İran’da ‘Yemen’ mutabakatı

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın, İran’a yönelik kritik ziyaretinden, küresel etkileri de olacak “Yemen” mutabakatı çıktı. Erdoğan’ın, ziyaret öncesi, Suudi Arabistan öncülüğündeki ülkelerin Yemen’e yönelik müdahalesini destekleyerek, bu ülkedeki etkinliğini eleştirdiği İran’a sert eleştiriler yöneltmesi nedeniyle gergin geçmesi beklenen İran ziyaretinde, “ortak çalışma” kararı alındı. İran’a gelmeden önce, önceki gün Suudi Arabistan Veliaht Vekili ve İçişleri Bakanı Muhammed bin Naif’i Ankara’da kabul eden Erdoğan ile İran İslam Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani arasındaki kritik görüşmede bir an önce Yemen’de akan kanın durması düşüncesi öne çıktı. Tahran’da dün yapılan görüşmede, Yemen’de barış ve istikrarın sağlanması için Türkiye ve İran arasında ortak çalışma grubu oluşturulması ve siyasi bir mekanizmanın yaşama geçirilmesi konusunda mutabık kalındı. Mezhep çatışmalarının bölgede istikrara büyük zararı olacağı üzerinde duran Erdoğan, “tansiyonun düşmesi için herkes üzerine düşeni yapmalı” dedi.

Sıcak karşılama
Yemen’deki etkinlikleri nedeniyle İran’ı ağır biçimde eleştirerek, Yemen’e askeri müdahalede bulunan Suudi Arabistan’a destek veren Erdoğan, dün Ruhani’nin resmi davetlisi olarak İran’a günübirlik resmi ziyarette bulundu. Erdoğan, Tahran’da Ruhani tarafından askeri törenle karşılandı. Erdoğan’ın makam aracı, Sadabad Sarayı’na gelişinde atlı askerler tarafından sarayın dış kapısında karşılandı. Atlı askerler eşliğinde saray yerleşkesine giren Erdoğan’ı törenin yapılacağı alanda İran Cumhurbaşkanı Ruhani karşıladı. Makam aracından inen Erdoğan, Ruhani ile sarıldı. İki liderin bir süre el ele yürümesi de dikkati çekti.

Fidan da katıldı
Erdoğan ile Ruhani’nin tören alanındaki yerlerini almalarının ardından milli marşlar okundu. Tören kıtasını selamlayan Erdoğan ve Ruhani, daha sonra tokalaşarak gazetecilere poz verdi. Türkiye’den cumhurbaşkanı düzeyinde 4 yıl aradan sonra İran’a gerçekleşen ziyarete 6 bakan ile sürpriz biçimde MİT Müsteşarı Hakan Fidan da katıldı. İran ziyareti, Fidan’ın vekil adaylığı nedeniyle istifa edip, Erdoğan’ın isteğiyle görevine geri dönmesinin ardından Cumhurbaşkanı ile çıktığı ilk yurtdışı gezisi oldu.
Başbaşa görüşme
Erdoğan ile Ruhani, hem baş başa hem de heyetler arası görüşmeler yaptı. iki Cumhurbaşkanı Türkiye-İran Yüksek Düzeyli İşbirliği Konseyi’nin ikinci toplantısına başkanlık etti. İkili görüşmenin ana gündemini Yemen, Suriye, Irak ve ikili ilişkiler oluşturdu. İkili görüşmede farklı bakış açısında oldukları Yemen konusunda kanın daha fazla dökülmemesi mutabakatı sağlandı.
Cumhurbaşkanlığı kaynaklarından edinilen bilgiye göre, Erdoğan ile Ruhani arasındaki görüşmede, Yemen’de barış ve istikrarın sağlanması için iki ülke arasında ortak çalışma yapılması konusunda mutabık kalındı. İçeriği ve mekanizması gelecek günlerde ele alınacak olan Yemen konusundaki çalışmanın önemli adımlarından birini, çatışmasızlık (bir tür ateşkes) ortamının sağlanması ve insani yardımların ulaştırılması oluşturacak. Bunun yanı sıra eş zamanlı olarak da siyasi müzakere sürecinin bir an önce başlatılması amaçlanacak.
Bir çağrı özelliğini de taşıyan çalışmayla ilgili Yemen, Suudi Arabistan ve diğer ülkelerle de görüşülecek.

Bölge ülkelerle temas
Görüşmelerde Erdoğan’ın Yemen konusunda gerilimi, tansiyonu düşürmek için herkesin üzerine düşen sorumluluğu yerine getirmesi gerektiğini işaret ederek, İran, Suudi Arabistan, Sünni veya Şii gözetmeden insanı bir felsefeyi dile getirdiği kaydedildi.
Erdoğan ve Ruhani’nin Yemen’deki gelişmeleri detaylı olarak ele aldıkları vurgulanarak, Türkiye’nin daha önce Suudi Arabistan ve Pakistan’la görüştüğü, şimdi İran ile bir araya geldiği, konuya ilişkin belli bir çerçevenin şekillenmeye başladığı belirtildi. Önümüzdeki günlerde ise çerçevenin detaylandırılarak istişarelere ve bölge ülkelerle yakın temasa devam edileceği öğrenildi.

‘Mezhep ayırmıyorum’

Ortak yapılan basın toplantısında ise Erdoğan, “Bölge adeta bir ateşten çember. Terörle mücadele konusu değerlendirme fırsatımız oldu. Tabii siyasi noktada uluslararası alanda ne gibi adımları müşterek atabiliriz, bunları aramızda konuştuk” dedi.
Irak, Suriye ve Yemen ile ilgili olarak Erdoğan, “Irak bizim için hakikaten aslında kan ağladığımız bir yer. Şu ana kadar orada yüz binlerce insan maalesef öldü.
Tarih adeta katledildi, kültür katledildi. Hâlâ katledilmeye devam ediyor. Aynı şekilde Suriye’de şu ana kadar 300 bin insan öldü. Ölen kim? Müslüman ve insan. Kim kimi öldürüyor diye baktığımız zaman ben burada mezhebe bakmıyorum. Beni ne Şia ne Sünni ilgilendirir. Beni burada Müslüman ilgilendiriyor. Ben insan odaklı olarak bakmak durumundayım. Bizim bir araya gelerek, oturarak, konuşarak bu kana, ölüme hep birlikte bir son vermemiz lazım” diye konuştu. İran Cumhurbaşkanı Ruhani ise yaptığı açıklamada görüşmelerde Yemen konusunun da ele alındığını belirtti ve “Her iki ülke de Yemen’de olabildiğince hızlı şekilde savaşın ve dökülen kanın durmasını talep ediyor” diye konuştu.

Ruhani’den teşekkür
Ülkesinin yürüttüğü nükleer müzakereler konusunda Türkiye’nin her zaman kendilerine destek verdiğini ifade eden Ruhani, bu destekten ötürü Cumhurbaşkanı Erdoğan’a teşekkür etti.
Ruhani, nükleer sorunun çözülmesi ve akabinde yaptırımların kaldırılması ile İran ile Türkiye arasında ekonomik alanda önemli sonuçları olacağını, karşılıklı yatırımların kolaylaşacağına inandığını söyledi.

Hamaney’le de görüştü

Cumhurbaşkanı Erdoğan, İran’ın dini lideri Ayetullah Seyyid Ali Hamaney ile de görüştü. Hamaney’in ofisinde basına kapalı gerçekleşen görüşme yaklaşık 1 saat sürdü.