Meral TAMER

Sosyal girişimcilikte parlak örnekler (2)

Karanlıkta Diyalog, çok özel bir sergi alanı. Ücretini ödeyip girecek olursanız, zifiri karanlıkta ve kör rehberlerin eşliğinde önce pazar yerinde dolaşıyorsunuz, ardından tekneye biniyorsunuz, sonra da bir bara gidiyorsunuz.
Rollerin değiştiği çarpıcı bir deneyim! Ziyaretçiler tamamen kör durumunda, kör görevliler ise karanlıkta yolunu bulmakta uzman!
Bu "sosyal iş"in yaratıcısı Andreas Heinecke'nin tespitlerine göre KARANLIK, insanları eşit hale getiren güçlü bir araç. Sergiyi dolaşan ziyaretçiler, ilk dakikaların şaşkınlığı geçtikten ve karanlık baskısını biraz da olsa üzerlerinden attıktan sonra, karşısındakine güvenme ihtiyacı, hayatta kalabilmek için işbirliği ve iletişimin önemini fark ediyorlar. Bu kısa deneyim, empati kurmanın ve hoşgörülü olmanın da yolunu açıyor.

Karanlıkta Diyalog
Heinecke'nin bu işi nasıl geliştirdiğini merak ediyorsanız... Almanya'da bir radyoda muhabir olarak çalışırken, kazada 2 gözünü de kaybetmiş genç bir gazeteci işe alınıyor ve Heinecke'den bu kör gazeteci için bir eğitim programı hazırlaması ve onu işe alıştırması isteniyor.
İşyerindeki bu yeni çalışma arkadaşıyla birlikte gelen zorunlu sorumluluk sayesinde Heinecke, hem körlerin zenginliklerinin ve potansiyellerinin farkına varıyor, hem de onlara toplumda ne kadar çok negatif ayrımcılık yapıldığını görüyor.
Hamburg ve Frankfurt'taki daimi sergilerin yanı sıra bugüne kadar İtalya'dan Brezilya'ya, Avusturya'dan Meksika ve İsrail'e 130 ülkede geçici Karanlıkta Diyalog sergileri açan Heinecke, 5 bin köre iş imkânı yarattığı gibi, sergiyi gezenlerin de körleri istihdam etmelerinin yolunu açmış bulunuyor.

Parkta bedava sinema
27 yaşındaki Meksikalı Ariel Zylbersztejn, üniversitedeyken yapılan bir araştırmada Meksikalıların % 90'ının, bütçelerinden para ayıramadıkları için sinemaya gidemediklerini öğrenince, yoksul yörelerdeki parklarda büyük ekranda ücretsiz film gösterisi için kolları sıvıyor. Parklarda bedava sinemaya büyük rağbet olunca, Ariel de firmalardan reklam karşılığı sponsorluk alarak işi büyütüyor.
Cinepop şu anda 3 yıllık bir firma ve yılda 250 bin Meksikalı, parklarda ücretsiz film izliyor. Ariel'in amacı, izleyici sayısını yılda 1 milyona çıkarmak ve bu hizmeti Brezilya, Hindistan ve Çin'in yoksul yörelerine de götürmek.

Mobil tuvaletler
Isaac Durojaiye, Nijerya'da sokak tuvaletlerinin çok pis ve mikrop saçar halde olmalarına çözüm bulamayınca, çareyi mobil tuvalet kabinleri üreterek, bunları en pis yerlerdeki tuvaletlerin yakınına koyuyor. Ve bu tuvaletlerde ya çetelere katılan gençleri ya da dul kalmış yoksul kadınları istihdam ediyor.
Her tuvaletin başına 1 çalışan koyuyor. Günde asgari 100 kişinin tuvaleti kullanması ve 25 sent ödemesi koşuluyla çalışana ayda 160 dolar veriyor (Nijerya'da ortalama aylık gelir 30 dolar); kendisine de her tuvaletten ayda 120 dolar kalıyor.
Tuvaletlerdeki atıkların her akşam çekilerek belediyenin gösterdiği yere dökülmesi de tabii Isaac'a ait. Tuvaletlere reklam da alınca iş kendini döndürüyor. Isaac bugün 3 bin yoksula iş imkânı yaratırken, küçük bir alanda da olsa hijyenik bir ortam yaratmış olmanın gururunu taşıyor.

mtamer@milliyet.com.tr