Güney Kıbrıs bankalarında 100 bin euro’nun altında mevduata yüzde 6,75 üzerindeki mevduata yüzde 9,9 kesinti uygulanarak 5.8 milyar euro toplanacak. IMF ve AB kaynaklarından da 10 milyar euro gelecek. Böylece Güney Kıbrıs’ın batması önlenecek.
Güney Kıbrıs’ın batması önlenir mi? Şimdilerde kimse bununla ilgilenmiyor, Güney Kıbrıs bankalarında parası olan olmayan herkes “Varlık Vergisi” veya “Mevduat Vergisi ile ilgileniyor.”
Çünkü bu şimdiye kadar akla gelmeyen, gelse de uygulanamayan bir “tasarruflara el koyma” planı. (Türkiye’de 1999 banka krizinde benzer bir uygulamanın düşünüldüğü, bankalardaki mevduat hesaplarından yüzde 4 dolayında bir defalık vergi alınması için hazırlık yapıldığı fakat Demirel’in buna karşı çıktığı biliniyor.)
İyi de Güney Kıbrıs’ta uygulanacak “Mevduat Vergisi”nin neden İtalya, İspanya ve Porkekiz gibi ülkelerde uygulanması düşünülmüyor? Neden Yunanistan’da uygulanmadı? AB Komisyonu’nun parasal işlerden sorumlu başkan yardımcısı Olli Rehn, başka ülkelerde bu uygulamanın borçları azaltmada etkili olamayacağını, bankalardan para kaçışına yol açacağını söylüyor.
Borç 85 milyar euro
Güney Kıbrıs bankalarında 63.9 milyar euro mevduat var. Mevduatın yüzde 29’u Rus yatırımcılara, yüzde 8’i diğer ülke vatandaşlarına, yüzde 63’ü Güney Kıbrıslılara ait. (100 bin euro’ya kadarki mevduat devlet güvencesinde. Şimdi bundan da yüzde 6.75 kesinti söz konusu.)
Güney Kıbrıs’ın nüfusu 1.1 milyon. Milli geliri 17.5 milyar euro. Kişi başı gelir 25 bin dolar dolayında. Bütçesi yılda 1.1 milyar euro açık verdiğinden (Milli gelirin yüzde 6.3’ü) kamu borcu milli gelirin yüzde 85’ine ulaşmış. Fakat genelde özel sektörün dış borcu büyük. Kamu ve özel sektör borcu milli gelirin 5 katı olmuş. 85-90 milyar euro’ya yükselmiş.
İthalat 8 milyar, ihracat 2 milyar euro. Aradaki farkı turizm gelirleri kapatamıyor. Bu nedenle cari açık büyüyor.
AB mali bakanlarının kurtarma planına göre toplanacak para ile toplam dış borç 70 milyar euro’ya (milli gelirin 5 katından 4 katına) inecek ama ekonominin bu büyüklükteki borcu da çevirmesi imkansız. Hele hele bankacılık sistemi güven yitirdikten ve ekonomi daha da yavaşladıktan sonra. Güney Kıbrıs’ta bankalar euro mevduata yıllık yüzde 2.75-5.00 arasında faiz veriyorlar. Faiz gelirinden yüzde 3-12 arasında savunma kesintisi yapılıyor. Banka sistemi Rusların kara paralarını aklamakla ün yaptı.
Güney Kıbrıs için getirilen bu bir defalık “Mevduat Vergisi”, uygulansa da, uygulanmasa da, birçok ülkede mevduat sahiplerinde güven kaybına yol açacak. İnsanları huzursuz edecek.
(Bilgi için: Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ndeki 22 bankada TL ve yabancı para olarak toplam 4.5 milyar euro mevduat var. Bankalar euro mevduata yüzde 3 faiz ödüyor. Faiz stopajı yüzde 10 oranında. TL mevduata ödenen faiz yüzde 9-10 dolayında. Kredi faizi yüzde 20.)
