ABD RAPORU: TÜRKİYE'DE DİNİ ÖZGÜRLÜKLERDE GELİŞME YOK

Alevilere ayrımcılık gayrimüslime engel

ABD raporunda, "Gayrimüslimler üst düzey devlet görevlerine gelemiyor. Aleviler Sünni İslamın anlatıldığı derse girmek zorunda kalıyor. Dini kıyafet yasağı sürüyor" denildi

DIŞ HABERLER SERVİSİ

ABD Dışişleri Bakanlığı'nın "Uluslararası Dini Özgürlükler Raporu 2007"de, Türkiye'ye de bir bölüm ayrıldı. Raporda, dini özgürlüklerin anayasa ile koruma altına alınmasına rağmen ülkedeki gayrimüslim azınlıklar üzerinde büyük bir toplumsal baskı olduğu ileri sürüldü. Raporda, "Gayrimüslimlerin devlet kurumlarında üst düzey görevlere gelmesinin engellendiği" belirtildi.
Raporun Türkiye ile ilgili bölümünde 2007 yılı boyunca ülkede dini özgürlükler konusunda önceki seneye oranla kayda değer bir gelişme gözlenmediği, İslam dininden başka bir dine dönmek isteyenlerin, akrabaları ve komşularından baskı ve şiddet gördüğü ileri sürüldü.

Aleviler 15 milyon

Raporda, dini azınlıkların yanı sıra Türkiye'de sayıları 15 ila 20 milyonu bulduğu belirtilen Alevilerin de çeşitli hükümet politikalarıyla ayrımcılığa uğradığı yer aldı.
Alevilerin dini yükümlülüklerini yerine getirdiği cemevlerinin yasalar tarafından ibadethane olarak değil, kültür merkezleri olarak tanındığı ve bu nedenle, camilerin aksine devletten maddi yardım alamadığı kaydedildi.
Okullarda uygulanan zorunlu din dersi müfredatının sadece Sünni İslam kurallarına göre hazırlandığı, buna rağmen Alevi öğrencilerin de bu derslere girmek zorunda bırakıldığına dikkat çekildi. Hükümetin, Ocak 2007'de din dersi müfredatına Alevilikle ilgili konuları da eklediği, ancak bunun birçok Alevi tarafından yetersiz bulunduğu vurgulandı.

Müslümanlara baskı

"İslami köktendinciliğin" yükselmesine dair duyulan endişenin, bazı Müslümanlara yönelik baskı haline gelebildiği öne sürüldü. Geçen nisan ayında Genelkurmay Başkanlığı'nın internet sitesinde yayımlanan ve irtica faaliyetlerinin vurgulandığı açıklamaya da dikkat çekildi. Raporda, 2007 yılı boyunca Türkiye'deki diğer din özgürlüğü ihlallerine dair şu maddeler yer aldı:

GAYRİMÜSLİMLERE ŞİDDET: Son iki yıl içinde ülkenin 10 ayrı şehrinde gayrimüslimlere yapılan saldırılarda, 3 kişi hayatını kaybetti, 20'den fazla kişi bıçaklandı ya da ciddi şekilde dövüldü. Bazı kiliseler bombalandı. Ülkede yaşayan Hıristiyanlara ülkelerine dönmemeleri halinde öldürüleceklerine dair mektuplar ve telefonlar yoluyla gönderilen tehditler devam ediyor.

DİN DEĞİŞTİRMEK İSTEYENLERE BASKI: Yasalar yasaklamasa da din değiştirme çoğu zaman polis ve devlet görevlileri tarafından şüpheyle karşılanıyor. Dinlerini değiştirdikten sonra nüfus cüzdanlarına yeni dinlerinin yazılması için resmi dairelere başvuranlar, devlet memurlarının tacizine ve sataşmalarına hedef oluyor.

Din değiştirme, toplumsal olarak da "kabul edilemez" bir şey olarak görüldüğünden, dinlerini yaymak isteyen gruplar engellemelere ve şiddete maruz kalıyor.

MÜSLÜMANLARA KISITLAMALAR: Devlet politikaları genel olarak dini özgürlükleri desteklemek yolunda olsa da "İslami köktendinciliğin" ülke güvenliğini ve bütünlüğünü tehdit edeceği endişesi, dindar Müslümanların, orduda ve üniversiteler dahil olmak üzere devlet kurumlarında üst düzey görevlere atanmasına mani oluyor.

Özellikle askerler, dini ibadetlerini yerine getiremiyor ve türbanlı bir kadınla evlenirlerse "İslamcı" olmakla suçlanıyor.

VAKIFLAR: Kıbrıs ile ilgili gerginliğin doruğa çıktığı 1974 yılında, gayrimüslim vakıflarının yeni mal ve mülk edinme hakları ellerinden alındı.

Bu tarihten itibaren özellikle Rum ve Ermeni vakıflarının bir çok mülkiyetine devlet tarafından el konuldu. Konunun AİHM'ye yansımasının ardından Türkiye 2002'de gayrimüslim vakıflarına mülkiyet edinme haklarını geri verdi.
Ancak, yeni düzenlemede, devlete, gayrimüslim nüfusun ciddi azalma gösterdiği bölgelerde vakıfların mallarına el koyma yetkisi verilmesi, keyfi uygulamalar olabileceği yönünde kaygı yaratıyor.

EKÜMENİK SORUNU: Müslüman olmayan azınlıklar, 1923 Lozan Antlaşması'yla tanındı. Ancak, bu tanıma ABD tarafından "Ekümenik" (Evrensel) olarak kabul edilen Fener Rum Patriği ile Ermeni Patriği'nin yasal statüsünü kapsamıyor. Ayrıca, Fener Rum Patrikhanesi Heybeliada Ruhban Okulu'nun yeniden açılması çabaları sonuçsuz kaldı.

TÜRBAN: Kamu kuruluşları, üniversiteler ve diğer okullarda türbanı da kapsayan "dini kıyafete ilişkin geniş yasak" devam ediyor. Laiklik yanlıları, "İslamcılar" olarak nitelendirilen bir kesimin türbanı "siyasi bir araç" olarak kullanmakla suçluyor ve türban yasağının kaldırılması halinde bütün kadınların, başını örtme yönünde baskı altına kalacakları endişesini taşıyor.