REKTÖRLER KOMİTESİ, TÜRBANA SERBESTİ KONUSUNDA UYARDI:

HUKUKEN OLMAZ

Rektörler Komitesi, 'Türban yasağı, yüksek mahkemeler ve AİHM kararlarıyla oluşan hukuki bir durumdur' diyerek anayasada düzenlenemeyeceğini savundu

ANKARA Milliyet

YÖK Başkanı Prof. Dr. Erdoğan Teziç, üniversitelere türbanla girişin önünü açacak bir değişikliğin anayasaya girmesinin hukuken mümkün olmadığını belirterek, "Türban yasağı, yüksek mahkemeler ve AİHM'nin kararlarıyla oluşan hukuki durumdur.
Bu hukuki durum ortaya çıkarken, Türk yüksek mahkemelerinin Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile Atatürk ilke ve devrimleriyle oluşturduğu laik tanımı ve yorumu, AİHM tarafından Avrupa norm ve değerleriyle de uyumlu bulunmuştur" dedi.

'Partilerarası uzlaşma'

Teziç, AKP'nin taslağa ilişkin çalışmasının 21 Ekim'deki referanduma kadar askıya alınmasını da istedi. Rektörler Komitesi'nin dün anayasa taslağı çalışmalarını değerlendirmek üzere yaptığı toplantı sonrası yazılı açıklamayı okuyan Teziç, anayasada cumhuriyet, laiklik, Atatürk milliyetçiliği, bölünmez bütünlük, insan haklarına dayalı demokratik sosyal hukuk devleti nitelikleri dışındaki hükümlerin değiştirilebileceğini, bunun da partilerarası uzlaşmayla yapılması gerektiğini vurguladı.

'Vaatler inandırıcı değil'

Ancak uzlaşma halinde anayasanın "toplum sözleşmesi" olacağını belirten Teziç sözlerini şöyle sürdürdü:
"Hazırlık çalışmalarında siyasi partilerin öncelikle değişiklikle ilgili temel esasları görüşmeler yoluyla belirlemeleri isabetli ve inandırıcı olacaktır.
Anayasa değişikliğinin bir siyasi partinin inisiyatifinde hazırlanıyor olması, sürecin demokratikliğine gölge düşürmektedir. Genel seçimde TBMM'de çoğunluğu elde eden AKP'nin hazırlattığı anayasa değişiklik taslağının katılımcı yollara başvurularak tamamlanacağı vaatleri inandırıcılıktan uzaktır.
Taslağın hazırlanma şekli ve usulü toplumda tedirginliğe ve güvensizliğe yol açmıştır. Anayasa değişikliği girişimine ara verilerek, 21 Ekim'de yapılacak halk oylaması ve devamında öngörülen 11. cumhurbaşkanlığı seçimiyle ilgili hukuki belirsizliğin açıklığa kavuşturulmasından sonra partilerin katılımıyla yeni süreç başlatılması isabetli olacaktır."

Alkışlarla destek

Yükseköğretim kurumlarındaki türban yasağının hukuki bir durum olduğunu da dile getiren Teziç, "Rektörler Komitesi, anayasada kılık kıyafet serbestliğini öngörecek düzenleme yapılmasının hukuken mümkün olamayacağını kamuoyuna hatırlatmak sorumluluğunu duymaktadır" dedi. Teziç'in konuşmasını rektörler de alkışlarla destekledi.
Daha sonra soruları yanıtlayan Teziç, "Anayasa taslağıyla ilgili görüş bildirecek misiniz?" sorusunu, "Kullandığınız araç demokratik süreçten gelmiyorsa amaca gitmeniz tartışma götürür ve anayasanın uygulanmasında sorun çıkar.

'Siyasal simge türban'

Anayasa şekillendiğinde görüşlerimizi bildiririz. Bir partinin görüşü olarak ortaya çıkması, anayasanın kabul ettiği husus değildir" diye yanıtladı. Bir gazetecinin "Dediniz ki, başörtüsü yasağı..." diyerek sözlerine başlaması üzerine, "Başörtüsü demedim, siyasal simge haline gelmiş türban dedim" yanıtını veren Teziç, AİHM'den türban yasağıyla ilgili olarak çıkan kararın bağlayıcı olduğunu kaydetti.
Teziç, "Anayasa'nın 90. maddesinde yapılan değişiklikle, insan hakları sözleşmeleriyle kanunlarla farklılık gösteriyorsa, esas alınacak uluslararası insan hakları belgeleridir. Değiştirilirse, 'Kendinizi sözleşmenin dışında mı bırakıyorsunuz' sorusuna nasıl cevap aranır?" ifadesini kullandı.

'Endişeler bitmez'

AİHM'ye başvurmayacaklarını da söyleyen Teziç "Endişeler saymakla bitmeyebilir. Bunların üzerinde değerlendirme yapmadık, çünkü yaşadığımız sorunların çözümü için rehberlik eden kararlar var" dedi.

Toplantıda 90'ı aşkın üniversite temsil edildi

Rektörler Komitesi, 115 rektörden oluşuyor. Yeni kurulan 16 üniversiteye mevcut rektörlerden tedviren görevlendirme yapıldığı ve yeni kurulan 4 vakıf üniversitenin rektörü bulunmadığı için komitede 95 rektör yer alıyor.
Toplantıda dün 90'ı aşkın üniversite temsil edildi. Anayasa taslağını hazırlayan Prof. Dr. Ergun Özbudun'un çalıştığı Bilkent Üniversitesi'nin Rektörü Prof. Dr. Ali Doğramacı, Sabancı Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Tosun Terzioğlu, Işık Üniversitesi Rektörü Ersin Kalaycıoğlu toplantıya katılmayan rektörler arasında yer aldı. Bilkent ve Sabancı üniversitelerinden toplantıya temsilci gelmedi. İstanbul Bilgi Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Aydın Uğur'un da rahatsızlığı nedeniyle toplantıya gelemediği, üniversitenin rektör yardımcısı düzeyinde temsil edildiği bildirildi.
Haliç, Kadir Has, Maltepe, Bahçeşehir, Beykent, Koç, İzmir Ekonomi, İstanbul Bilim, İstanbul Aydın, Fatih üniversiteleri rektörleri toplantıda yer aldı. Başkent Üniversitesi de rektör yardımcısı düzeyinde temsil edildi.

Fırat'tan cevap:

AİHM kararı tavsiyedir

ANKARA ANKA

YÖK Başkanı Prof. Dr. Erdoğan Teziç'e AKP Genel Başkan Yardımcısı Dengir Mir Mehmet Fırat'tan karşılık geldi.
Fırat, Teziç'in, anayasa profesörü olmasına karşın AİHM kararlarını yanlış yorumladığını, üniversitelerdeki türban yasağının kaldırılmasına bir engel oluşturmadığını söyledi. Fırat şu değerlendirmeyi yaptı: "AİHM kararlarının neler olduğunu artık herkes okuyabiliyor. Artık çağ çok değişti. Eğer değiştirilmesinin mümkün olmadığını söylüyorlarsa, o zaman, bir hocamız AİHM'ye götüreceklerini söylemişti, o yollar açıktır, AİHM'ye giderler. AİHM devletlere yasaklar koymaz. Doğrudan doğruya egemenlik hakkını etkilemez, daha çok tavsiye kararlarıdır. 'Yasanız buna uygunsa, insan haklarına uygun-dur' şeklindedir. Ancak ülkeler kendi yasalarını değiştirme hakkına sahiptir."

AİHM kararı neydi?

Türban siyasi semboldür

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Büyük Dairesi, türbanlı olduğu için İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi'ndeki eğitimini tamamlayamayan Leyla Şahin'in açtığı davayı oybirliğiyle reddetmişti. "Türbanın dini, siyasi bir sembol olduğuna, Türkiye'deki aşırı dinci kesimlerin kendi sembollerini dayattığına" hükmeden Büyük Daire, türbanın toplumu böldüğüne vurgu yaparak, "Bu giysiyi takmanın dini inancın bir gereği olduğunu düşünenler ve düşünmeyenler" olarak ayrım yarattığını belirtmişti. Büyük Daire, bu kararını oybirliğiyle, aralarında Türk hâkim Rıza Türmen'in de bulunduğu 17 yargıçla vermişti.

Türmen'in yorumu:

Başı açıkları korumak için

Yeni anayasanın türban yasağını kaldırması durumuna, Türmen'den ilginç bir tespit geldi. Türmen, dün Akşam gazetesinde yer alan demecinde, yasağa onay veren AİHM kararının, türbanın önündeki engellerin kaldırılmasına mâni olamayacağını söyledi.
Türmen, üniversitelerde türban yasağının kaldırılması durumunda rektörlerin AİHM'ye yapacakları başvurunun bir sonuç getirmeyeceğini kaydetti. Türmen, türban yasağını geri gelebilmesi için başı açık bir öğrencinin "baskı görüyorum" diyerek AİHM'ye başvurması gerektiğini, bu durumda önceki kararların dikkate alınacağını kaydetti. Türmen, "Çünkü o karar, 'Türban yasağı, türban takmayan kızları koruma amaçlıdır' diyor" diye konuştu.