Türban Meclis'ten geçti

AKP ve MHP'nin yükseköğretimde türbanın serbest bırakılmasını öngören Anayasa değişikliği teklifi Meclis Genel Kurulu'nda 411 oyla kabul edildi. CHP'liler kararı 'Türkiye'nin kara devrimi' olarak niteledi

ÖNDER YILMAZ, SALİHA ÇOLAK, MANSUR ÇELİK Ankara

AKP ve MHP'nin, yargı ve üniversite yönetimleri başta olmak üzere çeşitli toplum kesimleri tarafından tepkiyle karşılanan ve günlerdir Türkiye gündeminin ilk sırasında yer alan, "yükseköğretimde türban takmanın serbest bırakılmasına" ilişkin anayasa değişikliği teklifi, Meclis Genel Kurulu'nda 411 oyla kabul edildi.
TBMM Başkanı Köksal Toptan, oylamaların başlangıcında "hoşgörü ve uzlaşma" çağrısında bulunurken, CHP, AKP ve MHP'ye "laiklik" ekseninde sert eleştiriler yöneltti. 2. oylamada kadın milletvekillerini kürsüye çıkaran CHP, teklifi "kara devrim, rejimin başına geçirilen çuval" olarak nitelendirdi.
Bağımsız Tunceli Milletvekili Kamer Genç'in "işgal" çağrısında bulunarak kürsüden ayrılmaması gerginlik yarattı. 367 olan referandum sınırının çok üzerinde bir oyla kabul edilen teklif için gözler, "düzenlemeyi referanduma götürmeyeceği" mesajını veren Cumhurbaşkanı Abdullah Gül'e çevrildi.

Gergin toplantı

Genel Kurul'da görüşmeleri 4.5 saat süren teklifin 2. oylaması gergin geçti. Toptan yaptığı konuşmada, Türkiye'nin demokratik, laik ve sosyal bir hukuk devleti olduğunu vurgulayarak, bu özelliklerin aynı zamanda cumhuriyetin karakteri olduğunu ifade etti. Toptan, "Cumhuriyetimizin temel niteliklerinden vazgeçmek, milletimizin karakter yapısını terk etmek gibi bir şey olur ki, bunu kimse düşünmez, düşünemez, yapmaz, yapamaz" dedi.
CHP, DTP, DSP ve Genç'in verdiği değişiklik önergelerinin AKP ve MHP'nin oylarıyla reddedildiği teklifin geneli üzerindeki oylamada, 103 ret, 411 kabul oyu çıktı. Oylamada 1 çekimser, 1 geçersiz oy kullanıldı.
Teklifin, Anayasa'nın "Kanun önünde eşitlik" başlıklı 10. maddesinde değişiklik öngören 1. maddesi, 107 ret oyuna karşı 403 oyla kabul edildi. Oylamada 4 çekimser, 5 boş oy kullanıldı. Anayasa'nın, "Eğitim ve öğrenim hakkı" başlıklı 42. maddesini düzenleyen 2. maddesi için 403 kabul oyu verildi. 108 ret, 2 çekimser, 5 boş oy çıktı. Yürürlüğü düzenleyen 3. madde, 102 ret oyuna karşı 411 oyla benimsendi.

'Türkiye'nin kara devrimi'

Teklifin ilk tur görüşmelerinde yoğunlukla AKP'li kadınlar konuşurken, dün kürsüye CHP'li kadınlar çıktı. CHP İzmir Milletvekili Canan Arıtman, türbanın, tarikatların, emperyalizmin bayrağı haline getirilmiş siyasi simge ve üniforması olduğunu söyledi. Arıtman, "Ukrayna'nın 'turuncu devrimi' gibi, bu Türkiye'nin 'kara devrimi'dir. Kara devrimin amacı Türkiye Cumhuriyeti'ni kuran o özgür ruhun gücünü karanlıkla örtmektir. Kara devrim sinsi bir despotizmle gerçekleştirilmektedir. Bu kara hançeri milletin kalbine saplamadan önce durup düşünmeli. O yaradan çıkan ışık kendilerini kör edecek" dedi.

'MHP yedek lastik'

CHP İstanbul Milletvekili Bihlun Tamaylıgil, "Burada sadece türbanı tartışmıyoruz, cumhuriyetin başına türban takarak nasıl tahrip edileceğini, rejimin başına nasıl çuval geçireceğini düşünen iktidarın oyununu tartışıyoruz" diye konuştu. MHP'yi "yedek lastik" olarak nitelendiren Tamaylıgil, "Stepnenizin dün önünüze attığı yağlı ip, bugün laik, demokratik cumhuriyetin boynuna dolanıyor diye sevinmeyin. Cumhuriyetle hesaplaşmaya, laiklikle rövanş almaya kalkmayın" diye konuştu.

Kürsüyü işgal çağrısı

1. madde üzerinde konuşan Kamer Genç, "Anayasanın şahdamarı kesiliyor. Türkiye'nin bugün mezara gömülmesinin oturumunu yapıyorsunuz" dedi.
"Kürsüyü işgal" çağrısında bulunan Genç,"Kan ve mücadele ile kurulan bu cumhuriyet yıkılırken, biz nasıl hoşgörü gösterecek, susacağız? Laik cumhuriyeti savunma, majestelerinin lafıyla olmaz, eylemle olur. Buyrun kürsünün etrafını saralım. Eylem budur. Laik cumhuriyeti birinci oylamada yoğun bakıma koydunuz, bu oylamada öldüreceksiniz" diye konuştu.
Genç'in süresi dolmasına rağmen kürsüden ayrılmaması üzerine Toptan, "Müzakereleri sabote etmeyin" uyarısı yaptı. Genç kürsüden ayrılmayınca, Toptan oturuma ara verdi.
Bu sırada AKP'li Meclis İdare Amiri Muhyettin Aksak ile Bingöl Milletvekili Yusuf Coşkun Genç'in yanına kadar gelerek kürsüyü terk etmesini istedi. Bu girişime CHP'liler tepki gösterdi. Verilen aranın ardından Genç'in yeniden kürsüye gelmek istemesine tepki gösteren Toptan, "Nasıl eylem koyuyorsunuz? Söyleyeceğini söylediniz oturun" dedi.
DSP Eskişehir Milletvekili Tayfun İçli, "İktidar vatandaştan, ordudan, AİHM'den mi korkuyor? Onlardan korkmuyorsa milletten mi korkuyor? Korkmuyorsa, buraya açık açık 'türban' ifadesini koyarlardı" diye konuştu.

AKP-MHP'de en az 7 fire

SALİHA ÇOLAK

Türban teklifinin oylamalarında AKP-MHP cephesi en az 7 fire verdi. DTP'lilerin "evet" oyu verdiği kabul edildiğinde ise AKP-MHP ittifakının firesi 15'e kadar çıktı. Oylama sonuçlarının analizi şöyle:

1. MADDE: 408 oyu olması gereken kabul cephesi, Bağımsız Milletvekili Seyit Eyüboğlu ve BBP lideri Muhsin Yazıcıoğlu'nun 'evet' oyu verdiği dikkate alınırsa toplam 7 fire verdi. DTP, kabul oyu verdiyse fire 15'e yükseldi. CHP ve DSP'nin 97 oyu bulunmasına rağmen 107 ret çıktı. 3 bağımsız, ÖDP lideri Ufuk Uras ile 8 DTP'linin de oylamada bulunduğu dikkate alınırsa, bu kanattan 10 oyun ret cephesine gittiği, 2 oyun ise evet kanadından kaçan 7 oyla birlikte çekimser ve boş olarak gerçekleşmiş olabileceği yorumu yapıldı.

2. MADDE: CHP'den katılmayanların sayısı 17'ye çıktı, AKP-MHP'den 408 vekil oylamaya girdi. DTP'den katılanlar 8'den 10'a yükseldi. CHP'den katılım 3 eksilmesine rağmen "evet" oylarının aynı kalması, "ret"lerin 1 artması, iki DTP'linin 'ret' oyu verdiğini gösterdi.

3. MADDE: MHP ile AKP'nin toplam oyu 406 olması gerekirken, kabuller 411 çıktı. CHP'den katılım 1 artışla 82 oldu, DSP ve DTP'den katılım 13 ve 10 olarak gerçekleşti. 5 bağımsızdan üçü katılmadı. Böylece kutuya 3 bağımsız oy girdi. CHP-DSP'nin toplam ret oyu 95 olması gerekirken 7 fazla çıktı.

TÜMÜ ÜZERİNDEKİ OYLAMA: AKP-MHP 408 vekille oylamaya girdi. "Evet" oyu, 2 artması gerekirken, 411'de kaldı, ret oyu bir artarak 103 oldu. 1 çekimser, 2 boş, 1 de geçersiz oy çıktı. Bu tablo, iki AKP'linin oyunun 'evet' olarak gerçekleşmediği olası-lığını gündeme getirdi.

Bundan sonra ne olacak?

367 olan referandum sınırının üzerinde bir oyla kabul edilen teklif için gözler Gül'e çevrildi. Anayasa Gül'e, "teklifi TBMM'ye iade etme", "onaylama" ya da "referanduma götürme" olanağı tanıyor. Ancak daha önce, temel hak ve özgürlüklerin referandum konusu yapılmasından yana olmadığını vurgulayan Gül'ün düzenlemeye onay vermesi bekleniyor. Gül'ün olası onayının ardından, değişiklik Resmi Gazete'de yayımlandığı andan itibaren yürürlüğe girecek.
Değişiklik YÖK Kanunu'nun ek 17. maddesindeki düzenleme Meclis'ten geçmeden yürürlüğe girerse, bu durum üniversite kapılarında yaşanacak tartışmalara neden olacak. Üniversite yönetimleri ilgili kanunda değişiklik olmadığı gerekçesiyle türbanlı öğrencilerin üniversiteye girmesini engelleyebilecek.

Hangi maddeler değişti?

1. madde ile Anayasa'nın "Kanun önünde eşitlik" başlıklı 10. maddesi, "Devlet organları ve idari makamları, bütün işlemlerinde ve her türlü kamu hizmetlerinden yararlanılmasında kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadır" şeklinde değiştiriliyor.
2. madde ile de Anayasa'nın "Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi" başlıklı 42. maddesine, "Kanunda açıkça yazılı olmayan herhangi bir sebeple kimse yükseköğrenim hakkını kullanmaktan mahrum edilemez. Bu hakkın kullanımının sınırları kanunla belirlenir" şeklinde yeni bir fıkra ekleniyor.