Leyla Gencer'in Scala'daki 50'nci yılı

Perşembe günü İtalya'nın Milano kentinde ünlü Scala Operası'nda özel bir tören vardı. Bu töreni Türk opera sanatçısı Leyla Gencer'in Scala'da sahne alışının 50'nci yılı nedeniyle İtalyanlar düzenlemişti.
Törene iki Türk, çok sayıda İtalyan sanatsever katıldı. Katılan Türklerden biri Leyla Gencer'in yakın dostu bir Dışişleri mensubu, öbürü Milano Başkonsolosu idi.
Biz, sanatçılarımızın dünya sahnelerinde yer alamayışına üzülürüz. Dünya sahnesine çıkma başarısını gösterenleri ise umursamaz, hatta yok sayarız.
Leyla Gencer, Türkiye'nin Maria Callas'ıdır. Yabancılar değerini bildi, biliyor. Biz onun adına düzenlenen yarışmaları yapmaz olduk. İstanbul'da heykelini dikme teşebbüsüne destek veren yok.
Leyla Gencer İstanbul'da 1928 yılında doğdu. Şan eğitimine İstanbul Belediye Konservatuvarı'nda başladı. Ankara Devlet Opera ve Balesi korosunda görev aldı. Ankara Devlet Operası'nda ilk defa 1950 yılında Cavalleria Rusticana eserinde Santuzza rolüyle sahneye çıktı. Kısa sürede tanındı. Birçok önemli devlet etkinliğine soprano olarak davet edildi.

Değeri İtalya'da bilindi
İtalya'daki ilk temsilinde Napoli San Carlo Tiyatrosu'nda yine Santuzza rolüyle sahne aldı. Bir yıl sonra Madame Butterfly ve Yevgeni Onegin operalarını seslendirmek için tekrar Napoli'ye döndü. 26 Ocak 1957'de La Scala Tiyatrosu'nda ilk kez sahneye çıkarak Poulenc'in Les Dialogues des Carmelites Operası'nın dünya prömiyerinde Lidoine rolünü yorumladı.
Leyla Gencer'in geniş repertuvarı, Monteverdi, Gluck ve Mozart'ın eserlerinden neo-klasik döneme; Cherubini, Spontini, Mayr ve romantik dönemden Puccini, Prokofiev, Britten, Poulenc, Menotti ve Rocca gibi sanatçıların eserlerine; lirik sopranodan dramatik koloratüre uzanan bir yelpazede 72 rolü kapsar.
1985 yılında Venedik La Fenice Tiyatrosu'nda Francesco Gnecco'nun La Prova di un'Opera Seria isimli eseriyle opera sahnelerine veda eden Leyla Gencer, 1992 yılına dek konser ve resitallerine devam etti.
1982'den itibaren, seminer ve yorum kurslarıyla kendini genç opera sanatçılarına adayan sanatçı, 1997-98 yılları arasında ise şef Riccardo Muti tarafından La Scala korosunun genç sanatçılar okulunda yöneticiliğe atandı. La Scala Tiyatrosu'nda opera sanatçıları için kurulan akademinin sanat yönetmenliğini yapan Gencer, opera yorumu üzerine dersler verdi.

Son diva "Gencer"
İstanbul Kültür ve Sanat Vakfı'nın Leyla Gencer'le ilgili değerlemesinde en önemli opera sahnelerinde birçok başrol yorumlayan Leyla Gencer'in, "20. yüzyılın son divası" olarak kabul edildiği vurgulanır. Bu değerlemeye göre sanatçı ,opera dünyasında bulunduğu yeri, yalnızca repertuvarının çeşitliliğiyle değil, canlandırdığı karakterlere kattığı dramatik nüanslarla da sağlamlaştırmış, araştırmacı kişiliği ve iyi bir eğitimci olmanın verdiği sorumlulukla romantik dönemin unutulmuş birçok eserini tekrar gün ışığına çıkarmıştır.
İlki 1995 yılında Yapı Kredi sporsorluğuyla düzenlenen Leyla Gencer Şan Yarışması, 3 defa yapıldıktan sonra sahipsiz kaldı. 2006'da İstanbul Kültür ve Sanat Vakfı'nın teşebbüsüyle Doğuş grubu ve Garanti Bankası'nın sponsorluğunda, Dışişleri Bakanlığı ve Borusan'ın katkılarıyla dördüncü yarışma yapılabildi.
Şimdilerde Leyla Gencer için bir heykel projesi var. Leyla Gencer'i sevenler Maçka Parkı'na bir heykelinin dikilmesi için çalışıyorlar.
Heykel önemli ama yarışma daha da önemli. Çünkü yarışmada kazanan sanatçılar, yarışmanın sponsorlarının ayırdığı fonlar sayesinde belli bir süre Scala'da şan eğitimi görebiliyordu. Bu sayede çok sanatçı eğitim imkânına kavuştu.


guras@milliyet.com.tr

Yazarın eski yazılarına ulaşmak için tıklayın