Güngör URAS Olayların içinden

6 ayda döviz açığımız 19.6 milyar dolar

2007 yılının ilk 6 ayında döviz açığımız 19 milyar 612 milyon dolar oldu. 2006 yılının ilk 6 ayında döviz açığımız 19 milyar 598 milyon dolardı. Açık anlatımıyla, bu yılın ilk 6 ayında döviz açığımız geçen yıla göre sadece 14 milyon dolar arttı.
Ödemeler Bilançosu'nda "Cari Açık" denilen açık, işte bu döviz açığıdır. Döviz açığı, olağan döviz giderleri ile gelirleri arasındaki farktan oluşur. Faiz gelir-gideri olağan döviz hareketidir. Dış borç anapara ödemesi ise bu hesaba girmez.
Sayın okuyucularıma döviz açığımızın nasıl oluştuğunu basit olarak anlatmak için bu yazının altında bir tablo veriyorum.
Bizim döviz giderlerimizin 2 ana kalemi, ithalat (mal alımı) ile faiz ödemelerinden oluşur. Toplam döviz giderlerinde ithalat harcamalarının payı yüzde 85, dış borç döviz faizi ödemelerinin payı yüzde 6'dır.

İthalat/ihracat önemli
Demek ki, döviz giderinin artıp eksilmesi ithalata bağlıdır. Bu yılın ilk 6 ayında ithalat harcamaları yüzde 15.8 oranında (10.0 milyar dolar) arttığı için toplam döviz giderlerinde de (diğer döviz harcamalarındaki artışın da etkisinde) yüzde 16.7 oranında (12.3 milyar dolar) artış ortaya çıkmıştır.
Döviz gelirlerimizin 2 ana kalemi, ihracat ile turizm gelirleridir. 2007 yılının ilk 6 ayında toplam dövizin yüzde 79'u ihracattan, yüzde 9'u turizmden gelmiştir. Turizm gelirlerinde önemli bir artış olmamış, buna karşılık ihracat geliri yüzde 24.1 oranında (10.1 milyar dolar) artmıştır. İhracat gelirindeki artışın etkisinde toplam döviz gelirlerinde de yüzde 22.7 oranında (12.3 milyar dolar) artış gerçekleşmiştir.
Dikkat buyurulursa diğer döviz gelirlerinin (işçi dövizlerinin, taşımacılık ve müteahhitlik gelirlerinin) toplam döviz geliri içinde ağırlığı kalmamıştır.

Bol döviz girişi devam ediyor
Demek ki, bundan sonra, döviz açığımızın küçülmesi, ithalatın büyüme hızının azalmasına, ihracat artışının hızlanmasına bağlıdır.
İyi de, acaba 2007 yılının ilk 6 ayındaki bu 19.6 milyar dolarlık açık (cari açık) nasıl kapandı?
Merkez Bankası'nın yayımladığı Ödemeler Dengesi tablosundan öğrendiğimize göre, 2007 yılının ilk 6 ayında ülkemize sermaye hareketiyle 25.8 milyar dolar döviz girmiş. (Geçen yılın aynı döneminde de 26.3 milyar döviz girmişti.)
Bu yılın ilk 6 ayında (satın almalar karşılığı) yabancı sermaye olarak 10.3 milyar dolar, (bono ve hisse senedi için) portföy yatırımı olarak 6.1 milyar dolar, (bankaların ve özel sektörün borçlanmasıyla) kredi olarak 9.4 milyar dolar (net) döviz girişi olmuş.
Giren 25.8 milyar dolar tutarındaki döviz, döviz açığımızın (19.6 milyar doların) üzerinde olduğu için (ihtiyaçtan fazla döviz girdiği için / arz talepten fazla olduğu için) döviz fiyatları daha önceki dönemlerde olduğu gibi 2007 yılının ilk 6 ayında da artmadı, ucuzladı.

Döviz gelir-giderleri (ocak-haziran; milyon dolar)
	2007	2006	Fark
DÖVİZ GELİRLERİ	66.536	54.230	12.306
(1) İhracat	52.488	42.295	10.193
(Bavul ticareti)	3.027	2.381	646
(2) Turizm geliri	5.890	5.695	195
(3) Faiz geliri	1.063	597	466
(4) İşçi dövizi geliri	456	510	-54
(5) Taşımacılık geliri	2.679	1.716	963
(6) Yurtdışı müth. geliri	418	461	-43
(7) Diğer gelirler	3.542	2.956	586
DÖVİZ GİDERLERİ	86.148	73.828	12.320
(1) İthalat	73.491	63.437	10.054
(2) Turizm gideri	1.575	1.315	260
(3) Faiz gideri	5.093	4.306	787
(4) Taşımacılık gideri	2.504	1.911	593
(5) Diğer giderler	3.485	2.859	626
DÖVİZ AÇIĞI	-19.612	-19.598	14