Hurşit GÜNEŞ Gösterge

Hükümet istikrardan taviz veriyor

Geçen hafta boy boy ilanlar çıkmaya ve ihracatçılar Merkez Bankası'nın faiz indirmesi için kamuoyu baskısı yaratmaya başladı. Dün akşam da Merkez Bankası Para Politikası Kurulu toplanıp 50 baz puan faiz indirdi. İhracatçıların faizleri indirme konusunda baskı yapmalarının temelinde yüksek faiz politikasının sıcak parayı çekerek kuru baskıladığı inancı yatıyor.
Ama bu doğru değil. Sıcak paranın bol bol akmasını sağlayan en temel unsur küresel likidite bolluğu. Yüksek faiz vermeyen ülkelere de sıcak para akıyor. Kaldı ki merkez bankalarının elinde faizden başka güçlü silah da yok.
Ancak bu baskı gölgesinde Para Politikası Kurulu önceki akşam MB'nin gecelik borçlanma faizini 50 baz puan indirdi. Acaba böyle bir baskı olmasaydı, indirilen faiz ne kadar olurdu? Aslına bakılırsa, son enflasyon verilerine ve beklentilerdeki gelişmelere bakarak MB'nin faizleri indireceği görülüyordu. Nitekim bunun başlangıcı 19 Eylül'de gerçekleşmişti. Ancak o zaman MB faizleri 25 baz puan indirdiğine göre, bundan böyle her kademe 25 baz puan olacaktı. Enflasyon konusunda ne oldu da bir ay içinde sıkı para politikasını daha hızlı gevşetme ihtiyacı doğdu?
Kimse alınmasın ama bu indirimin siyasal baskı altında oluştuğu kaygıları doğuyor. Özellikle böylesi bir dönemde, bağımsızlık konusunda özel hassasiyeti olan MB'nin belki de 25 baz puanla yoluna devam etmesi gerekiyordu. En azından böylece karizmayı çizdirmemiş olacaktı.
Kaldı ki, mali disiplin konusunda çok ciddi sorunların yaşandığı da ortaya çıktı. Örneğin bu yılın ilk 9 ayında geçen yıla göre bütçe açığının yüzde 779 arttığı görülüyor; yani tam 8 kat! Faiz dışı fazlalık da yüzde 16 azalmış. Üstelik ortada bu yıl elde edilen bir Türk Telekom satışı var. Eğer o satıştan elde edilen gelirler olmasaydı, ilk 9 aylık bütçe açığı geçen yılın aynı dönemine göre 14-15 kat daha fazla olacaktı.

Vergi geliri ve faiz dışı harcama
Bütçede asıl karşılaştırılması gereken faiz dışı harcamalar ile vergi gelirleridir. Geçen yıla göre faiz dışı harcamalar yüzde 21, vergi gelirleri ise yüzde 9.5 artmış. Tabii bu vahim bir durum. Yani hem vurdumduymaz bir savurganlık var, hem de bu kamu gelirlerinin düştüğü bir dönemde yapılıyor. Böylesi bir dönemde para politikasının gevşetilmesinin ne anlamı olabilir ki?
Kaldı ki, bir de bu ara (sınır ötesi operasyon gündeme geldiğinden) dış riskler artmış durumda. Bu indirim birçok kesimi sevindirebilir ama hem MB'nin bağımsızlığına gölge düşürmüştür, hem de teknik bakımdan dozu fazla, yani hatalı olmuştur.
Şimdi gelinen noktada para politikası gevşemektedir. Üstelik maliye politikası gevşekken! Şimdiye dek gevşek mali disiplin çok aşırı sıkı bir para politikasıyla frenlenmeye çalışılıyordu. Şimdi iş büsbütün raydan çıktı. Her ikisi de gevşiyor. Oysa iç ve dış dengenin beraberce elde edilmesi için arzulanan politika gevşek para politikası ile bunu telafi eden sıkı mali disiplin olmalıdır.

Ocak-Eylül 2006 Ocak-Eylül 2007 2007 bütçesi 2007/2006
Harcamalar (milyon YTL)	129.423	152.959	204.988	18.2
1- Faiz hariç harcama	91.796	111.188	152.042	21.1
Personel giderleri	28.201	33.037	43.669	17.1
Sosyal Güc. Kur. devlet primi	3.559	4.092	10.101	15.0
Mal ve hizmet alımları	11.119	13.632	15.587	22.6
Cari transferler	37.802	47.691	60.862	26.2
Sermaye giderleri	6.042	7.551	12.103	25.0
Sermaye transferleri	2.016	2.626	3.647	30.3
Borç verme	3.055	2.556	3.694	-16.3
2- Faiz harcamaları	37.627	42.771	52.946	13.7
Gelirler	128.038	141.786	188.158	10.7
1- Genel bütçe gelirleri	124.830	138.254	183.460	10.8
Vergi gelirleri	102.005	111.656	158.152	9.5
Teşebbüs ve mülkiyet gelirleri	6.386	6.881	7.817	7.8
Faizler, paylar ve cezalar	15.963	12.108	14.443	-24.1
Sermaye gelirleri	251	6.007	2.565	2293.2
2- Diğer	3.208	3.531	4.698	10.1
Bütçe dengesi	-1.384	-12.172	-16.829	779.5
Faiz dışı denge	36.242	30.598	36.116	-15.6