Türmen: AİHM'ye göre laiklik demokrasinin temeli

M. AKİF ERDEM İstanbul

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin (AİHM) eski yargıcı Rıza Türmen, AİHM'nin, laiklik uygulamalarını Türkiye'deki demokrasinin ve insan haklarının temeli olarak gördüğünü söyledi.
İÜ Siyasal Bilgiler Fakültesi Mezunlar Derneği ile İÜ Siyasal Bilgiler Fakültesi Mezunları ve Mensupları Vakfı tarafından, "1982 Anayasası'nın 25 Yılı: Bir Geçici Bilanço ve Perspektifler" konulu toplantı düzenlendi. Beyazıt Kampusu'ndaki toplantıda konuşan Türmen, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 9. maddesinin inanç özgürlüğünü düzenlediğini, devletin sınırlama getirebildiği maddenin de bu madde olduğunu hatırlattı.
AİHM'nin laikliği demokrasiden kaynaklanan temel bir ilke olarak gördüğünü de vurgulayan Türmen, Leyla Şahin davasını örnek göstererek şöyle konuştu:
"Şahin davasında mahkeme, 'dinsel bir sembol olan başörtüsünün, çoğunluğu Müslüman olan bir ülkede, başörtüsü takmayanlar üzerindeki etkilerini düşünmek gerekiyor' diyor. Eğitim ile laiklik çok yan yana. Çünkü, özgürlük, insan hakları, demokrasi gibi temel evrensel değerlerin öğretildiği yerler. O nedenle üniversitelerin her türlü baskıdan, dinsel dahil, uzak tutulması normal. Bundan çıkan sonuç; AİHM aslında Türkiye'deki laiklik uygulamalarını, Türkiye'deki demokrasinin ve insan haklarının bir temeli olarak görüyor."
Bağımsız Cumhuriyet Partisi lideri Mümtaz Soysal da 1982 Anayasası'nda, otoriterlik veçhesinin ağır bastığını belirterek, gerekçesinin de toplumdaki anarşiyi durdurmak ve otoriterliğe dayanan bir düzende toplumu huzur içinde yaşatmak olduğunu anlattı.
Ancak 'huzur' diye, çok uzun vadede huzursuzluk oluştuğunu vurgulayan Soysal, bugün ise sivil anayasa yapma hevesiyle neredeyse herkesin bir anayasa taslağı ürettiğini kaydetti. Genelde '82 Anayasası kötüydü' düşüncesiyle, ona tepki biçiminde iyimser bir anayasa yapma çabası bulunduğunu belirten Soysal, şu anki siyasi konjonktürde biraz fazla risk alındığı düşüncesinde olduğunu kaydetti.