Turgut Özal

Turgut Özal

Türkiye'nin 45. ve 46. dönem hükûmetlerinde başbakanlık yapmış ve ardından sekizinci cumhurbaşkanı seçilerek, görevi başında hayatını kaybetmiş olan Türk siyasetçisi ve devlet adamıdır. İlk yılları Babası Malatya/Çırmıktı'lı Ünlüoğulları'ndan banka memuru Mehmet Sıddık Özal, annesi ise Tunceli Çemişgezekli, ilkokul öğretmeni Hafize Hanım (d. 1906 - ö. 1988) olan Turgut Özal kısmen Kürt kökenlidir. Çocukluğunun bir döneminde pilot olmak isteyen Özal, Silifke'ye taşındıktan sonra, eşeğin üzerinden düşerek kolundan sakatlanmış ve kollarından biri diğerine göre daha kısa kalmıştır. Bu durum pilot olma isteğinden zorunlu olarak vazgeçmesine neden olmuştur.4 yaşındayken Bilecik'in Söğüt ilçesine taşınan Özal, ilköğrenim hayatına burada başladı. Babasının görevi nedeniyle sık sık il değiştiren Özal, ortaokulu Mardin'de bitirir. Mardin'de lise olmaması nedeniyle, Konya Lisesi'nde eğitimine devam eden Turgut Özal bu dönem içerisinde kardeşi Korkut Özal da ona eşlik etmiştir. Son olarak Kayseri Lisesi'nde lise eğitimini bitiren Özal, İstanbul Teknik Üniversitesi Elektrik Mühendisliği'ni burslu olarak okur. 1950 yılında mezun olur. Mühendislik yapar ve sonra siyasete girer.Turgut Özal, ailesinin isteğiyle evlendiği Ayhan İnal'la 1952 yılında kısa süreli bir birliktelik yaşadı.Bu evlilikten sonra çalıştığı kurum Elektrik İşleri Etüd İdaresi'nde sekreter olarak görev yapan Semra Yeyinmen ile evlendi. Bu evlilikten sonra Ahmet (d. 1955), Zeynep (d. 1956) ve Efe (d. 1967) adında üç çocuk sahibi oldu. Evlendikten sonra, Amerika'da Texas Tech Üniversitesine ihtisas yapmaya giden Özal ekonomi branşında eğitim aldı.Bürokratlık dönemi Geri döndüğünde EİEİ Genel Müdür Yardımcısı (ya da Genel Direktör Teknik Müşaviri; kayıtlar arasında ikilem mevcut) oldu ve Türkiye'de elektrifikasyon üzerine projelerde çalıştı. 1958 yılında Planlama Komisyonu'nda sekreterya görevini yaptıktan sonra 1959 yılında Ankara Ordonat Okulu'nda yedek subay oldu. Dönemin Devlet Su İşleri Genel Müdürü (ve 33 sene sonra 9. Cumhurbaşkanı seçilecek olan) Süleyman Demirel de, 27 Mayıs Darbesinden hemen sonra askere alındı.Askerliği sonrasında Devlet Planlama Teşkilatı'nın kuruluşunda çalışan Özal, 1965 seçimlerinden sonra Süleyman Demirel'in danışmanı olarak görev yaptı. 1967 yılında DPT Müsteşarı oldu. 1971'den 1973'e kadar Dünya Bankası Sanayi Dairesi'nde danışman olarak çalışan Özal yurda döndükten sonra başta Sabancı Holding olmak üzere birçok sektördeki, birçok şirket için yönetici olarak çalıştı. Sabancı Holding'deki görevinin Genel Koordinatörlük olduğu belirtilmektedir.Siyasi yaşamı 1977 genel seçimleri'nde Millî Selamet Partisi'nden İzmir milletvekili adayı oldu; ancak seçilemedi. 43. Hükümet döneminde Başbakanlık Müsteşarlığı ile DPT Müsteşar vekilliği görevlerine getirildi. 24 Ocak Kararları'nın mimarı olarak görev yaptı. 12 Eylül 1980 askeri darbesinden sonra, bu politikaları devam ettirmek amacıyla Bülend Ulusu Hükümeti'nde ekonomiden sorumlu Başbakan yardımcılığı görevine getirildi. Bu göreve getirildikten 22 ay sonra, 14 Temmuz 1982 yılında istifa etti.Turgut Özal Türkiye Cumhuriyeti tarihinin hem DPT Müsteşarlığı hem de Başbakanlık Müsteşarlığı yapmış tek başbakanı ve cumhurbaşkanıdır.Başbakanlığı 20 Mayıs 1983'de Anavatan Partisi'ni kuran Özal 6 Kasım 1983'deki seçimlerde 400 kişiden oluşan parlamentoda 211 milletvekili çıkararak tek başına iktidar ve 45. Hükümet'in Başbakanı oldu. 1984 yerel seçimlerinden de başarıyla çıkan Özal, 13 Nisan 1985'de yapılan ilk kongrede tekrar genel başkanlığa seçildi.1987 yılında yapılan genel seçimlerde de 292 milletvekili çıkartarak tekrar çoğunluğu sağladı ve 46. Hükümet'in başbakanı oldu. İktidarda bulunduğu 1983-1991 döneminde Türkiye ekonomisi ortalama yıllık yüzde 5,2 oranında büyümüştür. Polis Vazife ve Selahiyetleri Kanunu'nu değiştirerek Emniyet İstihbarat Daire Başkanlığı'nı kurdu.18 Haziran 1988 Cumartesi günü Ankara Atatürk Spor Salonu'nda Anavatan Partisi'nin 2. Olağan Kongresi'nin düzenlendiği sırada Kartal Demirağ isimli saldırgan tarafından düzenlenen suikasttan yaralı olarak kurtuldu. Foto muhabirleri ve televizyon kameraları için hazırlanmış olan platformun önünden ve Özal'a 12 metre öteden saat 12.15'te iki el ateş eden Demirağ, Turgut Özal'ı sağ elinden yaralamıştır. Saldırı sonrası etrafa rastgele ateş açan korumalar ise 18 kişinin yaralanmasına sebep olmuştur. Yaralananlar arasında Bakan İmren Aykut da vardır. Önce ölüm cezasına çarptırılan, ardından cezası 20 yıla indirilen Kartal Demirağ'ı cumhurbaşkanlığı döneminde affetmiştir.Barzani'ye uluslararası alanda rahat seyahat edebilsin diye Türk Pasaportu (kırmızı pasaport) vermiştir. Yıllar sonra Barzani bu pasaportu 2003 yılında Türkiye'ye iade etmiştir.Cumhurbaşkanlığı SeçimiÖzal 1989'daki cumhurbaşkanlığı seçiminde aday oldu. Sosyaldemokrat Halkçı Parti ve Doğru Yol Partisi meclise girmeyerek seçimi boykot etti. İlk turda Turgut Özal 247, ANAP Burdur Milletvekili Fethi Çelikbaş 18 oy aldı. 17 oy boş çıkarken 3 oy geçersiz sayıldı. İkinci turunda 284 milletvekilinin katıldığı oylamada adaylardan Başbakan Turgut Özal 256 oy alırken, Çelikbaş 17 oy aldı. 2 oy geçersiz sayılırken 9 oy boş çıktı. 31 Ekim 1989 tarihinde gene muhalefetin katılmadığı 3. tur oylamasında Turgut Özal 263 oy alarak Türkiye Cumhuriyeti'nin 8'inci Cumhurbaşkanı oldu. 9 Kasım 1989 tarihinde resmi olarak görevine başladı. Bu seçimden akılda kalan ise alışamadık diyenlere, alışırsınız, alışırsınız demesidir.Körfez savaşı ve ÖzalCumhurbaşkanlığı döneminin en önemli olayı 1. Körfez Savaşı'dır. Bu olayda çok aktif rol almıştır. Petrol kaynaklarının kontrolunu elinde tutan Saddam Hüseyin'in Türkiye için büyük bir tehlike teşkil ettiğini ve Saddam’ın bölgeyi hakimiyeti altında tutmasına izin verilemeyeceğini savundu. Saddam’ın uzaklaştırılması için mümkün olan herşeyin yapılması konusunda fikren ve siyasi açıdan son derece istekliydi. Bu nedenle ABD'ye bu konuda açık destek verdi. Harekata Türk Ordusunun da katılıp, Misak-ı Milli sınırları içinde olan Musul ve Kerkük'e girilmesini isteyince, zamanın Genelkurmay Başkanı Necip Torumtay görev süresi sona ermeden 3 Aralık 1990 tarihinde kendi isteği ile Genelkurmay Başkanlığı görevinden emekliye ayrıldı; görevden ayrılmasına sebep olarak da 1. Körfez Savaşı'nda hükümetin tutumuna tepki olduğu öne sürüldü.Sivil cumhurbaşkanı  Kaymakamlığı ziyaret eden Özal ve Kaymakam Eyüp Sabri Kartal'ın (16 Ağustos 1991) de ilk görevine başlama törenine iştiraki "sivil cumhurbaşkanından sivil yönetime destek" olarak değerlendirilmiştirÖzal, her zaman sivil yönetimi savunmuş ve halk tipi sivil kıyafetlerden hoşlanmıştır. Kamu kurum ve kuruluşlarını resmi kıyafetiyle ziyaret eden diğer Cumhurbaşkanlarından farklı olarak çoğu defa kravatsız, keten pantolon, keten ayakkabı ve tişörtle resmi programlara katılmıştır. Yandaki resimde görüldüğü gibi üst rutbeli askerlerin devir teslim törenine katılmazken, küçük bir ilçede kaymakamın göreve başlama törenine katılmıştır. Askeri birlikleri şortla denetlemesi medya tarafından şiddetle eleştirilmiştir. Özal diğer cumhurbaşkanları gibi konuklarını köşkte ağırlamak yerine, Marmaris Okluk koyundaki resmi yazlıkta ağırlamıştır. Ölümünde sivil cumhurbaşkanı, demokrat cumhurbaşkanı, dindar cumhurbaşkanı pankartlarıyla da bu tutumu desteklenmiştir.Ölümü Turgut Özal, 17 Nisan 1993'te 5 ülkeyi kapsayan 12 günlük Türkistan gezisinden sonra ölmüştür. Özal'ın cenazesine Türkiye'nin dört bir yanından yüzbinlerce kişi akın etmiş, televizyonlardan canlı yayımlanmış; ülkede bayraklar yarıya indirilmiştir. Dönemin Amerika Birleşik Devletleri Başkanı, Turgut Özal ile de yakın dost olan George H. W. Bush beklentilerin aksine cenaze törenine katılmamıştır. "Öldükten sonra beni İstanbul’a defnedin, kıyamete kadar Fatih Sultan Mehmed’in manevi ruhaniyeti altında bulunmak istiyorum" şeklindeki vasiyetine uyularak kendisi tarafından yaptırılan eski başbakan Adnan Menderes'in anıtmezarının bulunduğu Topkapı'da, Vatan Caddesi üzerinde kendisi adına hazırlanan anıtmezara defnedildi.Bir suikasta kurban gitmiş olabileceği de yıllardır tartışılmaktadır. Turgut Özal'ın limonatasına katılan arsenikle zehirlendiği iddiasını ortaya atan eşi Semra Özal, delil olarak da saç örneğini ABD'de tahlil ettirdiğini belirtmektedir. 2 Ekim 2012 tarihinde Merhum Cumhurbaşkanı Turgut Özal'ın 19 yıl aradan sonra kabri açılmış olup ölümünün bir suikast olup olmadığının belirlenmesi için yapılan otopsi sonucunda Adli Tıp Kurumu araştırmalar ve bulgular sonucu zehir bulunduğunu ancak Özal'ın zehirden mi yoksa başka sebepten mi öldüğünü tespit edemeklerini açıklamıştır.

Turgut Özal

haber başlıkları altta listelenmiştir. Son dakika haberleri de dahil olmak üzere şu ana kadar eklenen toplam 5.008 turgut özal haberi bulunmuştur.
Şampiyonluk sonrası Ergin Ataman itirafı: Arada bizi de çıldırtıyor
Şampiyonluk sonrası Ergin Ataman itirafı: Arada bizi de çıldırtıyorTürkiye hem basketbol hem de voleybolda Avrupa'nın zirvesine çıkarak şampiyonluğa ulaştı. Anadolu Efes ve Vakıfbank'ın başarılarının yanı sıra kadın boksunda kazanılan 5 altın madalya yüzleri güldürdü. Anadolu Efes'i şampiyonluğa ulaştıran Ergin Ataman'ın A Milli Basketbol takımında da başarılı olması beklenirken A Milli Takım Teknik Direktörü Stefan Kuntz ile ilgili sürpriz gerçeği Milliyet'in duayen yazarı Attila Gökçe açıkladı.
25.05.2022Futbol
İki kentte alarm! Kene ısırması sonucu öldüler
İki kentte alarm! Kene ısırması sonucu öldülerMalatya'da kene ısırması sonucu kaldırıldığı hastanede hayatını kaybeden 18 yaşındaki Eray Tatlı toprağa verildi. Batman’da da vücuduna yapışan keneyi kendisi çıkartan ve bir süre sonra rahatsızlanarak KKKA hastalığı şüphesiyle Batman'a ardından da Dicle Üniversitesi Hastanesi'ne sevk edilen Ahmet Bülbül (60), hayatını kaybetti.
23.05.2022Gündem
Kene ısırması nedeniyle 18 yaşındaki genç hayatını kaybetti
Kene ısırması nedeniyle 18 yaşındaki genç hayatını kaybettiMalatya'nın Doğanşehir ilçesinde kene ısırması nedeniyle 18 yaşındaki genç kaldırıldığı hastanede öldü.
22.05.2022Gündem
İstanbullular dikkat! Bazı yollar trafiğe kapatılacak
İstanbullular dikkat! Bazı yollar trafiğe kapatılacakMaltepe'de düzenlenecek olan “Emeklilikte Yaşa Takılanlar Mitingi” nedeniyle yarın saat 08.00 itibarıyla bazı yollar geçici olarak trafiğe kapatılacak.
14.05.2022Gündem
Malatya’da feci kaza: 2’si bebek 3 ölü, 3 yaralı
Malatya’da feci kaza: 2’si bebek 3 ölü, 3 yaralı Malatya’da sürücüsünün kontrolünden çıkan hafif ticari araç takla atarak ters döndü. Feci kazada 3 kişi hayatını kaybetti, 3 kişi de yaralandı.
14.05.2022Gündem
Hız kadranı takılı kaldı! Sürücü hastaneye kaldırıldı
Hız kadranı takılı kaldı! Sürücü hastaneye kaldırıldıKartal sahil yolunda bariyerlere çarpan cipin sürücüsü ağır yaralandı. Sürücü ambulansla hastaneye kaldırılırken kaza nedeniyle trafik yoğunluğu oluştu.
10.05.2022Gündem
Kartal’da kontrolden çıkan otomobil bariyerlere saplandı, sürücü ağır yaralandı
Kartal’da kontrolden çıkan otomobil bariyerlere saplandı, sürücü ağır yaralandıKartal sahil yolunda sürücüsünün direksiyon kontrolünü kaybettiği otomobil yol üzerinde bulunan bariyerlere ok gibi saplandı. Otomobilin hız kadranının 100 kilometrede takılı kaldığı görüldü. Kazada otomobil sürücüsü ağır yaralandı.
10.05.2022Haberler
Kaza yapan sürücü, aracı çekilirken gözyaşlarını tutamadı
Kaza yapan sürücü, aracı çekilirken gözyaşlarını tutamadıİstanbul Fatih’te sürücünün direksiyon hakimiyetini kaybettiği otomobil, tramvay yolundaki bariyerlere çarparak devrildi. Kazayı yara almadan atlatan sürücüsü, aracının çekilişi gözyaşlarıyla izledi.
8.05.2022Haberler
Kaza yapan sürücü, aracı çekilirken gözyaşlarını tutamadı
Kaza yapan sürücü, aracı çekilirken gözyaşlarını tutamadıFatih’te sürücünün direksiyon hakimiyetini kaybettiği otomobil, tramvay yolundaki bariyerlere çarparak devrildi. Kazayı yara almadan atlatan sürücüsü, aracının çekilişi gözyaşlarıyla izledi.
8.05.2022Gündem
Ataşehir’de sürücüye maganda şoku: Aracının aynasını kırdı
Ataşehir’de sürücüye maganda şoku: Aracının aynasını kırdıAtaşehir’de seyir halinde olan Ali Naim Küçük iddiaya göre, trafiğin yoğun olduğu saatte arkadan bir aracın emniyet şeridini ihlal ederek ilerlediğini görünce kendisine engel olup uyarmak istedi. Trafik magandası da Küçük’ün önünü keserek tehditler ve küfürler savurduktan sonra Küçük’ün araçta bulunan 2 çocuğunun gözü önünde aracının aynasını kırdı. O anlar Ali Naim Küçük’ün cep telefonu kamerasına yansıdı.
6.05.2022Haberler
Ataşehir’de sürücüye maganda şoku: Aracının aynasını kırdı
Ataşehir’de sürücüye maganda şoku: Aracının aynasını kırdıAtaşehir’de seyir halinde olan Ali Naim Küçük iddiaya göre, trafiğin yoğun olduğu saatte arkadan bir aracın emniyet şeridini ihlal ederek ilerlediğini görünce kendisine engel olup uyarmak istedi. Trafik magandası da Küçük’ün önünü keserek araçta bulunan 2 çocuğunun gözü önünde saldırdı. O anlar cep telefonu kamerasına yansıdı.
6.05.2022Gündem
Cam silen kişiye çarpıp ölümüne neden olan sürücü yakalandı
Cam silen kişiye çarpıp ölümüne neden olan sürücü yakalandıAdana’da kavşakta duran otomobilin ön camını sildikten sonra yeşil ışıkta refüje geçmek isteyen Ümit Özdemir'e (45) çarpıp ölümüne sebep olan sürücü Nurullah Ç. (31) yakalandı. Özdemir'in kız kardeşi Fadime Özdemir (41), "Hastaneye götürseydi belki kurtulurdu. İnşallah cezaevinden çıkmaz" dedi.
4.05.2022Gündem
İstanbul Metro Durakları ve İsimleri Nelerdir? 2022 İstanbul Metro Sefer Saatleri
İstanbul Metro Durakları ve İsimleri Nelerdir? 2022 İstanbul Metro Sefer Saatleriİstanbul’un trafik yükünü önemli ölçüde azaltan metro ağı her gün milyonlarca insan taşıyor. İstanbul’da toplamda 8 metro hattı bulunur. Bunlar M1A, M1B, M2, M3, M4, M5, M6 ve M7 şeklindedir. M4, M5 metro hattı Anadolu Yakası’nda hizmet verir ve güzergahları farklıdır. Sefer saatleri ve sayıları hafta içi ve hafta sonu günlerine göre değişiklik gösterir. İstanbul metro sefer saatleri ve haritasını merak ediyorsanız “İstanbul Metro Durakları ve İsimleri 2022” içeriğimizden detaylıca öğrenebilirsiniz.
4.05.2022Gündem
Midesini üşüttüğünü zannetti, ince bağırsağı kangren çıktı!
Midesini üşüttüğünü zannetti, ince bağırsağı kangren çıktı!Gaziantep’te midesini üşüttüğünü zannederek gittiği hastanede 10 milyonda bir görülen hastalığa yakalandığını öğrenen Gökçen Ünal'ın hayatı altüst oldu.
3.05.2022Haberler
AK Parti'de bayramlaşma video konferansla yapıldı
AK Parti'de bayramlaşma video konferansla yapıldıAK Parti'de, Ramazan Bayramı’nın ikinci günü siyasi partiler arası bayramlaşma video telekonferans yöntemi ile gerçekleşti.
3.05.2022Siyaset
Midesini üşüttüğünü zannetti, ince bağırsağı kangren çıktı! “2-3 saat anca yaşar”
Midesini üşüttüğünü zannetti, ince bağırsağı kangren çıktı! “2-3 saat anca yaşar”Gaziantep’te midesini üşüttüğünü zannederek gittiği hastanede 10 milyonda bir görülen hastalığa yakalandığını öğrenen Gökçen Ünal'ın hayatı altüst oldu.
3.05.2022Gündem
Ankara’da otomobilin çarptığı yaya yaşamını yitirdi
Ankara’da otomobilin çarptığı yaya yaşamını yitirdiAnkara’nın Mamak ilçesinde karşıdan karşıya geçmeye çalışan yayaya otomobil çarptı. Kaza sonrası yaşlı kadın hayatını kaybetti.
2.05.2022Haberler
Ankara’da otomobilin çarptığı yaya yaşamını yitirdi
Ankara’da otomobilin çarptığı yaya yaşamını yitirdiAnkara’nın Mamak ilçesinde karşıdan karşıya geçmeye çalışan yayaya otomobil çarptı. Kaza sonrası yaşlı kadın hayatını kaybetti.
2.05.2022Gündem
Elektrikli scooter ile çift kişilik yolculuklar kamerada
Elektrikli scooter ile çift kişilik yolculuklar kameradaAdana'da hız sınırı 50 kilometreden yüksek olan caddelerde yasak olan elektrikli scooter ile çift kişi yolculuk yapan gençler, olası kazalara davetiye çıkardı. Denetimlerde polisleri gören scooter üzerindeki 2 kişiden biri atlayarak kaçtı.
1.05.2022Haberler
Taksim'e yürümek isteyen gruplara gözaltı
Taksim'e yürümek isteyen gruplara gözaltı1 Mayıs Emek ve Dayanışma Günü nedeniyle Taksim'e çıkmak isteyen gruplar gözaltına alındı. İstanbul Valiliği, Beyoğlu, Beşiktaş ve Şişli'den Taksim Meydanı'na yürümek isteyen toplam 164 kişinin gözaltına alındığını açıkladı.
1.05.2022Gündem
İstanbul ve Ankara'da 1 Mayıs nedeniyle kapatılacak yollar açıklandı
İstanbul ve Ankara'da 1 Mayıs nedeniyle kapatılacak yollar açıklandıİstabul Valiliği 1 Mayıs nedeniyle İstanbul'da kapatılacak yollar ve alternatif güzergahları duyurdu. Ankara Valiliği, 1 Mayıs İşçi Bayramı nedeniyle trafiğe kapatılacak yolları açıkladı.
30.04.2022Gündem
Kartal Sahilyolu’nda aynı yerde iki kaza!
Kartal Sahilyolu’nda aynı yerde iki kaza!Kartal Sahilyolu’nda 5 aracın karıştığı zincirleme trafik kazası meydana geldi. Kaza sonrası oluşan trafikten dolayı yolun karşına geçmek isteyen bir kişiye otomobil çarptı. İki ayrı kazada toplam 3 kişi yaralandı.
28.04.2022Gündem
Fatih'te kuyumcu soygunu, şüphelilerin sebep olduğu yangınla ortaya çıktı
Fatih'te kuyumcu soygunu, şüphelilerin sebep olduğu yangınla ortaya çıktıFatih'te kuyumcuya ait atölyeye giren şüpheliler, atölyedeki altınları çalarak kayıplara karıştı. Kuyumcudaki soygun, şüphelilerin demir kapıyı keserken, çıkardıkları yangından sonra çalan alarmla birlikte işyeri sahibinin güvenlik kamerasına bakması ile ortaya çıktı.
26.04.2022Haberler
Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan Turgut Özal paylaşımı!
Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan Turgut Özal paylaşımı!Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 8. Cumhurbaşkanı Turgut Özal'ın 29. vefat yıl dönümü dolayısıyla yayımladığı mesajında, “Ülkemizin gelişmesinde, kalkınmasında, geleceğini şekillendiren atılımlarında öncü rol oynayan, çalışkanlığıyla, duruşuyla, şahsiyetiyle milletimizin gönlünde sarsılmaz bir yere sahip olan merhum Turgut Özal’ı vefatının yıl dönümünde rahmetle yâd ediyorum” ifadelerine yer verdi.
17.04.2022Siyaset
Turgut Özal ölümünün 29. yıl dönümünde mezarı başında anıldı
Turgut Özal ölümünün 29. yıl dönümünde mezarı başında anıldıTürkiye'nin 8. Cumhurbaşkanı Turgut Özal, ölümünün 29'uncu yılında mezarı başında anıldı. Anma törenine çok sayıda siyasetçi katılırken eşi Semra Özal, "Bu acı hiç bitmiyor, her gün daha da artıyor" dedi.
17.04.2022Gündem

Benzer Haber Etiketleri

Turgut Özal ile ilgili olan tüm haber başlıklarını şu an bulunduğunuz sayfa üzerinden takip edebilirsiniz. Haberlerin detaylarını okumak isterseniz haber başlıklarına tıklayabilir, daha eski gelişmeleri görmek isterseniz ise sayfanın altında yer alan sayfa numaralarına tıklayabilirsiniz.