ABD NEREYE SÜRÜKLENİYOR?

1 Temmuz 2019

Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Başkanı Trump’ın “Önce Amerika (America First)” politikası, diğer ülkeleri tedirgin etmeye devam ediyor. ABD, neredeyse tüm uluslararası anlaşmalarını gözden geçirip; bazılarını iptal ediyor, bazılarını da yeniden yapılandırıyor. ABD, komşu ülkeleri olan Kanada ve Meksika ile süre gelen anlaşmalarını yeniden kendi çıkarlarına uygun biçimde düzenledi. Çin’e karşı, Uzak Doğu ülkeleri ile yapılan anlaşma iptal edildi; şimdi ülkeler bazında yenilenmeye çalışılıyor. Bu konuda, Japonya ile yeni işbirliği öne çıktı.

Kuzey Kore’nin atom bombası üretiminin durdurulması konusunda yapılan girişimler, tam bir sonuca ulaşamadı. Bu konuda, Çin ile bir işbirliğine gidilmesi zorunlu görülüyor.

Oysa, Çin ile uzlaşılmaya çalışılan “ticaret anlaşması”nda tam bir sonuca ulaşılamadı. ABD, Çin’in dev iletişim şirketi Huawei’ye yaptırım uygulayarak, şirketin geçtiğimiz dönemde 24 milyar dolar civarında zarar etmesine yol açtı. Huawei’nin sahibi 180.000 çalışanı ve şirketin 36 icat merkezi bulunuyor. Huawei’nin teknolojisi, hem Samsung hem de Apple’ın teknolojisini tehdit ediyor.

İran’la yapılan nükleer çalışmaları kısıtlama anlaşmasını da, ABD tek taraflı olarak iptal etti. Bütün bu gelişmeler, global ölçüde bir “Ticaret Savaşı” başlamasının önünü açtı. Artık, ABD’nin imzaladığı anlaşmaların, her an iptal edilebilme riski var. İşte bu nedenle, tüm ülkeler büyük bir tedirginlik içindeler.

İçerideki tedbirler

Trump, dahilde alınan vergileri düşürdü. İthal mallarına vergi koydu. Yurt dışındaki fabrikaların bir bölümünü ülkesine geri getirtti. Alınan diğer milliyetçi tedbirlerle birlikte, ABD’de büyüme arttı; işsizlik azaldı ve şirket değerleri yükseldi. Sonuçta, borsalar da rekor yüksek seviyelere ulaştı.

Economist dergisinin yayımladığı aşağıdaki grafik, ABD ekonomisindeki gelişmeleri ve trendleri çok güzel açıklıyor.

Yazının devamı...

KONUT SATIŞLARINDA SON DURUM...

25 Haziran 2019

Konut satışları mayıs ayında da, özellikle ipotekli konut satışlarındaki sert düşüş kaynaklı, daralma göstermeye devam etti. Toplam konut satışları yıllık %31, ipotekli konut satışları %86, ipotekli konut satışları dışındaki diğer konut satışları %7 azaldı.

Konut fiyat verisi geriden geliyor. En son açıklanan mart ayı konut fiyat verisi, konut fiyatlarındaki düşüşün sürdüğüne işaret etmekle birlikte, konut kredisi faiz oranlarının yüksek seyrinin satışların azalmasında etkili olduğunu gösteriyor. Mart ayında konut fiyatları yıllık %3.5 artmışken, enflasyondan arındırılarak baktığımızda, %13.6 düşmüş olduğu anlaşılıyor. Konut kredi faiz oranlarında ise, mayıs ortasından bu yana kademeli artış var.

Detay

Konut satışları, ocak-mayıs döneminde yıllık %20 azalarak 423 bin adede geriledi. Ocak-mayıs 2018 döneminde satışlar 527 bin adet idi. İpotekli konut satışlarında da düşüş sürüyor. İpotekli satışlar, ocak-mayısta yıllık %65 azalışla 54 bin adede geriledi. İpotekli konut satışlarının toplam konut satışlar içerisindeki payı, ocak-mayıs 2018’de %29 iken, 2019’un aynı döneminde %13 oldu. Akbank kaynaklı aşağıdaki grafik bu gelişmeyi gösteriyor.

Faizler

Konut kredisi faiz oranları 4 haftalık ortalamalara göre, Kasım 2018’de %29 seviyelerine ulaşmasının ardından, kademeli azalışla, nisan ortasında %17.1’e kadar gerilemişti. Ancak, finansal piyasalarda oynaklığın artmasıyla birlikte tekrar artış eğiliminde olduğu görülüyor. 7 Haziran verisine göre, konut kredisi faiz oranları 4 haftalık ortalamalara göre %21’ler seviyesine yükselirken, konut kredileri ise yıllık bazda %7.8 azalış gösterdi.

Satış durumlarına göre dağılıma bakıldığında ise,

Yazının devamı...

BÜTÇE AÇIĞI ARTIYOR

24 Haziran 2019

Mayısta bütçe dengesi, bütçe gelirlerinin, harcamaların altında artış göstermesinin etkisiyle, 12.1 milyar TL açık verdi. Oysa, geçen yılın aynı ayında 2.7 milyar TL fazla verilmişti.

Zayıf iç talebin etkisiyle vergi gelirlerinde daralma görülmesi sonucu; merkezi yönetim bütçe gelirleri, mayısta yıllık yüzde 2.2 ile sınırlı artış gösterdi. Buna karşın bütçe harcamaları, özellikle de cari transferler (sağlık, emeklilik giderleri v.s.) kaynaklı artış kaydetti.

Faiz harcamaları da yıllık yüzde 32 artışla bütçe harcamalarının yüksek gerçekleşmesinde etkili olmaya devam etti. Faiz dışı dengede ise, mayısta 4.1 milyar TL açık verildi. Geçen mayısta 8.7 milyar TL faiz dışı fazla verilmişti.

Ocak - mayıs dönemine baktığımızda ise, bütçe dengesinin 66.5 milyar TL açık verdiği görülüyor. Böylece, Yeni Ekonomi Programı’nda (YEP) yıl sonu için öngörülen 80.6 milyar TL açık rakamının yüzde 83’üne ulaşıldı. Ocak - mayıs döneminde faiz dışı denge, 20.1 milyar TL açık verdi. YEP yılsonu tahmini, 36.7 milyar TL fazla verilmesi yönünde idi.

Vergi geliri azalıyor

Vergi gelirleri, mayısta yıllık yüzde 2.3 azaldı. Alt kırımlara baktığımızda; ithalde alınan katma değer vergisi yüzde 24, BSMV yüzde 22.6, gelir vergisi yüzde 7.8 artarken; iç talepteki yavaşlamaya bağlı olarak dahilde alınan katma değer vergisi yüzde 40.1 ve özel tüketim vergisi yüzde 3.4 azaldı.

Ocak - mayıs döneminde ise vergi gelirleri yıllık yüzde 4.3 ile sınırlı oranda artarak, 263 milyar TL oldu. Muhasebat ve Akbank kaynaklı aşağıdaki grafik vergi gelirlerindeki düşmeyi gösteriyor.

Harcamalar artıyor

Yazının devamı...