Sırpların Kosova efsanesi

Barçın Yinanç - Belgrad


ABD'li diplomat Richard Holbrooke'ın Balkanlarda ara buluculuğa soyunduğunda benimsediği "bana tarihten bahsetmeyin" şeklindeki yaklaşımı belli ki Sırpların çok ağrına gitmiş.
Kosova'da Arnavutların nüfusun yüzde 90'ını oluşturmasına karşın Sırpların bu bölgeye verdikleri önemin kaynağı tarihte yatıyor.
Sırplara göre, Kosova, Sırp medeniyetinin beşiği, eski Sırbistan'ın merkezi. Kosova'ya bakışlarının en temel olgusunu ise yüzyıllar boyunca Sırpların Arnavutlar tarafından "etnik temizliğe" uğratıldığı ve bölgenin "Arnavutlaştırıldığı" şeklindeki görüşleri oluşturuyor.
Sırp Bilimler Akademisi Slavenko Terziç'e göre Sırbistan'ın kalbi olan Kosova'da herşey Türklerin 14. yüzyılda bölgeye gelmesiyle değişmeye başladı.
Çoğu kişi böyle düşünüyor olsa gerek ki Osmanlılarla Sırplar arasındaki 1389 tarihli Kosova Savaşı, Sırpların kültüründe özel bir yer taşıyor. Herhalde bu yüzden Slobodan Miloseviç Sırp milliyetçiliğini körükleyen ünlü konuşmasını savaşın 600. yıldönümünde Kosova'da yapmayı tercih etti. Terziç'e göre 14. yüzyıladan başlayarak üç ana dönemde Kosova'nın Sırplardan arındırılarak Arnavutlaştırılması gerçekleşti. Osmanlı yönetimi altında Arnavutlar Kosova'ya yerleşmeye başlarken İslam dinine geçen Sırparın ulusal kimliklerini kaybetmesi de bu dönemde gerçekleşti. 1912'ye kadar Arnavut baskısı altında çok sayıda Sırp bölgeyi terk etti. İkinci Dünya Savaşı'nda Kosova'nın İtalya ve Almanya'nın koruması altında Arnavutluk'a bağlanmasıyla Sırpların ikinci büyük göçü gerçekleşirken üçüncü aşama Tito döneminde yaşandı. Tito Yugoslavya'sında Sırpların bölgeye dönmesine izin verilmezken, 1974'te Kosova'ya ülkeyi oluşturan diğer cumhuriyetlerle hemen hemen aynı yetkilere sahip geniş bir otonomi verildi.
Sırpların çoğunluğu kabul etmese de muhalif kesimin bazı üyeleri bile iktidarını Sırp milliyetçiliği üzerine kuran Miloseviç'in, 1987'de yönetime gelmesiyle, tarih boyunca yaşanan bu sürecin tersine çevrilmesine çalışıldığını itiraf ediyor. Bağımsız Beta Ajansı'nın direktörü Baçko Dikliç, Sırpların Kosova'ya yönelik duygusal bağlılığını aktarırken, "Ülkede Kosova efsanesi ile büyümemiş hemen hemen kimse yok, Kosova Sırbıstan'ın kalbi olabilir. Ama bunu kanıtlamanın yolu şiddet olmamalı" diye konuşuyor. Sırpların Kosova'nın kendi medeniyetlerinin, devletlerinin ayrılmaz bir parçası olduğu yönündeki inanç o kadar yoğun ki Belgrad'daki yabancı bir büyükelçi bu durumun Kosova'yla ilgili her türlü akılcı yaklaşımı engellediğini vurguluyor.

NATO kazaları artık rutinleşti

NATO'nun Sırbistan'a düzenlediği operasyon şiddetlenirken, ittifak uçaklarının hatalarında da belirgin bir artış gözleniyor. Operasyonun başlamasından bu yana geçen yaklaşık iki aylık sürede onlarca sivil hedef de vurulurken, önceki gün üzerinde çok sayıda sivilin bulunduğu bir köprü ve içinde yabancı gazetecilerin de bulunduğu bir konvoyun füzelere hedef olması operasyona yönelik eleştirilerin artmasına neden oldu. Sırplar, bir de sanatoryumun vurulduğunu duyurdu.
Sırp kaynakları, Varina kentinde Velika Morava Nehri üzerindeki köprünün vurulması sırasında, dokuz kişinin öldüğünü, 17 kişinin yaralandığını açıkladı. NATO merkezinden yapılan açıklamada, vurulan köprünün "askeri açıdan yasal hedefler arasında olduğu" kaydedildi.
NATO açıklamasında, NATO bombardımanında isabet alan yabancı medya mensuplarının bulunduğu konvoyda İngiliz London Times ve İtalyan Corriere della Sera gazetelerinde görevli iki gazetecinin yaralandığı bildirildi. Konvoyu harekat sırasında Brezovitza - Prizren yolu üstündeki Krk Brod'dan geçtiği belirtildi.
Resmi Sırbistan Radyosu (RTS), NATO füzelerinin ülkenin güneydoğusunda bulunan Surduliça'daki bir sanatoryumu vurduğunu ve burada, mültecilerin bulunduğu bir birimin de yer aldığını duyurdu. Haberde senatoryumda bulunan en az 11 kişinin öldüğü, onlarcasının yaralandığı, ölü sayısının artabileceği de belirtildi.
Bu arada NATO hava harekatının 67. gününde, NATO uçakları tarafından, 63 hedefe taarruz edildiği ve yüzde 74 oranında başarı sağlandığı bildirildi. İtalya'nın Ghedi Meydanı'nda konuşlu Türk F - 16 uçakları tarafından, 30 Mayıs tarihinde, 30 saat harekat uçuşu gerçekleştirilirken, Türk uçakları bugüne kadar toplam bin 764 saat uçtular.