Pazar

13.11.2010 - 18:39

Hukuk eğitiminde kilit tarih

Sitene Ekle
.  |  İlber Ortaylı Tüm Yazıları »




Ankara Hukuk Mektebi gibi kurumların sayısının artması gerek


5 Kasım 1925’te Ankara Hukuk Mektebi törenle açıldı. Daha evvel 1900’de İstanbul’da Osmanlı Darülfünün’u (üniversitesi) teşkil edildiğinde Sultan II. Mahmud devrinden kalan Hukuk Mektebi bu üniversiteye dahil edilmişti. Aynı yıl Selanik’te bir hukuk mektebi kuruldu, Beyrut ve Konya’da hukuk mektepleri açıldı. Alman neo-klasik tarzındaki Konya Hukuk Mektebi binası bugün Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dekanlığı olarak hizmet vermektedir.
Ankara Hukuk Mektebi eski bir kuruluş geleneğini takip etti, Tanzimat döneminde kurulan yüksekokullar ya Maarif-i Umumiye Nezareti’nin, ya da İstanbul Ticaret mektebi örneğinde olduğu gibi Ticaret ve Meadin Nezareti’nin bir-iki odasında kurulur, birkaç sene nezaretin içinde idare ederler, sonra ayrı bir binaya taşınırlardı. Ankara Hukuk Mektebi’ni de o günkü Adliye Vekâleti’nin bir iki odasında eğitime geçirdiler. Bu okul bugün Opera’nın karşısında İller Bankası’nın arkasında kalan bir binadır. 1934’e kadar bu binanın içinde genişledi ve Adliye Vekâleti yeni inşa edilen Ankara Adliyesi binasına taşınınca da tamamen o binada kaldı.
1934’te bütün üniversitede bir ıslahat görüldü. Ankara Hukuk Mektebi de fakülte derecesinde yeniden Cebeci mıntıkasında inşa edildi. İki yıl sonra da yanı başında Cebeci ortaokulu olarak düşünülen binaya İstanbul’daki Mekteb-i Mülkiye, Siyasal Bilgiler Okulası  (Atatürk’ün verdiği isim ve tabir budur) nakledildi. İki okulun hocaları ekseriyetle müşterekti. Fakat talebesi bir arada ders görmemiştir. 

Ne kitap vardı ne de hoca
5 Kasım tarihi bizim hukuk eğitimimizde dönüm noktasıdır. Yeni Türkiye Kanun-u Medeni’yi bir an evvel yürürlüğe koymak için bir hazırlık yapmıştır. Hazırlığın başında hukuk eğitiminin düzenlenmesi gelmektedir. Ankara Hukuk Mektebi bir yıl sonra yürürlüğe girecek yeni kanunların ve hukuk inkılâbını uygulayacak kadroları oluşturacaktı. Bu nedenle İstanbul’daki hukuk mektebinin aksine burada batı üniversitelerindeki hukuk müfredatının okutulması planlanmıştır.
Ne var ki plan ve istek yetmiyor. Ne neşriyat vardı, ne kitap ne de yeterince hoca. Nihayet adliye vekili Mahmud Esat Bey’in ve bir-iki arkadaşının herkese hocalık yapacağını düşünmek mümkün değildi. O yıllarda sonradan hukuk profesörü olarak göreceğiniz bazı gençler mesela Tahsin Bekir Bey (Balta), Yavuz Bey (Abadan) ve bazıları dışarıya tahsile yollanmıştır. İşler ağır gidiyordu. Hukuk mektebini birincilikle bitiren merhum hocamız Coşkun Üçok “Mezun oldum fakat prensip ve kurumlardan öylesine haberim yoktu ki ancak Almanya’dan Willy Andreas Schwartz gelince, asistanlığımda ondan bir sürü şeyi öğrenmem ve hukuk zihniyetine girmem mümkün oldu” demişti.

Almanya’dan gelenler kurtardı
İlk anda 1933 reformundan sonra Almanya’dan kaçan ve sığınanların üniversitemizde hukuk eğitimine girmeleri büyük fayda oldu. İstanbul’un dışında Ankara’da da W. A.  Schwartz, Paul Koschaker ve bilhassa Ernst Hirsch gibi büyük bir hocanın öğretmesi fakültenin niteliğini ve eğitimin yönünü değiştirdi. Ernst Hirsch’in hatıratında Hamide Topçuoğlu, İlhan Akipek, Çoşkun Üçok gibi o zamanki asistan sonraki büyük hocaların övgüyle sözü geçer. Ankara Hukuk Fakültesi, Roma hukuku dalında olduğu gibi entelektüel hayatta bir kazanç olan Kudret Ayiter hocayı da yetiştirmiştir.
Dünyadaki nadir örneklerden olan özgün hukuk devrimini yaptık ama hukuk eğitimine aynı önem ve titizlikle yanaşamadık. Sorunumuz, hukukçu kadroların yetişmesinde niteliğin temin edilememesidir. Nitekim
YÖK teşkilatına ve bir sürü hukuk fakültesi açılmasına rağmen az sayıda başarılı öğrenciye nitelikli eğitim verme işinde Coşkun Kırca ve Galatasaraylılar, İhsan Doğramacı’nın Bilkent’i gibi kurumlar öncülük yaptılar. Bugün bu tip hukuk fakültelerinin sayıları artıyor, artması da gerek. 5 Kasım
1925’in hukuk eğitimimizde önemli bir tarih olarak benimseneceğini ümit edelim.

©Copyright 2010 Sitemizde yayınlanan haberlerin telif hakları gazete ve haber kaynaklarına aittir, haberleri kopyalamayınız.