|
 Bir sözcüğün peşinden: Labirent
Labirent: Çıkış yeri kolaylıkla bulunmayacak kadar karışık koridorları olan yapı; ya da içinden çıkılması güç veya imkânsız durum. Sözlüklerde labirentin karşısında böyle yazıyor.
Labyrinthos: Girit dilinde iki ağızlı balta anlamına geliyor. Bu sözcük de Anadolu dilinde "labrys" sözcüğünden geliyor.
***
Çocuk dergilerinin, özellikle bilmece-bulmaca sayfalarında her zaman bir labirent oyunu vardır. Ya bir parkta kaybolmuş bir kedi, ya bir ormanda annesine ulaşmak isteyen küçük bir ayı, ya da karışık ve çıkmazlarla dolu bir yolda peynirini arayan bir fareyle karşımıza çıkar labirentler. O labirentten çizgi arkadaşımızı kurtarmak için her yolu dener; gider, geri döner, sonunda çıkış yolunu bulmaya çalışırız. Bizde pek yaygın olmasa da, dünya çocuk kitapları arasında labirentlerin ayrıcalıklı bir yeri vardır. Özellikle okul öncesi çocuklar, altındaki yazı ister Türkçe, ister başka bir yabancı dilde olsun, okumaya gerek duymadan kalemleriyle hemen kahramanlarını çıkışa götürürler.
***
Labirent çevre düzenlemelerinde, mimaride, yer döşemelerinde de kullanılmıştır. Lükstürüm bitkileriyle oluşturulan çıkış yolu çok zor bulunabilecek biçimde düzenlenen parklarda da.
Dilbilimcilere göre, labirent sözcüğü Yunanca bir sözcük değil. Bunun Anadolu dillerinden türemiş bir sözcük olduğu düşünülüyor. Labirentin şöyle bir efsanesi var:
Girit Kralı Minos, mimarı Diadolos’a kendisi için bir saray yaptırır. Bin bir oda, koridor, karanlık dehliz ve karmaşık geçitlerden oluşan yapıya, bu özelliği nedeniyle "labirintos" denilir. Efsanede sözü edilen bu binanın arkeolojik kazılar sırasında gerçek olduğu da saptanmıştır.
Tarihte en ünlü ve en eski labirent MÖ 2300 yıllarında Mısır’da Meri Gölü yakınında yaptırılmış labirent biçiminde bir mezardı. Tarihçiler labirent mezarların ölülerin rahatsız edilmemesi ve onlara ait eşyaların çalınmaması için mimarlar tarafından bulunmuş bir yöntem olduğunu söylüyorlar. Mısır Piramitlerinin yapısı bile bu mantıkla oluşturulmuş.
***
Labirentleri yaratan insanoğlu efsanelerde de olsa buradan çıkmanın yöntemini bulmuş. Labirente giren hırsızlar, aynen efsanede olduğu gibi bir ipi bellerine ya da bileklerine bağlamışlar, öteki hırsız dışarıda ipin ucunu tutmuş. Ölünün eşyalarını aldıktan sonra içeri giren hırsız ipi izleyerek dışarı çıkmış.
***
Eğer benim gibi tarih sayfalarındaki labirentlere ve efsanelere meraklıysanız, size pek çok kitap önerebilirim. Ama siz yaştaki çocukların daha kolay okuyacağını düşündüğüm TÜBİTAK’ın yayını Colette Estin ve Helene Laporte’nin yazdığı "Yunan ve Roma Mitolojisi" adlı kitabı salık veririm. Ve size o kitaptan labirent biçimli "Knossos Sarayı"nın planını ve ayrıca da yine bu kitaptan, neden yazıldığını benim de bilmediğim, bir garip bilmece aktarıyorum. Hem de resmiyle birlikte.
***
Bir salyangoz kabuğundan iplik nasıl geçirilir?
Yanıt: İpliği bir karıncanın ayağına bağlamak yeter. Karınca çıkışı bulacaktır.
Yazara e-mail
 PAZAR
 "Gözlüğü, çantası, bornozu aynı yerde"
Yıldızları beklerken
Parfüm kokar(dı) mektuplar
Bizim için bu bir mucize
"Çip polis" insan haklarına aykırı mı?
Gündüz yemek, gece dans
Doktorlar transfer oluyor ama para konuşmuyorlar
Ağırlamanın incelikleri
‘Cesaret ve korku beni kışkırtır’
Seçme basın fotoğrafları
Madensuyu zamanı!
Var mı kısa filmi olan?
Kabakulak kültürü
Fransızlar Beaujolais 2002’yi tattı
Şeytanın ta kendisi
İstanbul iftarları
Futbolun tüm renkleri
Bir sözcüğün peşinden: Labirent
Hazreti İsa direksiyona geçerse
SAYFA BAŞI
|
|
|
