Süleyman Demirel

Süleyman Demirel

Türk inşaat mühendisi ve siyasetçi. 1993-2000 arasında Türkiye'nin 9. cumhurbaşkanı olup, 1965-1993 yılları arasında da 7 farklı hükümette toplam 10 yıl 5 aylık bir süreyle başbakanlık yapmıştır. Türkiye'nin en genç genel müdürü, İsmet İnönü ve Recep Tayyip Erdoğan'dan sonra en uzun başbakanlık yapmış kişisi olan Süleyman Demirel, 31 yaşında genel müdür, 40 yaşında parti genel başkanı, 41 yaşında başbakan olmuştur. Türkiye'nin çok partili sisteme geçtiği 1946'dan sonraki dönemde, kurduğu 7 hükümetle en çok hükümet kuran siyasetçisidir. Yaşamıİlk yıllarıIsparta'nın Atabey ilçesine bağlı İslamköy'de Hacı Yahya Demirel (1893-1972) ile Hacı Ümmühan Demirel'in (1902-1979) oğlu olarak dünyaya geldi. İlköğrenimini doğduğu köyde, ortaokul ve liseyi Isparta ve Afyonkarahisar'da bitirdi. 1949'da İstanbul Teknik Üniversitesi İnşaat Fakültesi'nden inşaat yüksek mühendisi olarak mezun oldu. 1948'de babası Hacı Yayha Demirel'in yeğeninin kızı Nazmiye (Şener) Demirel'le evlendi. Görevleri1950'de Elektrik İşleri Etüd İdaresi'nde çalışmaya başladı. Sulama ve elektrik konularında araştırma yapmak için Amerika Birleşik Devletleri'ne (ABD) gönderildi. Türkiye'ye dönüşünde, 1953 yılında Seyhan Barajı inşaatı başladığında proje mühendisi iken Başvekil Adnan Menderes'in dikkatini çekerek 1954 yılında Devlet Su İşleri (DSİ) Genel Müdürlüğü'nde Barajlar Dairesi Başkanlığı'na atandı. 1955 yılında da DSİ Genel Müdürlüğü'ne tayin edildi. Bu arada Eisenhower Vakfı'nın onu bursiyer olarak seçmesiyle yeniden ABD'ye gitti. Askerliğini yapmak üzere 1960 yılında genel müdürlük görevinden ayrıldı. 1962-1964 yılları arasında serbest müşavir-mühendis olarak çalıştı. Aynı yıllarda Orta Doğu Teknik Üniversitesi'nde inşaat mühendisliği alanında dersler verdi. Boğaziçi Köprüsü'nün ilk projesini (1954) hazırlayan, ABD'nin uluslararası mühendislik ve müteahhitlik firması Morrison Knudsen Inc.'in Türkiye temsilciliğini üstlendi. Siyasi kariyeri Dönemin Romanya cumhurbaşkanı Nicolae Ceauşescu, Süleyman Demirel ile yaptığı görüşmede 23 Haziran 1976, Ankara. Dönemin İran başbakanı Emir Abbas Huveyda ve dönemin Türkiye başbakanı Süleyman Demirel ile eşleri, Tahran.1962'de siyasi yaşama atılarak Adalet Partisi'ne (AP) girdi. Aynı yıl yapılan I. Kongre'de genel idare kuruluna seçildi. AP'lilerin af kampanyası sonucunda eski cumhurbaşkanı Celal Bayar'ın 22 Mart 1963'te şartlı olarak serbest bırakılması üzerine Ankara'da meydana gelen olaylar sırasında AP genel merkezinin saldırıya uğraması üzerine aktif siyasetten çekildi. Demirel'in bu tavrı yıllar sonra parti içindeki muhalifleri tarafından, "şapkasını alıp kaçtı" ya da "şapkasını bırakıp kaçtı" diye aleyhinde propagandaya dönüştürdüldü. Haziran 1964'te AP Genel Başkanı Ragıp Gümüşpala'nın beklenmeyen ölümü üzerine baş gösteren parti içi bunalım sırasında yeniden siyasete döndü. 28 Kasım 1964 tarihinde yapılan Adalet Partisi genel kongresinde Sadettin Bilgiç, Tekin Arıburun ve Ali Fuat Başgil'in de yarıştığı seçimde 1679 oydan 1072'sini alarak genel başkan seçildi. İsmet İnönü hükümetinin düşürülmesinden sonra Şubat 1965'te Suat Hayri Ürgüplü başkanlığında AP, Yeni Türkiye Partisi (YTP), Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi (CKMP) ve Millet Partisi (MP) katılımıyla kurulmasını sağladığı 29. Türkiye Cumhuriyeti koalisyon hükûmeti'nde TBMM dışından başbakan yardımcısı ve devlet bakanı olarak görev aldı. Aynı yıl babası Yahya Demirel memleketi Isparta'nın İslamköy beldesinde belediye başkanı seçildi. 1965 genel seçimleri'nde, Yeni Türkiye Partisi'nin silinmesiyle Demokrat Parti (DP) çizgisinin tek mirasçısı durumuna gelen Adalet Partisi aldığı %52,8 oy ile tek başına iktidar oldu. Demirel de bu seçimlerde Isparta milletvekili olarak ilk kez TBMM'ye seçildi. 27 Ekim 1965'te, 27 Mayıs sonrasının ilk koalisyonsuz hükümeti olan 30. Türkiye Cumhuriyeti Hükûmeti'ni kurdu ve Türkiye'nin 12. başbakanı oldu. Süleyman Demirel, İsmet İnönü, Celal Bayar ve Ragıp Gümüşpala gibi Kurtuluş Savaşı kahramanlarının yavaş yavaş siyaset aranasından çekildiği bu dönemde "Cumhuriyet Kuşağı" olarak bilinen 1920'lerde dünyaya gelmiş siyasetçilerin ilk örneklerindendi. AP hükümetinin işbaşı yapmasından kısa süre sonra, Süleyman Demirel'in karşılaştığı ilk kriz, 27 Mayıs 1960'ta devlet başkanlığını, 1961 Anayasası'nın kabul edilmesinden sonra da cumhurbaşkanlığını üstlenen Cemal Gürsel'in, sağlık durumunun görevini sürdürmesine engel olduğu yolundaki rapor üzerine cumhurbaşkanlığının sona ermesiydi. Ordu komuta kademesini altüst ederek yapılan ve üzerinden henüz altı yıl geçmiş olan 27 Mayıs Darbesinin Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) içindeki etkilerinin sürdüğü bir ortamda TSK içindeki güç dengelerini çok iyi bilen ve bu nedenle çok önemli bir konumda olan Genelkurmay Başkanı Orgeneral Cevdet Sunay Demirel tarafından ordunun AP'ye karşı olan tavrının yumuşatılması için Cumhurbaşkanlığına aday gösterildi. 15 Mart 1966 tarihinde kendi isteği ile emekli olan ve kısa süre sonra kontenjan senatörü yapılan Sunay, 28 Mart 1966'da Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından Türkiye'nin beşinci Cumhurbaşkanı seçildi. 1965 ile 1971 arasındaki Süleyman Demirel'in başbakan olduğu dönemde Boğaziçi Köprüsü, Ereğli Demir Çelik İşletmeleri ve Keban Barajı gibi büyük yatırımlara imza atıldı. Bu dönemde Türkiye’de enflasyon %5, kalkınma hızı %7 idi. Bu kalkınma hızı Japonya’dan sonra petrol ülkeleri dışında, dünyanın ikinci yüksek kalkınma hızıydı. Bu gelişmelere karşın Adalet Partisi iktidarı toplumun aydın kesimleri ve özellikle öğrenci örgütlerince DP iktidarının 27 Mayıs sonrasındaki devamı olarak görüldü. 1961 Anayasası'nın sağladığı bazı temel haklar ve bunların kullanılması iktidarın giderek artan tepkileriyle karşılaşınca, 27 Mayıs 1960 öncesindeki gençlik protestolarının benzerlerini AP iktidarı da yaşamaya başladı. Öte yandan 1968'de Avrupa ve ABD'de yaygınlaşan gençlik hareketleri sosyalist düşünceyle yeni yeni ilişki kuran Türkiye'deki üniversite gençliğini de etkilemişti. Türkiye'deki ilk önemli öğrenci eylemi Haziran 1968'de Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'ndeki boykotla başladı. Bunu öteki üniversite ve fakültelerde hızla yaygınlaşan boykot ve işgaller izledi. Akademik amaçlarla başlatılan bu eylemler daha sonra giderek siyasi içerik kazandı ve AP iktidarı için tedirginlik kaynağı oldu. Bunun ardından sağ ve sol görüşlü öğrenci grupları arasındaki çatışmalarda kan dökülmeye başladı. Huzursuzluğun, AP'yi DP'nin ardılı olarak gören Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) içinde de yankılanmasının ardından "askeri müdahale" söylentileri yaygınlık kazandı. Kuvvet komutanlarının hükümet başkanı Demirel'e ülkenin içinde bulunduğu duruma ilişkin mektup göndermeleri, sıradan gelişmeler haline geldi. 1969'da, 27 Mayıs Darbesi'nden sonra, 1961 Anayasası'nın 68. maddesiyle Demokrat Partililere (DP) konan siyaset yasağının kaldırılması için, mayıs ve haziran aylarında İsmet İnönü ile Celal Bayar karşılıklı olarak tarihi sayılabilecek ziyaretler gerçekleştirdiler. Bu ziyaretlerden sonra anayasa değişikliği için Cumhuriyet Halk Partisi'nin de (CHP) desteğini alan AP'nin önerisi TBMM'de onaylandı. Ancak bu gelişmeler, Türk Silahlı Kuvvetleri tarafından 27 Mayıs'ın restorasyonu olarak algılanmasına ve anayasa değişikliğine tepki göstermesine, Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay'ın da anayasa değişikliğine karşı tavır almasına neden oldu. Tüm bu tepkiler AP'nin tavrını, anayasa değişikliği meselesinin 12 Ekim 1969'da yapılacak seçimler öncesi lüzumsuz bir gerginliğe neden olmaması ve Cumhuriyet Senatosu’nda görüşülmesinin seçim sonrasına bırakılması yönünde değiştirdi. AP'nin af konusundaki tutum değişikliği ile parlamentonun itibarının zedelendiğini ileri süren, Celal Bayar'ın kızı Nilüfer Gürsoy ve eski DP’li bakanlardan Samet Ağaoğlu'nun eşi AP Manisa Milletvekili Neriman Ağaoğlu, 31 Temmuz 1969 günü partilerinden ve milletvekilliklerinden istifa ettiler. Bu gelişme eski DP'lilerin AP’lilerle ihtilaflarının su yüzüne çıkması şeklinde yorumlandı. 10 Ekim 1969 tarihindeki genel seçimlerde de AP yüzde 48 oy alarak yine tek başına iktidar oldu ve Demirel ikinci hükümetini kurdu (3 Kasım 1969). Ancak, halktan gelen bu destek AP'nin bölünmesini önleyemedi; Partisi dışından gelen eleştiriler karşısında hoşgörülü, liberal bir siyaset izleyen Demirel, Adalet Partisi içinde başlayan muhalefete karşı aynı hoşgörüyü göstermedi. Kendisine bağlı "Yeminliler" hizibindeki kişilerin kayırılması, ülkede günden güne artan toplumsal, iktisadi, siyasi karışıklıklara son verilmesi ve eski Demokrat Parti mensuplarının siyasi haklarının iadesi sorunun çözülmesi gibi istekleri dile getiren milletvekilleri partiden çıkarıldı. Bunun üzerine 71 AP'li senatör ve milletvekili aynı istekleri içeren bir muhtırayı Demirel'e verdiler (12 Ocak 1970). Demirel'in, "biz muhtırayla iş görmeyiz" diyerek belirtilen istekleri gözardı etmesi karşısında, 11 Şubat 1970'te, Ferruh Bozbeyli, Saadettin Bilgiç ve Faruk Sükan'ın başını çektiği 41 AP'li milletvekili bütçe görüşmeleri sırasında, CHP ve öteki muhalefet partileriyle beraber ret oyu vererek Demirel'i istifaya zorladı. 41 milletvekilinin karşı oy vermesi üzerine bütçe güvenoyu alamadı ve Demirel ertesi gün başbakanlıktan istifa etti. Bu olaylardan sonra Celâl Bayar çevresindeki AP milletvekilleri istifa ederek Demokratik Parti'yi kurdular. Aynı dönemde AP'nin İslamcı kanadının önemli bir bölümü partiden ayrılıp Necmettin Erbakan'ın kurduğu Milli Nizam Partisi'ne katıldı. Adalet Partisi'nde meydana gelen bu kopmalar, hükümetin zayıflığından yakınanlar için önemli bir dayanak oluşturdu. Demirel, Mart 1970'te yeni bir hükümet kurdu ve aynı yıl yapılan 5. Kongre'de yeniden genel başkan seçildi. 12 Mart DönemiAna madde: 12 Mart MuhtırasıParti içi muhalefet gibi Demirel iktidarının cendere altına alındığı bir diğer sorun haşhaş'tı. 1970 yılında, Richard Nixon yönetimindeki ABD Hükümeti Demirel hükümetinden haşhaş ekiminin yasaklanmasını istedi. 1960'lı yılların ikinci yarısında Türkiye ile Sovyetler Birliği arasındaki yakınlaşmadan rahatsızlık duyan ABD yönetiminin bu talebinin, siyasi tabanı kırsal nüfusa dayanan Demirel tarafından reddedilmesiyle zaten yolunda gitmeyen ABD-Türkiye ilişkileri iyice gerildi. Haşhaş meselesi 12 Mart'ın temel sebeplerinden biri oldu. İktisadi durumun bozulması, Türkiye tarihindeki en büyük işçi eylemlerinden biri olan 15-16 Haziran 1970 Olayları, Türk Lirası'nın değerinin yüzde 66 oranında düşürülmesi (10 Ağustos 1970), 68 öğrenci olayları ve grevler karşısında Demirel, 1961 Anayasası'nı suçlayarak bu anayasayla ülkenin yönetilemeyeceğini savundu. Bu konuyu da kullanan Milli Demokratik Devrimciler 1971 yılında 9 Mart darbe teşebbüsüne kalkışınca 12 Mart muhtırası ile hükümet istifaya zorlandı. Aynı gün Demirel istifa etti, Nihat Erim Hükümeti kuruldu. Anayasada Demirel'in istediği yönde değişiklikler 12 Mart döneminde gerçekleştirildi, o da parti başkanı olarak "partilerüstü" denilen hükümetleri bakan vererek destekledi. Bir yandan da parlamentodaki gücüne dayanarak askeri kesim karşısında üstünlük elde etmeye çalıştı. 1973 ilkbaharında CHP ile anlaşarak, Genelkurmay Başkanı Faruk Gürler'in cumhurbaşkanı seçilmesini önledi. Bu göreve, iki partinin de üzerinde anlaştığı Fahri Korutürk getirildi. 1973'ten 12 Eylül 1980'e14 Ekim 1973 genel seçimlerinde, siyasi rakibi olan Bülent Ecevit'in liderliğindeki Cumhuriyet Halk Partisi (CHP), Demirel'in AP'sinden daha çok oy aldı, böylece AP 11 yıl aradan sonra CHP'nin karşısında ikinci parti durumuna düştü. Adalet Partisi'nin bu başarısızlığının ardında 1972'de CHP liderliğine seçilen Ecevit'in halk nezdindeki popülaritesi kadar, Adalet Partisi içindeki bölünmeler de büyük rol oynamıştı. 1965 seçimlerinde oyların yarısını alan AP sağ siyasetin her rengini, küçük burjuvasından büyük burjuvasına kadar ülkedeki sermaye sahiplerinin tüm kesimlerinin çıkarlarını temsil eden bir koalisyondu. Ancak gelişen kapitalist ekonominin yol açtığı toplumsal sonuçlar 1960'ların sonlarında Türk sağında parçalanmalara neden olmuştu. 1960'lı yıllarda iyice belirgin hale gelen İstanbul merkezli büyük sermayenin gelişip, yabancı sermayenin uzantısı (montaj sanayi) hâline gelmesiyle, Anadolulu küçük tüccar, esnaf ve toprak sahipleri piyasanın rekabet koşullarıyla baş edemez hale geldiler. Kuruluşundan sonra uzun süre faklı çıkarların temsilini bünyesinde taşıyan AP, 60’ların sonlarına doğru git gide salt büyük sermayenin çıkarlarının savunucusu oldu. Bunun sonucu olarak Necmettin Erbakan'ın MSP'si ile birlikte aynı toplumsal tabana (Anadolulu küçük tüccar, esnaf ve zanaatkârlar) hitap eden, AP’den kopanların kurduğu Demokratik Parti 1973 seçimleri'nde toplam yüzde 24 oy oranına erişirken, Demirel liderliğindeki AP'nin oyları yüzde 17 oranında geriledi. Seçimlerden sonra kurulan CHP-MSP koalisyonu Kıbrıs Barış Harekatı'nı gerçekleştirmesine rağmen, Kıbrıs başta olmak üzere birçok konuda kendi içinde anlaşmazlığa düşmüştü. Başbakan Ecevit erken seçime gidebilmek için 18 Eylül 1974'te istifa etmesine rağmen bu istifa erken seçimin yapılmasını sağlayamadığı gibi Eylül 1974'ten Mart 1975'e kadar 200 günü aşkın süren bir hükümet krizine neden oldu. Sonunda güvenoyu alamayan Sadi Irmak hükümetinin ardından 31 Mart 1975'te AP Genel Başkanı Süleyman Demirel'in başkanlığında AP, MSP, Milliyetçi Hareket Partisi (MHP) ve Cumhuriyetçi Güven Partisi'nden (CGP) oluşan koalisyon hükümeti kuruldu. Sola karşı hemen bütün sağ partilerin birliğini oluşturan Demirel hükümeti, "I. Milliyetçi Cephe hükümeti" olarak anıldı. Dört yıl aradan sonra başbakanlık koltuğuna oturan Demirel, koalisyonu yürütebilmek için MSP ve MHP'nin yandaşlarının devlet örgütü içinde kadrolaşmalarına göz yumdu. Bu hükümet döneminde ülkede yeniden yoğun terör olayları ve toplumsal hareketler başladı; ülke dış ödemeler açığı ve hızlı enflasyondan kaynaklanan bir ekonomik bunalıma girdi. 1975 yılında kardeşi Hacı Ali Demirel'in oğlu Yahya Kemal Demirel'in adı hayali mobilya ihracatı yaptığı iddiasıyla gündeme geldi. Yurtdışına mobilya yerine sunta gönderdiği, devletten haksız vergi iadesi aldığı iddia edildi. Bu iddia gazeteci Uğur Mumcu tarafından haberleştirildi ve Altan Öymen'le birlikte hazırladıkları Mobilya Dosyası adlı kitapta belgeriyle yayınlandı. Yahya Demirel kısa bir süre de cezaevinde yattı. AP 1977 seçimlerinde bir derece güçlenmesine karşın, aldığı 36,9 oy oranıyla, oylarını 8 puan artırarak yüzde 41,4 oy alan CHP'nin ardından ikinci parti olabildi. Seçim sonrasında kurulan Ecevit hükümeti güvenoyu alamayınca, Ağustos 1977'de MSP ve MHP'nin de katılımıyla oluşan II. Milliyetçi Cephe hükümetinin başbakanı oldu. Bu hükümet, Güneş Motel Olayı diye anılan operasyonla CHP'nin Adalet Partisi'nden seçilmiş 13 milletvekilini bakanlık vaadiyle transfer etmesinin üstüne 31 Aralık 1977'de CHP'nin gensoru önergesiyle düşürüldü. 1978 başında Ecevit tek başına iktidar oldu. AP'den transfer edilen milletvekillerinin çoğuna bakanlık verildi. İktidarı yitiren Demirel, CHP ağırlıklı hükümetle diyalog kurmayı reddedip, Ecevit'e karşı hırçın bir muhalefet yürüttü. 21 Şubat 1979 Cumhurbaşkanı Fahri Korutürk'e, sıkıyönetimin uzatılmasına karşı olduklarını açıkladı. ABD ambargosunun getirdiği sıkıntılar, enflasyon va bir kısmı Türk Gladio'su tarafından organize edilen anarşik olaylar (özellikle Kontrgerilla tarafından tertiplendiği iddia edilen Maraş Katliamı), Ecevit iktidarının halkın nezdinde güven kaybetmesine neden oldu. 14 Ekim 1979 ara seçimlerinde devrimci grupların da boykot etmesiyle oyları gerileyen CHP iktidardan çekildi. Büyük bir farkla seçimleri kazanan AP'nin lideri Demirel, önceki Milliyetçi Cephe hükümetlerinin yarattığı olumsuz hava nedeniyle hükümetini dışarıdan desteklenen bir azınlık hükümeti olarak kurdu. Kasım 1979'da MHP ve MSP'nin dışarıdan desteğiyle kurulan 6. Demirel Hükümetiyle tekrar başbakan olan Demirel 12 Eylül 1980 Darbesi'ne kadar görevini sürdürdü. Ülkenin büyük boyutlara varan iktisadi sorunları karşısında, kredi veren uluslararası kurumların önderdikleri önlemleri (24 Ocak Kararları) uygulamak durumunda kaldı. Bu sırada Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) Müsteşarlığı'na Turgut Özal'ı getirdi. 24 Ocak 1980 Türkiye'nin liberal ekonomiye geçişinde tam bir dönüm noktası oldu. 12 Eylül Darbesi Genelkurmay başkanı Kenan Evren ve kuvvet komutanlarının 1979 yılının son günlerinde cumhurbaşkanına verdikleri "uyarı mektubu"ndan sonra askeri darbenin beklenir duruma gelmesine karşın, ana muhalefet partisi başkanı Ecevit ile tırmanan teröre (eski başbakan Nihat Erim, eski Tekel Bakanı MHP'li Gün Sazak ve Maden-İş Genel Başkanı Kemal Türkler gibi önemli kişiliklerin suikastlarla öldürülmesi) karşı ortak bir çözüm üzerinde anlaşmaktan kaçındı. Cumhurbaşkanı Fahri Korutürk'ün süresini doldurarak görevinden ayrılmasından (Nisan 1980) sonra ortaya çıkan cumhurbaşkanı seçim sorununun çözülmesini geciktirdi. 12 Eylül 1980'deki askeri müdahaleyle başbakanlığı sona erdi ve Hamzakoy'da (Gelibolu) yaklaşık bir ay gözetim altında tutuldu (13 Eylül-11 Ekim 1980). Partisi 16 Ekim 1981'de kapatılıncaya kadar başkanlıktan ayrılmadı. 7 Kasım 1982 halkoylamasında kabul edilen 1982 Anayasası'nın geçici 4. maddesi ile 10 yıl siyaset yasaklıları kapsamına alındı. Ancak partisinin eski yöneticileriyle bağlantılarını sürdürdü. Mayıs 1983'te siyasi partilerin kurulmasına izin verilmesinden sonra, Demirel "Tapulu arazime gecekondu yaptırmam" diyerek ne askeri yönetimin Bülend Ulusu'ya kurdurmaya çalıştığı partiye, ne Turgut Sunalp liderliğindeki Milliyetçi Demokrasi Partisi'ne, ne de Turgut Özal liderliğindeki Anavatan Partisi'ne (ANAP) destek verdi. 20 Mayıs 1983'te AP'nin devamı olarak Büyük Türkiye Partisi (BTP) kuruldu. Ancak, 16 Temmuz 1983'te AP'nin devamı olduğu gerekçesiyle Millî Güvenlik Konseyi tarafından kapatıldı. Demirel de siyaset yasağını çiğnediği gerekçesiyle bazı CHP ve AP'lilerle birlikte bir süre Çanakkale'de Zincirbozan'nda dört ay zorunlu ikamete tabi tutuldu. Doğru Yol Partisi (DYP) kurulunca onu destekledi. 6 Eylül 1987'deki halk oylaması sonucunda siyaset yasağı kalkan Demirel, DYP'nin o tarihteki genel başkanı Hüsamettin Cindoruk'un istifası ile 24 Eylül 1987'de Doğru Yol Partisi'nin (DYP) genel başkanlığa seçildi. 1987, 1988 ve 1990 yıllarında yapılan büyük kongrelerde genel başkanlığa yeniden seçildi. 29 Kasım 1987 seçimlerinde Isparta'dan milletvekili seçilerek TBMM'ye girdi. Bu dönemde, 24 Ocak Kararları'nı beraber hazırladığı Turgut Özal'a karşı sert bir muhalefet yürüttü. Son başbakanlığı 20 Ekim 1991 genel seçimlerinde DYP oyların yüzde 27'sini alarak çıkardığı 178 milletvekiliyle TBMM'de birinci parti durumuna gelince Demirel hükümeti kurmakla görevlendirildi. 20 Kasım 1991'de Sosyaldemokrat Halkçı Parti (SHP) ile bir koalisyon hükümeti kurdu. Bu dönemde Cumhurbaşkanı Turgut Özal'la Süleyman Demirel hükümeti arasındaki yetki çatışması uzun süre siyaset gündemini belirledi ve parlamenter sistemde cumhurbaşkanının konumuyla ilgili bir sistem tartışmasına yol açtı. DYP-SHP hükümetinin demokratikleşme yolunda attığı en önemli adımlar "Kürt realitesinin tanındığının" açıklanması, Ceza Mahkemeleri Usulü Kanunu'nun yeniden düzenlenmesi, 27 Mayıs 1960'tan sonra kapatılan DP ile 12 Eylül'den sonra kapatılan partilerin açılması ve sendikal özgürlüklerle ilgili bazı uluslararası sözleşmelerin onaylanması oldu. Süleyman Demirel'in başbakanlığı döneminde DYP-SHP hükümeti, enflasyon konusunda söz verdiği başarıyı gösterememekle birlikte, ekonomik büyümeyi canlandırmakta ve ücretlilerin reel gelirlerini artırmakta bir ölçüde başarılı oldu. 1992 yılında herhangi bir sosyal güvencesi olmayan vatandaşların sağlık giderlerini karşılamak için "Yeşil Kart" uygulaması başlatıldı. 1987 yılında başlatılan, emeklilikte belirli bir süre prim ödeme ve belirli bir süre sigortalı olma şartının yanında üçüncü bir şart olarak da belirli bir yaşı tamamlama şartı uygulaması Demirel döneminde değiştirildi; 1992 yılında çıkarılan 3774 Sayılı Kanunla emeklilikte “yaş” şartı tamamen kaldırıldı, böylece kadınlar 38 ve erkekler 43 yaşında emeklilik hakkı elde etti. Büyük kentlerdeki aşırı sol terör eylemlerinin denetim altına alınmasında da ilerleme sağlandı. Buna karşılık, laiklik yanlısı yazar Uğur Mumcu'nun Ocak 1993'te bombalı bir suikast sonucunda öldürülmesi, hükümetin radikal İslamcı terör karşısındaki duyarlılığının sınanmasına yol açtı. Koalisyonun iki ortağı da geçmişte Güneydoğu Anadolu'da olağanüstü halin ve koruculuk sisteminin kaldırılmasını, Çekiç Güç'ün görevine son verilmesini savundukları halde, DYP-SHP hükümeti bu uygulamaları sürdürdü. Cumhurbaşkanlığı 17 Nisan 1993 tarihinde 8. Cumhurbaşkanı Turgut Özal kalp ve koroner yetmezliğine bağlı tansiyon düşmesi sonucunda yaşamını yitirdi. Süleyman Demirel 4 Mayıs tarihinde, Turgut Özal'ın beklenmeyen ölümüyle boşalan Cumhurbaşkanlığına adaylığını ilan etti. 8 Mayıs günü TBMM'de yapılan seçimin ilk turunda Demirel 234 oyda kalarak yeterli çoğunluğu sağlayamadı. İkinci turda Demirel 225, öteki partilerin adayları Kamran İnan (ANAP) 95, Lütfi Doğan (RP) 49, İsmail Cem (CHP) 25 oy aldı. 16 Mayıs'taki üçüncü turda Doğru Yol Partisi dışında koalisyon ortağı Sosyaldemokrat Halkçı Parti (SHP) ile Milliyetçi Hareket Partisi'nin (MHP) desteğiyle 244 oy olan Demirel Türkiye'nin 9. Cumhurbaşkanı olarak seçildi. Mart 1995'te Azerbaycan'da Haydar Aliyev'e karşı gerçekleştirilen darbe girişimini önceden haber alıp Aliyev'i bilgilendirdi. 18 Mayıs 1996 tarihinde İzmit'te katıldığı bir alışveriş merkezinin temel atma töreni sırasında İbrahim Gümrükçüoğlu adlı bir eylemcinin ateşli silahla düzenlediği suikast girişiminden yara almadan kurtuldu. Saldırıda, silahını ateşlemek üzere çıkaran İbrahim Gümrükçüoğlu'nun üzerine atlayan koruma müdürü Şükrü Çukurlu kolundan, bir gazeteci ise ayağından yaralandı. 28 Şubat Süreci olarak bilinen dönemde bazı çevrelerce Refahyol Hükümeti'ne karşı oluşan cephenin başaktörü olmakla itham edilirken, bazı çevrelerce de gerginliği yumuşatarak bir darbeyi engellediği öne sürüldü. Görev süresinin bitimine doğru cumhurbaşkanlığı süresinin 3 yıl daha uzatılmasını öngören T.C. Anayasası'nın 101. maddesi ilgili değişiklik teklifi, 5 Nisan 2000 tarihinde TBMM Genel Kurulu'nda reddedildi. 16 Mayıs 2000 tarihinde, görevini Ahmet Necdet Sezer'e devretmiştir. Eşi Nazmiye Demirel, Alzheimer hastalığı nedeniyle 27 Mayıs 2013'te yaşamını yitirdi. ÖdülleriPolonya Beyaz Kartal Nişanı, 28 Ekim 1993Hırvatistan Kral Tomislav Grand Madalyası, Zagrep 7 Temmuz 1994 (Türkiye ile Hırvatistan Cumhuriyeti arasındaki dönemin dış ilişkilerinde Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel'in barış, istikrar ve işbirliğinin yararına yönelik dış politikası, iki ülke ve iki halkın karşılıklı yararına, Hırvatistan ile Türkiye Cumhuriyeti arasındaki dostane ilişkiler kurmak ve geliştirmeye yönelik katkıları adına verilmiştir.)İtalya Liyakat Nişanı, 7 Ekim 1996Estonya Terra Mariana Haç Nişanı, 1997Romanya Romanya Yıldız Nişanı, 1999Gürcistan Altın Post, 1999Almanya Liyakat Nişanı, 6 Nisan 2000NotlarSiyasi kariyeri boyunca, çocukluk yıllarında çobanlık yaptığı için "Çoban Sülü", 1950'li yıllardaki Devlet Su İşleri'ndeki çalışmaları için "Barajlar Kralı", 1960'ların başlarında çalıştığı ABD'li Morrison Knudsen adlı mühendislik firması nedeniyle "Morrison Süleyman", 12 Eylül Darbesi sonrasında siyasi yasaklı olduğu dönemde "Bir Bilen" gibi lakaplarla anılmıştır.Popüler KültürFikret Kızılok, Yadigâr (1995) albümündeki "Demirbaş" şarkısıyla, Süleyman Demirel'in siyaset sahnesinden uzaklaşamamasını esprili bir dille anlatmıştır. Barış Manço'nun 1992 tarihli Mega Manço albümünün hit şarkılarından biri olan "Süleyman" yine bir Süleyman Demirel taşlamasıydı. 2007 yapımı Zincirbozan filminde Haldun Boysan tarafından canlandırılmıştır. Adı verilen yerlerSüleyman Demirel'in adı memleketi Isparta'da yapılan bir havalimanına, bir üniversiteye ve çok sayıda okula verildi. Bunların bir kısmı Isparta Süleyman Demirel HavalimanıSüleyman Demirel Üniversitesiİstanbul, Kartal, Süleyman Demirel Anadolu Lisesiİzmir, Karşıyaka, Emlakbank Süleyman Demirel Anadolu Lisesiİzmir, Bornova, Süleyman Demirel Çok Programlı LisesiSilopi Süleyman Demirel İlköğretim OkuluHatay, Dörtyol, Dörtyol Süleyman Demirel Anadolu LisesiAnkara, Sincan, Süleyman Demirel Anadolu LisesiKahramanmaraş Süleyman Demirel Fen LisesiIsparta, Keçiborlu, Süleyman Demirel Teknik Lise ve Çok Programlı Lisesi

Süleyman Demirel

haber başlıkları altta listelenmiştir. Son dakika haberleri de dahil olmak üzere şu ana kadar eklenen toplam 9.094 süleyman demirel haberi bulunmuştur.
Otomobilin tavanında oyun oynayan kişiye ceza yağdı
Otomobilin tavanında oyun oynayan kişiye ceza yağdıAydın'ın Kuşadası ilçesinde çevreyolunda seyir halindeki bir otomobilin tavanına çıkıp alkol aldığı iddia edilen şahsa polis ekipleri ceza yağdırdı.
11.08.2022Haberler
Seyir halindeki otomobilin tavanında oyun oynayan kişiye ceza yağdı
Seyir halindeki otomobilin tavanında oyun oynayan kişiye ceza yağdı Aydın'ın Kuşadası ilçesinde çevre yolunda seyir halindeki bir otomobilin tavanına çıkıp alkol aldığı iddia edilen şahsa polis ekipleri ceza yağdırdı.
11.08.2022Gündem
Gırtlağından yumruk büyüklüğünde kitle çıktı, dünyada ilk oldu
Gırtlağından yumruk büyüklüğünde kitle çıktı, dünyada ilk olduIsparta'da nefes darlığı ve yutkunmada güçlük şikayetiyle hastaneye başvuran Ertuğrul Engin'in (38) boğaz kısmından yumruk büyüklüğünde kitle çıkarıldı. Operasyonu yapan Doç. Dr. Mehmet Emre Sivrice, "Hastanın genzinden yutağına kadar uzanan yaklaşık 5 santimlik kitle tespit edildi. Genizden başlayıp aşağı doğru tutunan vakaya daha önce hiç rastlamadık. Bu geniz yerleşimli kitle dünyadaki tanımlanan ilk vakadır" dedi.
4.08.2022Gündem
Otizm şurubu için inceleme başlatıldı
Otizm şurubu için inceleme başlatıldıMilliyet’in 2 Ağustos tarihli sayısında “Otizm aldatmacısı” başlığıyla duyurduğu, internette satılan ve otizmi iyileştirdiği iddia edilen “Autism” adlı şurupla ilgili Tarım ve Orman Bakanlığı harekete geçti.
3.08.2022Gündem
Otizm aldatmacası!
Otizm aldatmacası!İnternette satılan ‘Autism’ adlı ürünün başta otizm olmak üzere birçok hastalığa iyi geldiği iddia edilse de, uzmanlar bitkisel temelli ürünün hiçbir bilimsel temelinin olmadığı uyarısında bulunuyor.
2.08.2022Gündem
Bodrum'da görüntülenen Yonca Evcimik gençlere taş çıkarttı
Bodrum'da görüntülenen Yonca Evcimik gençlere taş çıkarttıPop müziğe damga vuran sanatçılardan Yonca Evcimik, son olarak 2017'de Bodrum tatilinde bikinili görüntülenmişti. 58 yaşındaki sanatçı, yıllar sonra yine Bodrum'da bu sefer mayolu objektiflere yansıdı. Fit görüntüsüyle gençlere taş çıkartan Evcimik, denize girmeden önce hayranlarının yoğun ilgisiyle karşılaştı.
24.07.2022Cadde
Lavanta balının kilosu 250 TL
Lavanta balının kilosu 250 TLKaraciğer yağlanması başta olmak üzere birçok hastalığa iyi geldiğine inanılan lavanta balının üretimi için gün sayılıyor. Sadece temmuz ayında çiçek veren lavantanın polenlerini işleyen arıları takip eden arıcılar, lavanta balının kilosunu 250 TL'den satıyor. Lavanta balının ekonomik analizi üzerine yüksek lisans Engin Özcan, "40 gün sonunda bölgemizde 4 ila 5 ton arasında lavanta balı üretiliyor" dedi.
4.07.2022Ekonomi
Yonca Evcimik: Kavga eden köpekleri ayırmaya çalışırken düştüm!
Yonca Evcimik: Kavga eden köpekleri ayırmaya çalışırken düştüm!Hayvan sevgisi ile bilinen ünlü şarkıcı, Yonca Evcimik, önceki gün Ortakent’de bir mekanda masaj yaptırırken görüntülendi. Muhabirlerle ayaküstü sohbet eden şarkıcı, kavga eden sokak köpeklerini ayırmaya çalışırken başına gelenleri anlattı.
3.07.2022Cadde
İçişleri paylaştı! İşte yabancılara kapatılan mahalleler
İçişleri paylaştı! İşte yabancılara kapatılan mahallelerİçişleri Bakanlığı, 1 Temmuz'dan itibaren 1169 mahallenin yabancılara ikametinin kapatıldığını duyurdu. İşte yabancılara kapatılan mahallelerin isimleri...
1.07.2022Gündem
Boşanma aşamasındaki eş dehşet saçtı! Tartıştığı eşini vuruldu
Boşanma aşamasındaki eş dehşet saçtı! Tartıştığı eşini vurulduIsparta’da, mevsimlik işçi Özlem Ö. (22), boşanma aşamasında olduğu A.Ö. ile tartıştıktan sonra yanlarına gelen Y.B. tarafından tabancayla vuruldu. Özlem Ö., ağır yaralanırken, kaçan 2 şüpheli de yakalandı.
28.06.2022Gündem
Ecem Çalhan kaç yaşında, kimdir? Tozluyaka dizisinde oynayan Ecem Çalhan nereli, boyu kaç?
Ecem Çalhan kaç yaşında, kimdir? Tozluyaka dizisinde oynayan Ecem Çalhan nereli, boyu kaç?Ecem Çalhan, Tozluyaka dizisinde rol alan isimlerden. Genç oyuncu daha önce fenomen dizsi Kuzey Yıldızı İlk Aşk'da yer almıştı. Oyunculuk eğitimi alan Çalhan, müzikle de ilgileniyor. Peki Tozluyaka dizisinde rol alan Ecem Çalhan aslen nereli, kaç yaşında?
27.06.2022Cadde
Emre Belözoğlu'ndan transfer açıklaması! 'Görüşme halindeyiz'
Emre Belözoğlu'ndan transfer açıklaması! 'Görüşme halindeyiz'Spor Toto Süper Lig takımlarından Medipol Başakşehir, yeni sezon hazırlıklarına Burdur’da başladı. Medipol Başakşehir Teknik Direktörü Emre Belözoğlu, skor katkısı verecek oyuncularla görüşme halinde olduklarını dile getirdi.
27.06.2022Basaksehir
‘Nâzım’ın şarkıları
‘Nâzım’ın şarkılarıLivaneli Orkestrası, 29 Haziran Çarşamba akşamı Kocaeli Süleyman Demirel Kültür Merkezi’nde dinleyicilerle buluşacak.
26.06.2022Kültür Sanat
Ünlü isimlerden Babalar Günü paylaşımları
Ünlü isimlerden Babalar Günü paylaşımlarıTelevizyon ve sanat dünyasının birbirinden ünlü isimleri, Babalar Günü'nü sosyal medya hesaplarından yayınladıkları anlamlı mesajlar ve paylaştıkları fotoğraflarla kutladı. Hem doğum günü hem de Babalar Günü'nü aynı gün kutlayan Alişan, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda sevenlerini ağlattı.
19.06.2022Cadde
Mühendislik rekoru! Dünya tarihine geçen 31 yıllık hastane binasının temeli...
Mühendislik rekoru! Dünya tarihine geçen 31 yıllık hastane binasının temeli...Kendisi yeni, tarihi eski 31 yıllık hastane binasının temellerinde mühendislik rekoru yatıyor. 1,5 yıl boyunca özel statik hesaplarla 827 kolon tek tek kesilerek, dünyada tarihe geçen bir çalışmaya imza atıldı.
7.06.2022Emlak
Bisikletine otomobil çarpmasıyla ölen yüzücü Batuhan, madalyalarıyla uğurlandı
Bisikletine otomobil çarpmasıyla ölen yüzücü Batuhan, madalyalarıyla uğurlandıDenizli'nin Pamukkale ilçesinde, bisikletiyle yolun karşısına geçmeye çalışan Batuhan Dereli'ye çarpıp, kaçarak ölümüne neden olan otomobilin sürücüsü Mustafa B., polis tarafından yakalanıp, gözaltına alındı. Profesyonel yüzücü olduğu öğrenilen Dereli, kazandığı madalyaların tabutunun üzerine koyulduğu törenle son yolculuğuna uğurlandı.
17.05.2022Gündem
Kontrolden çıkan otomobil Eğirdir Gölü'ne uçtu: 2 yaralı
Kontrolden çıkan otomobil Eğirdir Gölü'ne uçtu: 2 yaralı Isparta'nın Eğirdir ilçesinde, kontrolden çıkıp Eğirdir Gölüne uçan otomobildeki 2 kişi yaralandı.
9.05.2022Haberler
Kontrolden çıkan otomobil Eğirdir Gölü'ne uçtu: 2 yaralı
Kontrolden çıkan otomobil Eğirdir Gölü'ne uçtu: 2 yaralıIsparta'nın Eğirdir ilçesinde, kontrolden çıkıp Eğirdir Gölüne uçan otomobildeki 2 kişi yaralandı.
9.05.2022Gündem
Bakan Bilgin: İşçileri memurları ve emeklileri koruyacak düzenlemeler yapacağız
Bakan Bilgin: İşçileri memurları ve emeklileri koruyacak düzenlemeler yapacağızÇalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin, temmuz ayında işçileri, kamu çalışanlarını, memurları ve emeklileri koruyacak düzenlemeler yapacaklarını, aralık ayında ise asgari ücreti değerlendirirken de çalışanları koruyacak seviyede belirleyeceklerini söyledi.
21.04.2022Haberler
Bakan Bilgin: İşçileri memurları ve emeklileri koruyacak düzenlemeler yapacağız
Bakan Bilgin: İşçileri memurları ve emeklileri koruyacak düzenlemeler yapacağızÇalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin, temmuz ayında işçileri, kamu çalışanlarını, memurları ve emeklileri koruyacak düzenlemeler yapacaklarını, aralık ayında ise asgari ücreti değerlendirirken de çalışanları koruyacak seviyede belirleyeceklerini söyledi.
21.04.2022Ekonomi
Sır gibi olay!  34 yaşındaki adam evinde ölü bulundu
Sır gibi olay! 34 yaşındaki adam evinde ölü bulunduIsparta’da 34 yaşındaki Okan Tufan yaşadığı dairede cansız halde bulundu. Olayla ilgili inceleme başlatıldı.
13.04.2022Gündem
31 yıllık hastane binasının temellerinde mühendislik rekoru!
31 yıllık hastane binasının temellerinde mühendislik rekoru!Temeli 31 yıl önce atılan ve iki yıl önce Marmara Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Prof. Dr. Asaf Ataseven Ek Binası olarak hizmet vermeye başladı. 1999 depreminin ardından, yeni çıkan deprem yönetmeliklerine uygun olarak, 3 kez bina güçlendirmesi yapıldı. 2012'de yapılan sonuncusunda ise, temelinde yer alan 827 kolona 1,5 yıl süren tarihi bir mühendislik operasyonuyla, tek tek sismik izolatör yerleştirildi. Bina, 9,5 richter ölçeğindeki depremlere dahi dayanıklı hale getirildi. Bu yönüyle de, 'inşası bittikten sonra' deprem izolatörleriyle donatılan dünyadaki en büyük bina olması özelliği taşıyor" dedi.
21.03.2022Haberler
Kendisi yeni, tarihi eski: 31 yıllık hastane binasının temellerinde mühendislik rekoru
Kendisi yeni, tarihi eski: 31 yıllık hastane binasının temellerinde mühendislik rekoruTemeli 31 yıl önce, dönemin Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel tarafından atılan hastane binası, iki yıl önce Marmara Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Prof. Dr. Asaf Ataseven Ek Binası olarak hizmet vermeye başladı. Yapımı yıllar süren inşaat 2020'de tamamlandı. 1999 depreminin ardından, yeni çıkan deprem yönetmeliklerine uygun olarak, 3 kez bina güçlendirmesi yapıldı. 2012'de yapılan sonuncusunda ise, temelinde yer alan 827 kolona 1,5 yıl süren tarihi bir mühendislik operasyonuyla, tek tek sismik izolatör yerleştirildi. Bina, 9,5 richter ölçeğindeki depremlere dahi dayanıklı hale getirildi. Bu yönüyle de, 'inşası bittikten sonra' deprem izolatörleriyle donatılan dünyadaki en büyük bina olması özelliği taşıyor" dedi.
21.03.2022Emlak
36 yıl önce kayboldu! Yıllardır oğullarını arıyorlar
36 yıl önce kayboldu! Yıllardır oğullarını arıyorlar1985’te 2,5 yaşındayken evlerinin önünde oyun oynadığı sırada kaybolan çocuklarının kaçırıldığını iddia eden Baba Fuat Bastırmaoğulları, o tarihten bu yana başvurmadık yer, çalmadık kapı bırakmadıklarını, ancak oğluna dair hiçbir ize ulaşamadıklarını belirtti.
15.03.2022Gündem
Üniversiteli Rabia'nın ölümüne neden olan sürücü serbest bırakıldı
Üniversiteli Rabia'nın ölümüne neden olan sürücü serbest bırakıldıIsparta’da köpekten korkarak yola fırlayıp otomobil çarpması sonucu ağır yaralanan üniversite öğrencisi Rabia Kallı'nın (20) hayatını kaybetmesinin ardından gözaltına alınan sürücü A.Y., adli kontrol şartıyla serbest bırakıldı.
13.03.2022Gündem

Benzer Haber Etiketleri

Süleyman Demirel ile ilgili olan tüm haber başlıklarını şu an bulunduğunuz sayfa üzerinden takip edebilirsiniz. Haberlerin detaylarını okumak isterseniz haber başlıklarına tıklayabilir, daha eski gelişmeleri görmek isterseniz ise sayfanın altında yer alan sayfa numaralarına tıklayabilirsiniz.