FED'İN FAİZ İNDİRİMİNE İLK TEPKİLER

'Kısa vadede rahatlama, orta vadede endişe var'

İSTANBUL ANKA

ABD Merkez Bankası'nın (FED) faizleri yarım puan indirip yüzde 4.75'e çekmesinin etkileri tartışılmaya başlandı. FED kararını değerlendiren uzmanlar, söz konusu faiz indiriminin piyasalarda geçici bir rahatlamaya yol açsa da, orta ve uzun vadede kriz endişelerinin sürdüğünü kaydetti.
Uzmanlar, Türk ekonomisinin ise FED'in faiz indiriminden olumsuz anlamda etkilenmeyeceğini, dolar kurundaki düşüşün ise sürebileceğini vurguladı.

'Temkinli yaklaşalım'

Akbank Genel Müdür Yardımcısı Hayri Çulhacı:
"Yarım puan düzeyindeki indirim kısa vadede piyasaları çok rahatlatacak. Orta vadede olumlu havanın sürmesi için uluslararası piyasalarda mali şirketlerin bilançolarındaki sorunları bu süreçte gidermeleri gerek.
Türkiye Merkez Bankası'nın faiz indirimi piyasaları kısa vadede rahatlatmadı. Ancak uluslararası piyasaları gözleyen Türk piyasasında bu karar, kısa vadede ciddi kredi yatırımlarına dönüşebilir.
Eğer bu indirim, ABD'de ekonomik büyüme oluşturmaması durumunda orta vadeye ertelenen daha büyük bir dalgalanma ve kriz doğurabilir."

'Piyasalar çok olumlu açılır'

ABank Genel Müdür Yardımcısı Murat Özer:
"Yarın (bugün) piyasalar çok olumlu açılacak. Ancak, orta vadede endişe var. Dünyada merkez bankaları finans piyasalarının beklentileri doğrultusunda hareket ediyor. Umarım orta vadede bu oyun ters tepmez."

'Makro göstergeler belirleyici olur'

Garanti Bankası Ekonomik Araştırmalar Koordinatörü Ali İhsan Gelberi:
"Bundan sonra önemli olan, bu faiz indirimi kararının makro ekonomik göstergeleri nasıl etkileyeceğidir. Şu anda piyasalarda iki tez var:
Birincisi, 1998 yılından sonra ABD ekonomisinin diğer ekonomilerle ilişkilerinin zayıflaması nedeniyle ABD ekonomisindeki olumsuz gelişmelerin diğer ülkeleri çok fazla etkileyemeyeceği yönünde. İkincisi ise, dünya ekonomisinin yüzde 30'unu oluşturan ABD ekonomisinde yaşanan olumsuzlukların her halükarda diğer ülke piyasalarını etkileyeceği doğrultusunda.
Bu iki tezden hangisinin doğru olduğu, önümüzdeki günlerde piyasanın faiz indirimine vereceği tepkilerle netleşecek. FED, 30 - 31 Ekim ve 11 Aralık'ta iki toplantı daha yapacak. Bu toplantılardan çıkacak kararlar da gelecek dönemin nasıl şekilleneceği konusunda büyük önem taşıyor."

'Türkiye iyi yönde etkilenir'

TEB Yatırım Başekonomisti Sertan Kargın:
"FED'in faiz indirimi kararı, ABD ekonomisinin büyümesinde bir yavaşlama olduğunun açık bir kanıtıdır. Bu da ABD'nin piyasalar açısından kredibilitesini düşürecek bir unsurdur.
FED Başkanı Bernanke'nin 'Mevcut bütçe açığı, cari açık ve enflasyonist baskıların birlikte devam etmesi mümkün değil' açıklaması önemli. Bundan sonra FED, makro ekonominin gerçekleri ile piyasa beklentileri arasında ciddi bir denge kurmak zorunda.
Türkiye, faiz indirimi kararından olumlu yönde etkilenecektir. Ancak, imalat sanayii ihracata dayalı olan Türkiye'de, bu alanda bazı olumsuz gelişmeler yaşanabilir. Orta gelir grubunun sıcak paraya olan yöneliminde bir artış olabilir. Önümüzdeki dönemde doların değer kazanması uzak bir ihtimal. Faiz indirimleri devam ederse, dolar kuru düşmeye devam edecektir."

Dolar YTL karşısında 1.23'e kadar geriledi

ANKARA ANKA

FED'in yarım puanlık faiz indiriminin ilk etkisi para piyasalarında görüldü. Kararın açıklanmasının ardından geçen beş dakika içinde bankalararası piyasada dolar YTL karşışında 1.23'e geriledi. Aynı dakikalarda dolar, euro karşısında da tarihi değer kaybına uğrayarak 1.40 sınırına kadar geldi. Dolar - YTL paritesi gün içinde 1.2750 düzeyine kadar yükselmişti.
Ancak sonraki yarım saatte para piyasaları toparlanma sürecine girdi. YTL - dolar paritesi 1.2450 YTL düzeyinde dengeye otururken, dolar euro paritesi de 1.3960 - 1.3970 bandına indi.
Karardan bir saat sonra, saat 22.20'de ise dolar YTL karşısında 1.2420'den işlem görmeye başladı. Dolar - euro paritesi de 1.3970 - 1.3980'de dalgalanmaya başladı. Kararın ardından New York Borsası da yükseldi. Dow Jones endeksi, günü yüzde 2.5 ve Nasdaq endeksi de yüzde 2.7 artışla kapadı.

ANALİZ

Yükselen piyasalara para girişini artırabilir

İBRAHİM EKİNCİ

ABD Merkez Bankası FED, yüzde 5.25 düzeyinde olan gösterge faizini 0.50 puan indirerek yüzde 4.75'e çekti. Böylece beklenen faiz indirimi gerçekleşti. Bu gelişme piyasalar tarafından olumlu karşılandı. Enflasyonist beklentilere karşın bu kararın alınmasında piyasalardaki nakit sıkışıklığının yanı sıra ABD ekonomisindeki durgunluk belirtileri de etkili oldu.
FED'in faiz indirimi ile kredi maliyetleri düştüğü için tüketim ve yatırım harcamalarının artması, böylece ABD ekonomisini canlandırması bekleniyor. Bu gerçekleştiği takdirde dünyanın en büyük ekonomisi olan ABD'deki canlanma, global ekonomide de büyütücü, canlandırıcı bir etki yapacak. Mali piyasalardaki sıkıntının reel kesime olumsuz etkisini sınırlaması beklenen bu kararın global piyasalara da olumlu etkisi olacak. Faiz indirimi ile birlikte öncelikle ABD'de nakit sıkışıklığının aşılması, ABD ekonomisinin canlanması, ardından yükselen piyasalarda yüksek getirili yatırımların artması bekleniyor.
FED dahil birçok merkez bankası, özellikle konut piyasasında başlayan likidite sıkışıklığı nedeniyle piyasaya para vermişlerdi. Faiz indirimi, piyasa için daha düşük maliyetle ve daha kolay para bulunması anlamına geliyor. FED'in indirimi piyasalarda rahatlamaya yol açsa da orta ve uzun vadede kriz endişelerini tam olarak ortadan kaldırmış değil.
Kararın Türk ekenomisine etkisinin iki yönlü olması bekleniyor. Birincisi, ABD ekonomisinin canlanması, bu ülke ithalatının artması, dolayısıyla Türkiye'nin ihracatının artmasına yol açacak.
İkincisi, dolar kurundaki düşüşün süreceğinden, Türkiye'de YTL enstrümanlara yatırım, kârlılığını koruyacak. Türkiye'ye para girişi sürecek. Bu da Türkiye'nin yüksek cari açığını şimdilik finansman sıkıntısına düşmeden çevirmesini kolaylaştıracak. Türkiye'de faizler halen çok yüksek olduğu için düşük faizli paralarla YTL'ye yatırım yapmak cazibesini koruyacak. Sıcak para girişi artacak.

Batığın mevduatına güvence, piyasaya para

İngiltere'de hükümet, Merkez Bankası'ndan acil nakit yardımı alma noktasına düşen, iki-üç gün içinde büyük miktarda mevduatın kaçtığı ve borsadaki hisseleri büyük değer kaybına uğrayan Northern Rock adlı mortgage ve finans kuruluşunun bütün müşterilerine "mevduat garantisi" verdi.
Northern Rock'ın batma noktasına gelmesi halinde paniğin diğer bazı bankalara da sıçraması korkusunun hükümeti, banka müşterilerine mevduat güvencesi verme noktasına getirdiği, ancak krizi zamanında engelleyemeyen Merkez Bankası Başkanı Mervyn King'in yaşananların sorumlusu olarak görülerek "kurban verilmesinin" söz konusu olduğu kaydedildi.

İndirime rağmen en yüksek faiz Türkiye'de

ANKARA ANKA

Merkez Bankası'nın uzun bir aradan sonra gittiği 0.25'lik mini indirime rağmen Türkiye'nin, yüzde 17.25'le dünyada merkez bankalarının uyguladığı gecelik faiz oranı en yüksek ülke olduğu belirlendi.
Bu durum, yabancı yatırımcıların portföyünü Türk devlet tahvili ve bonolarıyla doldurmalarına yol açıyor. Türkiye, "düşük faizli piyasalardan borçlanıp yüksek faiz veren piyasalarda değerlendirmek" anlamına gelen "carry trade"cilerin de yatırımda gözdesi durumunda.
Verdiği cazip faiz nedeniyle Türkiye'deki sıcak para hacmi 100 milyar dolara yaklaşırken, carry trade yapanların en fazla borçlandığı ülke olan Japonya'nın ise yüzde 0.5'le Merkez Bankası faiz oranı en düşük ülke olduğu belirlendi.

Merkez bankalarının gecelik faiz oranları (%)
Ülke adı	Faiz oranı
Türkiye	17.25
İzlanda	14.25
Brezilya	11.25
Güney Afrika	10.00
Mısır	8.75
Yeni Zelanda	8.25
Hindistan	7.75
Macaristan	7.75
Çin	7.02
Hong Kong	6.75
Avustralya	6.50
İngiltere	5.75
G.Kore	5.00
ABD	4.75
Kanada	4.50
Norveç	4.50
Slovakya	4.25
Avrupa MB	4.00
İsveç	3.75
Çek Cum.	3.25
Tayvan	2.88
İsviçre	2.75
Japonya	0.50