İyimserlik enflasyonda inişin kapısını açabilir

4 Temmuz 2018

Enflasyon yüzde 15’i aştı ama yeni yönetimde ekonomiye daha fazla ilgi gösterileceği konusunda “iyimser bekleyişler”, enflasyonun tırmandığı bu tepe noktadan inişe geçmesine imkân verebilir.

Enflasyonda “beklenti” çok önemli. Ekonomi denilen oyun, insan için oynanıyor, her aşamasında insan var. İnsan beklentileri ekonomide reel veriler kadar önemli. Türkiye’de enflasyon beklentisi son yıllarda, son aylarda öne çıktı. Genel olarak oluşan “enflasyon artacak” beklentisi, üreticisinden tüketicisine insanları etkiliyor. Tüketici, “enflasyon artacak” inancı ile harcama yapıyor. Üretici, “maliyetler nasıl olsa artacak” yaklaşımı ile fiyat belirliyor. İşte o zaman da enflasyon enflasyonu doğuruyor.

Ekonomideki fiyatlar, devam edecek enflasyona göre belirleniyor. Seçim öncesi dönemde faiz ve döviz fiyatındaki yüksek hareket “enflasyon beklentisini”ni körükledi. Yurtiçi üretici fiyatları ve tüketici fiyatları beklenmedik çizgiye yükseldi. Yeni yönetimde ekonomiye daha fazla ilgi gösterileceği konusunda “iyimser bekleyişler”, enflasyonun tırmandığı tepe noktadan inişe geçmesine imkan verecek.

‘Üretici’ye dikkat

Yurtiçi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE), haziranda; - Bir önceki aya göre %3,03, - Bir önceki yılın aynı ayına göre %23,71 - 12 aylık ortalamaya göre %16,57 arttı.

Tüketici fiyat endeksi (TÜFE) ise haziranda; -Bir önceki aya göre %2,61, - Bir önceki yılın aynı ayına göre %15,39, - 12 aylık ortalamaya göre %11,49 arttı.

Üretici fiyatlarının arkasında, yurtiçi üretici fiyatlarındaki artış var. Üretici fiyatı artarken tüketici fiyatı gerileyemez. Üretici fiyatları yıl başından bu yana artıyor. Ocak ayında yıllık artış %12.14 idi. Haziranda 23.1’e yükseldi.

Yazının devamı...

Bu ambargo bizi üzer

2 Temmuz 2018

ABD Başkanı Donald Trump’ın, ABD’nin müttefiki ülkelerin İran’dan petrol alımlarını 4 Kasım’a kadar kesmelerini isteyeceği haberi bizi çok ilgilendiriyor. Çünkü biz petrol ithalatımızın büyük kısmını İran’dan yapıyoruz.

Bizim toplam enerji ihtiyacımız yılda yaklaşık 140 bin TAB (1 TAB bin ton eşdeğer petrol). Enerji ihtiyacımızın yaklaşık üçte birini, ham petrol veya petrol ürünü olarak yurt dışından temin ediyoruz.

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’nun (EPDK) 2017 verilerine göre, bir yıl boyunca 42.6 milyon ton petrol ithal ettik. Petrol ithalatının 25.7 milyon tonu ham petrol, 13.4 milyon tonu motorin, kalanı diğer petrol ürünleri.

EPDK verilerine göre 2017 yılında toplam 37.7 milyon ton olan iç talebin yüzde 65’i, 24.4 milyon tonunu motorin oluşturdu.

TÜPRAŞ rafinerilerinde yılda 9.6 milyon ton motorin üretiliyor. Yakında devreye girmesi beklenen SOCAR rafinerisinde yılda 5 milyon ton motorin üretilecek. Yeni rafineriler yapılıncaya kadar motorin ithal etmeye devam edeceğiz.

11.5 milyon ton geliyor

Geçen yıl ithal edilen toplam 25.7 milyon ton ham petrolün 11.5 milyon tonunu İran’dan ithal ettik. Irak’tan yapılan ithalat 7.0 milyon ton. Rusya’dan yapılan ithalat 2.0 milyon ton, Suudi Arabistan’dan yapılan ithalat 1.8 milyon ton, Kuveyt’ten yapılan ithalat 1.7 milyon ton, kalan ithalat küçük miktarlarda değişik kaynaklardan yapıldı.

Görülüyor ki, İran’dan yapılan petrol ithalatı Türkiye için çok önemli. İlgililer İran petrolünün “ucuz ve verimli” olduğunu söylüyor.

Yazının devamı...