiminden Hoagland'ın adaylığını geri çekmesini resmen talep etti.
Beyaz Saray'ın son kararı üzerine açıklama yapan Menendez, "Bu memnun edici bir haber. Umarım yeni gösterilecek aday, bu konuya farklı yaklaşım getirip Ermenistan'daki dostlarımızla yapıcı bir ilişki kurabilir" dedi.

'Soykırım' dedi, atıldı
ABD'li diplomatların Ermeni soykırımı tezine resmen sahip çıkmamasının son dönemdeki en önemli istisnasını, bir önceki Erivan Büyükelçisi John Evans oluşturmuştu.
Evans, tarihte yaşananlardan "soykırım" diye söz edip bu tanımda ısrar edince, Bush yönetimince erken emekliliğe zorlandı.
Ermeni derneklerinin Hoagland'ın adaylığına karşı kampanyasında, "Evans kararını protesto" güdüsü de etkili oldu.

Eşcinselliği tartışıldı
Öte yandan, Hoagland'ın eşcinsel olması da Ermenistan'daki muhafazakâr çevrelerin protestosuna yol açmıştı.
Altı yıl öncesine kadar, eşcinsel ilişkiyi hapisle cezalandırılabilen bir suç sayan Ermenistan'da, bu konudaki yasa, Ermeni insan hakları örgütlerinin kampanyası ile ABD ve AB'nin baskısı sonucu değiştirilmişti.
Ancak Ermeni basınında Hoagland hakkında çıkan bazı yazılarda, Bush yönetiminin eşcinsel bir diplomatı Erivan'a ataması da eleştirildi.

ABD'de 'Büyük Birader' yasası ABD'nin terörist zanlılarının izlenmesine ilişkin mevcut düzenlemelerini daha da gevşeten ve Amerikan casusluk örgütlerine geniş yetkiler veren bir yasanın Senato'da kabul edilmesi, sivil toplum örgütlerini ayağa kaldırdı.
ABD Senatosu'nda 43 Cumhuriyetçi, 16 Demokrat ve 1 bağımsızın onayıyla, 28'e karşı 60 oyla kabul edilen Dış İstihbarat Gözetleme Yasası, ABD istihbaratçılarına, yurtdışıyla yapılan telefon konuşmalarını ve elektronik posta yazışmalarını mahkeme emri olmaksızın izleme yetkisi veriyor.
Demokratik Parti'nin başta muhalefet ettiği yasa tasarısı, Beyaz Saray'ın diretmesi ve "Kongre, bunu onaylamazsa, yaz tatiline çıkmanızı engelleriz" tehdidinde bulunması sonrasında benimsendi.
Senato çoğunluk lideri Demokrat Harry Reid, yasayı, "devletin hesap verebilirliği ilkesini gözetmemekle" eleştirdi. Amerikan Yurttaşlık Özgürlükleri Birliği (ACLU) Washington Direktörü ise, "Demokratlar, Pavlov köpeği gibiler. Başkan 'terörizm' der demez, sırt üstü yatıp ayaklarını havaya dikiyorlar" diyerek Demokratik Parti'yi protesto etti.

ycongar@erols.com