TARİHİ MESAJ

Türkiye'nin her köşesinden, her yaştan yüz binlerce kişiyi Tandoğan Meydanı ve Anıtkabir'de buluşturan 'Cumhuriyet Mitingi'nde vatandaşlar, Başbakan Tayyip Erdoğan'ın cumhurbaşkanlığı adaylığına karşı çıktı

ANKARA Milliyet

Ankara, cumhurbaşkanlığına adaylık sürecinin başlamasına iki gün kala yüz binlerce kişinin katıldığı tarihi bir mitinge sahne oldu. Türkiye'nin her köşesinden, hemen her yaş ve meslekten yüz binleri buluşturan mitingde Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın cumhurbaşkanlığına aday olmasına karşı çıkan vatandaşlar, Anıtkabir'de Atatürk'ün mozolesini öptüler, "Vur vur inlesin, Erdoğan dinlesin" sloganları attılar.
Atatürkçü Düşünce Derneği'nin (ADD) öncülüğünde düzenlenen "Cumhuriyet Mitingi" için yüz binlerce kişi Tandoğan Meydanı ve meydana ulaşan caddeleri hıncahınç doldurdu. Türk bayraklarıyla alanı dolduranların yarattığı izdiham nedeniyle 2 kilometre uzunluğunda Türk bayrağı taşıyan binlerce kişi Anıtkabir'e yöneldi. Tandoğan'daki miting sürerken, Anıtkabir'e gelen 30 bin kişi de ayrı bir miting görüntüsü verdi.

Baykal 'vatandaş' olarak geldi

CHP lideri Deniz Baykal torunuyla geldiği mitinge "vatandaş" kimliğiyle katıldı. Darbe iddialarının odağındaki isim olan ADD Genel Başkanı emekli Orgeneral Şener Eruygur, mitingi siyasilerle kürsü önünde izledi.
Emekli orgeneraller Hurşit Tolon ve Tamer Akbaş'ın da aralarında bulunduğu çok sayıda emekli subay, sivil kıyafetli çok sayıda asker ve yüksek yargı organlarında görevli çok sayıda üst düzey yargıç da mitinge katıldı. Yargı mensupları arasında Anayasa Mahkemesi yedek üyesi Fettah Oto da yer aldı. Mitinge bazı rektörler de cüppeleriyle katıldı.
Sanatçı Rüştü Asyalı'nın Atatürk'ün Gençliğe Hitabesi'ni okuduğu mitingde, bir grup sanatçı da Turgut Özakman'ın yazdığı cumhuriyetin kuruluşuna ilişkin metinleri seslendirdi.
Tüm Öğretim Üyeleri Derneği Genel Başkanı Prof. Dr. Alparslan Işıklı, "Darbe yapacakmışız. Asıl darbeci kendileri. Anayasa, 'Cumhurbaşkanı bir avuç grubun temsilcisi olamaz' diyor. Beyefendi ,rektörlere neredeyse 'Ananızı da alın gidin' diyecek. Ata bindiklerinde başlarına ne geldiğini unutuyorlar. Biz Kubilay'ız, Uğur Mumcu'yuz" dedi.
Ankara SBF öğretim üyesi Prof. Dr. Birgül Ayman Güler de, "Kemalist orduyu, Soros turuncusuna direnen rektörleri, direnen yargıyı bağrımıza basıyoruz. Biz darbeci değil devrimciyiz. Burada turuncu yok, al bayrak var. Şeriat yanlıları cumhurbaşkanı olamaz" diye konuştu. Prof. Dr. Nur Serter de "ulemaya danışmamış bir cumhurbaşkanı" istedi.

Özkan tartışması

ADD'de, mitingin tamamını canlı yayımlayan Kanaltürk'ün sahibi Tuncay Özkan'ın konuşma yapıp yapmaması konusunda görüş ayrılığı yaşandığı öğrenildi. Halkı selamlamak için kürsüye çıkan Özkan, "Başı Amerika'da, kuyruğu Türkiye'de, o Fethullah yılanına teslim mi olacaksınız?" dedi. Bu sırada, kendisini İslamcı bir gazetenin muhabiri olarak tanıtarak kürsüye çıkan ve Özkan'a hakaret eden bir kişyii, görevliler tartaklayarak indirdi.
Atatürk'ün 10. Yıl Nutku'nun kendi sesinden verilmesi ve 10. Yıl Marşı'nın okunmasıyla tamamlanan mitingin ardından alandakiler Anıtkabir'e yürüdü. Marşlar okuyan vatandaşlar, avluda ve Atatürk'ün mozolesinin önünde "Çankaya laiktir, laik kalacak", "Çankaya'da imam istemiyoruz", "Atatürk düşmanı Meclis Başkanı", "Çankaya yolu şeriata kapalı", "Çankaya'da molla oturamaz" sloganları attı.
ODTÜ Rektörü Prof. Ural Akbulut da rektörler adına mozoleye çelenk koydu. Akbulut, Anıtkabir özel defterine şunları yazdı: "ODTÜ'lüler olarak sana ve en büyük eserine en küçük müdahaleye izin vermeyeceğiz ve bu uğurda mücadeleye hazırız. Cumhuriyeti sonsuza kadar koruyacağımıza and içiyoruz."

NELER DEDİLER?

Muhalefet mesajı aldı!

Baykal: En güçlü siyasi gösteri

CHP lideri Deniz Baykal, "Ankara'da bugüne kadar yaşanmış en güçlü, en muhteşem siyasi miting ve gösteri oldu. Coşkulu, çok büyük katılımın olduğu, sokağın destek verdiği büyük bir olay" dedi. Baykal'a eşlik eden torunu Mehmet Baykal, "Mitingin mesajını almışlar mıdır?" sorusuna, "Almışlardır herhalde" yanıtını verdi.

Sezer: Mesajı aldık

DSP lideri Zeki Sezer, "Artık hiçbir şey eskisi gibi olmayacak. Yüz binler, dayatmalara tehdit ve tehlikelere karşı olduğunu sağduyuyla ortaya koydu" dedi. Mitingde, vatandaşların, sol partilere yönelik "birleşin" mesajını anımsatan Sezer, "Üzerimize düşen mesajı aldık" dedi.

Eruygur: Türk ulusu ayağa kalktı

Mitingin ev sahibi ADD'nin Genel Başkanı, emekli Orgeneral Şener Eruygur, Milliyet'e şu değerlendirmelerde bulundu: "Türk ulusu ayağa kalkmıştır. Baskılara karşı cumhuriyeti yaşatma inancını göstermiştir. Medyanın karartması, halkın mitinge katılımı için pozitif etki yaratmıştır. Demokratik kurallara uygun, çok büyük bir tepki."

Şandır: Dönüm noktası

MHP Genel Başkan Yardımcısı Mehmet Şandır: "AKP'nin, demokrasinin nimetlerini kullanarak cumhuriyetin felsefesiyle savaşamayacağını görmesi lazım. Çok önemli bir dönüm noktası."
BCP lideri Mümtaz Soysal, "Vatandaşlar, nasıl bir cumhurbaşkanı istediklerini ortaya koydu. Cumhuriyetin sahipliği artık vatandaşa mal olmuştur" dedi.
HÜRPARTİ Genel Başkanı Yaşar Okuyan, "İktidar bu mitingi hafife almamalı" ifadesini kullandı.

Slogan yağmuru

PANKART VE DÖVİZLER: "Cumhuriyete sahip çıkalım, yarın çok geç olacak", "Çankaya laiktir, laik kalacak", "Çankaya'ya değil Yüce Divan'a", "Anam da burada, babam da burada", "Tehlikenin de, gücümüzün de farkındayız", "Halk göreve", "Ne postal ne takunya, cumhurundur Çankaya", "Hikmetyar'ın önünde diz çökenlere, dini malzeme edenlere, terörist başına sayın diyenlere cumhuriyeti temsil etmeyiz", "Katil ABD, işbirlikçi AKP", "Çankaya mollalara verilemez", "Tarikatlar kapatılsın, Laik değilsin, layık değilsin."

SLOGANLAR: "Türkiye ayıldı, imam bayıldı", "Çankaya'ya imam istemiyoruz", "Türkiye laiktir, laik kalacak", "Türkiye şeyhler, müritler ülkesi olamaz", "İşte cumhur işte cumhuriyet", "Hükümet istifa Tayyip Yüce Divan'a", "Atatürk'e sahip çık, sıra sana gelecek", "En büyük asker bizim asker", "Gâvur İzmir burada, Tayyip nerede."

MARŞ ve TÜRKÜLER: Mitingde "10. Yıl Marşı", "Dağ Başını Duman Almış" ile "Uyan uyan Gazi Kemal şu feleğin işine bak" sözlerinin hep beraber söylendiği "Ankara Marşı" sık çalınırken, "Vardar Ovası" ve "Hoş gelişler ola" gibi Atatürk'ün sevdiği şarkılar seslendirildi. Tolga Çandar ve Edip Akbayram'ın türküler söylediği mitingde, Atatürk'ün 10. Yıl Nutku'nun kendi sesinden dinletilmesi büyük coşku yarattı.

BİRLEŞİN ÇAĞRISI: CHP ve DSP liderlerinin katıldığı mitingde, "Cumhuriyet için birleşin" sloganı atıldı.

HER KESİMDEN KATILIM

SİYASETÇİLER: CHP lideri Deniz Baykal, DSP lideri Zeki Sezer, Hürparti lideri Yaşar Okuyan, BCP lideri Mümtaz Soysal, İP Genel Başkan Yardımcısı Nusret Senem, CHP milletvekilleri.

SİVİL TOPLUM KURULUŞLARI: ADD şubeleri, KESK, Mülkiyeliler Birliği, Anıtkabir Derneği, Veteriner Hekimler Derneği, Yurttaşlık Hareketi Derneği, 1972'liler Vakfı, Antalya Çağdaş Eğitim ve Kültür Vakfı, Türkiye Gençlik Birliği, Kuvva-i Milliye Derneği, Vatansever Kuvvetleri Güçbirliği Hareketi, 69'lular Vakfı, Emekli Astsubaylar Derneği, Emekli Subaylar Derneği, Şehit Anaları Derneği, CHP Gençlik Kolları, ÇYDD, Ülkü Ocakları, 6 Nokta Körler Derneği, Mustafa Kemal Derneği, Barolar Birliği, Cumhuriyet Okurları Derneği.

REKTÖRLER-ÜNİVERSİTELER: ODTÜ, Ankara, Çukurova, Mersin, İnönü, Kahramanmaraş, Mustafa Kemal, Gaziantep, Uludağ, Süleyman Demirel, Gazi, Akdeniz, Harran, Van Yüzüncü Yıl, Muğla, Dokuz Eylül, İzmir Teknoloji üniversiteleri rektörleri cüppeleriyle katıldı. Eski YÖK Başkanı Prof Dr Kemal Gürüz'ün yanı sıra çok sayıda üniversiteden öğrenci ile öğretim görevlileri de yer aldı.

ODTÜ Mezunları Derneği, 9. Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel'in "ODTÜ'lüler nerede" eleştirilerine yanıt niteliğinde "ODTÜ'lüler burada" yazılı kırmızı renkte büyük balon eşliğinde yürüdü.

Notlar...

TRT'ye miting tepkisi

Mitinge erken gelen katılımcılar, kahvaltılarını burada çay, simit ve poğaça ile yaptı.

Metro seferlerindeki gecikmeler ve metronun Tandoğan'da durmaması nedeniyle vatandaşlar Ankara Büyükşehir Belediyesi'ne tepki gösterdi. Bunun üzerine valiliğin dün Tandoğan durağını kapattığı anonsla duyuruldu.

Katılımcılar, çok sayıda yabancı gazetecinin de izlediği mitingi canlı bağlantı yapan ancak sürekli yayın yapmayan haber kanalları ile 3 naklen yayın aracıyla mitingi izlemesine rağmen canlı bağlantı yapmayan TRT'ye tepki gösterdiler.

Bazı türbanlı kadınlar, ellerindeki Türk bayraklarıyla mitinge katıldılar.

Katılımcıların büyük bölümü, yakasında kalpaklı Atatürk kokartı taşıdı.

Mitinge katılan sanatçı Tarık Akan, "AKP'li bir cumhurbaşkanı seçilmemeli, bütün mesaj bu" dedi.

Katılımcılar, Anıtkabir'e girerken yanlarındaki Türk bayrağı dışındaki bayrak ve flamaları görevlilere verdiler.

Biri 2 kilometre, diğeri 500 metre uzunluğunda iki ayrı Türk bayrağının taşındığı mitingde bazı vatandaşlar Anıtkabir'de ellerini havaya kaldırarak "ampul" işareti yaptı.

Halk, Anıtkabir'deki nöbet değişimi sırasında askerlerin sırtlarını okşayarak "en büyük asker bizim asker" sloganı attı.

Mitingdeki gençlerin sayısının yüksekliği dikkat çekti.

Mitinge anneleriyle katılan bir grup kadın, Başbakan Erdoğan'ın bir çiftçiye söylediği "ananı da al git" sözünü anımsatarak "Anamı da aldım geldim" diye bağırdı.

Başkentin birçok semtinde evlerin balkon ve pencerelerine bayraklar asıldı.

İzdiham nedeniyle çok sayıda katılımcı baygınlık geçirdi.

Eski Deniz Kuvvetleri Komutanı emekli Ora. Örnek'e ait olduğu iddia edilen günlükte, "olası darbenin şarkıcısı" esprisine konu olan Tolga Çandar, "Bu meydandaki kırmızı, mitingi izlerken yüzleri öfkeden kıpkırmızı olanların kirli kanlarının kırmızısı değil" dedi.

ADD, mitinge katılamayanlara yönelik olarak, "Evinize bayrak asın" çağrısı yaparken, 9. Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel'in Güniz Sokak'taki evine Türk bayrağı astırdığı görüldü. Korumalar, gazetecilerin sorusu üzerine, bayrağın "Isparta'nın kurtuluşu nedeniyle asıldığı" yolunda bilgi verdiler. Ancak, 14 Nisan Isparta'nın kurtuluş günü olarak kutlanmıyor.

DÜNYANIN GÖZÜ DE MİTİNGDEYDİ

'Erdoğan'a karşı son şans'

DIŞ HABERLER

Yabancı haber ajansları, mitingin cumhurbaşkanlığı adaylığına karşı Başbakan Erdoğan'a baskı yapmak için son şans olarak görüldüğünü belirtti. Reuters ajansı, analistlerin, bu gösterinin laik kurumların AKP'ye uzlaşma yoluyla bir aday çıkarması için son baskı şansı olduğunu söylediğini belirtti. Haberini "acil" koduyla duyuran AP, "300 bin Türk, İslami kökenli Başbakan'ın muhtemel cumhurbaşkanlığı adaylığına karşı protesto düzenliyor" başlığını kullandı. İngiliz yayın kuruluşu BBC, mitingin, cumhurbaşkanı seçim sürecinin başlamasından iki gün önce düzenlendiğini vurguladı ve mitingin Erdoğan'a, aday olmaması yönünde baskı niyeti taşıdığı kaydedildi.

Kaç kişi vardı?

Mitinge katılım konusunda çok sayıda rakam telaffuz edildi. 300 bin kişinin katıldığı yolundaki yorumlar ağırlık kazanırken Ankara Emniyeti sayıyı "65-70 bin" olarak kayda geçirdi. Üst düzey bir Emniyet yetkilisi, sadece Tandoğan'da "150 bin kişi" olduğu tahmininde bulundu. Kanaltürk'te ise katılım için "1 milyon" sayısını dile getirenler oldu. Anıtkabir Komutanlığı yetkilileri de miting sonrasında Anıtkabir'i 370 binin üzerinde kişinin ziyaret ettiğini bildirdi. Uluslararası haber ajanslarından AFP "300 binden fazla", AP "300 bin kadar", Reuters ise "300 bin" rakamlarını kullandı.

İZLENİM...

'Eruygur konuşmalı'

Serpil Çevikcan

Tandoğan Meydanı'ndan Anıtkabir'e giriş yapılan kapının önünde Mersin'den gelmiş bir grupla sohbet ederken her iki bileğine "Biz kaç kişiyiz?" yazılı kırmızı-beyaz bileklikler takmış bir hanım, "Kalabalık muhteşem, ama Şener Paşa'nın bu kitleye bir borcu var" diye yüksek sesle araya girdi.
"Ne borcu var?" diye sorunca yine etrafa duyuracak şekilde yüksek sesle devam etti:
"Şener Eruygur çıkıp bu muhteşem kalabalığa durumunu izah etmeli. Darbeci olmadığını söylemeli. Bu insanlar töhmet altında kaldılar. Darbecilerin arkasından yürümekle suçlandılar. Ama bu suçlamaya rağmen cumhuriyet için, laiklik için, Atatürk için buraya geldiler. Darbeciler için değil."
Yeni emekli olmuş bir öğretmen olduğunu belirterek arkadaşlarına döndü:
"Haklı değil miyim? O kadar yayın yapıldı. Bu miting, 'darbeci paşanın mitingi' diye lanse edildi. Katılımın az olması için Şener Paşa öne sürüldü. Belki de etkilenenler olmuştur. Ben kürsüde Şener Paşa'yı aradım. Çıksın, 'bunlar yalan' desin diye."
Emekli öğretmenlerden oluştuğu anlaşılan grup, bu sözleri destekledi.
İçlerinden biri, "Ben 12 Eylül'de içerideydim" diye sürdürdü konuşmayı:
"Biz darbelerden çok çekmiş bir jenerasyonuz. Atatürkçü Düşünce Derneği'ni de destekliyoruz. Ben üyesiyim. Bu suçlama bizi çok rahatsız etti. Eğer günlüklerde yazılanlar doğru değilse Başkan'ın çıkıp bunu söylemesi gerekir. Yok eğer doğruysa özür dilemelidir. Şener Paşa'dan açıklama bekliyoruz."

Geri planda kalmayı yeğledi

Şener Paşa kürsüye çıkmadı. Mitinge hazırlık süresince de geri planda kalmaya özen gösterdi. Bu tutumunda, meydanda dile getirilen bu görüşlerin etkisi olsa gerek. Şener Paşa, üzerinden yapılan "Darbecilerin arkasından yürümeyin" çağrıları yoğunlaşınca geri planda kalmayı yeğlemiş olabilir.
"Şener Eruygur ve darbe" sadece meydan kulisinde değil, kürsüde de vardı. Ankara SBF öğretim üyesi Prof. Dr. Birgül Ayman Güler, bu "kuşku"yu dağıtmak için kürsüden "Biz darbeci değil devrimciyiz" diye seslendi.
Miting üzerinden "darbe" söyleminin önümüzdeki günlerde de süreceğinden kuşku yok.
Tandoğan Meydanı'yla Anıtkabir avlusunu tümüyle doldurmuş kalabalık, "demokratik terbiyenin" iyi bir örneğini verdi. Bazı radikal grupların konu dışı sloganları sayılmazsa, bu dev kitle hiçbir taşkınlık yapmadı. Siyasi partiler bayrak açmadı, öne geçmeye çalışmadı.
"Niye geldiniz?" sorusuna verilen ortak yanıtlar, "Atatürk için, cumhuriyet için, laiklik için"di.
Dün Ankara'daki görüntü Türkiye'nin refleksini, demokratik olgunluk içinde de verebildiğini kanıtlıyordu.

SALİHA ÇOLAK - TOLGA ŞARDAN - YILDIZ YAZICIOĞLU - BAHAR ATAKAN - MANSUR ÇELİK - BARKIN ŞIK - Fotoğraflar: MUSTAFA İSTEMİ - SERDAR ÖZSOY - ALTAN BURGUCU