Geri Dön

Covid-19'a yakalananlar için büyük tehlike: Anormal kan pıhtılaşması

Kış aylarıyla birlikte yayılma hızı artan Covid-19'un vücuda etkileri hakkındaki bilgiler ve veriler enfekte olanlar üzerinde yapılan incelemelerle sürekli güncelleniyor. Covid 19 ile ilgili bugüne dek saptanmış en önemli özelliklerden birinin toplardamarlar ('venler') içinde pıhtılara yol açması olduğunu belirten Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Semih Barlas bu pıhtıların hayati organlarda kan akımını durdurduğuna dikkat çekti ve bu yaşamsal sorunu rakamlarla detaylandırdı.

Covid-19'a yakalananlar için büyük tehlike: Anormal kan pıhtılaşması

Covid-19, kan pıhtısına nasıl sebep oluyor?

''Covid 19'un vücuda etki sürecinde her şey, akciğerlerimizde kirli ve temiz hava gaz değişiminin gerçekleştiği yapıların duvarını oluşturan hücrelerin içine bu virüsün girişi ile başlıyor. Virüs bu girişi, 'ACE2' adı verilen özel kapılar yoluyla gerçekleştiriyor. Bunun sonucunda akciğer hücrelerinin içinden dışarıya aşırı düzeyde 'sitokin' ve 'kemokin' adı verilen yangı ('enflamasyon') maddeleri çıkıyor. Bu maddeler, vücudun gösterdiği 'aşırı bağışıklık yanıtına bağlı olarak, damarların içindeki tabakayı önce uyarıyor, ardından tahrip edip iş göremez hale getiriyor. Sonuçta damar içinde kan koyulaşıyor ve farklı boyutlarda kan pıhtıları oluşup (VTE) damarları tıkayabiliyor.

Hastaların %19'unda görülüyor

Covid-19 hastalarının ortalama %19'unda bu tablo ile karşılaşılıyor ve kritik düzeydeki hastalarda oran giderek yükseliyor. Farklı nedenlerle yoğun bakımda yatanlar ile Covid-19 tanısı ile yatanlar karşılaştırıldığında, Covid-19 hastalarında VTE sıklığının daha yüksek olduğu açıkça görülüyor.

Pıhtı oluşumundaki risk faktörleri

Covid-19'daki damar içi pıhtılaşma(VTE), yaşlılarda, aşırı kilolularda, hareket kısıtlılığı olanlarda, sigara içenlerde, daha önce farklı bir nedenle VTE geçirmişlerde, diyabet veya kronik böbrek hastalarında, kanser hastalarında, kalp veya akciğer yetmezliği olanlarda daha sık görülüyor.

Pıhtı gelişen kadın hastalar, erkeklere göre %20 daha az durumda. Bu durum, toplum içinde normal yaşantılarını sürdüren kadınlar için geçerli olsa da bakımevlerinde kalan kadın ve erkeklerin etkilenim oranları eşit.

Ek risk faktörleri arasında, sepsis, gebelik zehirlenmesi, doğum sonrası enfeksiyon, kanın koyulaşmasına yol açan veya pıhtıya zemin hazırlayan venöz yetmezlik-varis gibi hastalıklar sayılabilir.

Hayatını kaybedenlerin neredeyse tamamında VTE saptanıyor

Çin'in Wuhan kentinden, Hollanda'dan, Fransa ve İtalya'dan bildirilen ilk çalışmalarda, Covid-19 nedeniyle yoğun bakıma yatırılmış hastalar için damar içi pıhtılaşma-VTE sayıları ürkütücü bir düzeydeydi. Güncel 20 çalışmada VTE oranının %3.3-%100 arasında olduğu; %100'lük oranın, covid-19 nedeniyle kaybedilmiş hastaların otopsilerinde kaydedildiği bildiriliyor. Diğer yandan, Covid-19 nedeniyle takip edilen hastaların bacak ultrason veya akciğer bilgisayar tomografi incelemelerinde %15-%85 gibi yüksek oranlarda pıhtıya rastlanıyor.

Akciğer dokularındaki küçük damarlarda kan pıhtıları görülüyor

Covid 19'dan ölümlerin tamamını kan pıhtılaşmasına bağlamak elbette mümkün değil. Zira başka problemler yanında, pıhtılaşma sorunu öne çıkmayabilir. Ağır Covid-19'daki ölüm nedeni çoğunlukla solunum yetmezliğine bağlıdır. Bu da, esas hastalığın üzerine ek olarak gelen, bakteri veya mantar kaynaklı olabilen, zatürre (‘pnömoni’) sonucudur. Ama kayıp, anormal damar içi pıhtılaşma nedenli de olabilir. Covid-19 sonrasında solunum yetmezliğine bağlı olarak kaybedilmiş kişilerin akciğerlerinde gözlenen değişiklikler, farklı nedenlere bağlı solunum yetmezliklerinden kaybedilenlerin akciğerlerine benzememektedir. Covid-19'lu hastaların akciğer dokularında, küçük damarlar içinde kan pıhtıları görülmekte, bu da damar içi pıhtılaşma-VTE'nin en azından solunum yetmezliğini doğurduğunu düşündürmektedir.

Aşırı pıhtılaşmaya yol açan etken virüsteki dikensi çıkıntılar

Covid-19 koronovirüsün hücrelere yapışmasını ve hücrelerin içine girmesini sağlayan dikensi çıkıntılar (‘spike protein’), bağışıklık moleküllerine (‘kompleman proteinleri-MASP2’) bağlanırlar. Bu bağlanma ve moleküller, bağışıklık sisteminin diğer ögelerini de harekete geçirebilir ve aşırı bir enflamasyon durumuna yol açabilirler. Bir yandan hasta hücreleri tahrip ederken, diğer yandan da vücut için büyük önem taşıyan, 'damar içi pıhtı önleyici unsurların’ çalışmasını baskılarlar. Diğer bir deyişle, virüsün kendisi, damar içi pıhtılaşma ile sonuçlanan bir 'aşırı bağışıklık’ yanıtını başlatır. Nitekim, Covid-19 hastalarında damar içlerinde görülen pıhtıların yanında bağışıklık moleküllerinin (kompleman proteinleri) de biriktiği gözlenmiştir.

Bazı durumlarda taburcu sonrasında da kan sulandırıcı öneriliyor

Ana toplardamarlarda pıhtı (DVT) riskine karşı önlem amaçlı, düşük dozda kan sulandırıcı ilaç kullanmakta olan covid-19 hastalarında, damar içi pıhtılaşma-VTE oranı %8 - %69 iken, bu hastalar yoğun bakıma girme durumuna geldiklerinde oran %85'e çıkabiliyor.

Kan sulandırıcı ilaç (‘DMAH’) kullanımının her hastada işe yarayıp yaramadığı tartışmalı olsa da, hastaneye Covid-19 tanısı ile yatırılmış olan neredeyse tüm hastalarda bu tedavi uygulanıyor. Ek risk faktörlerinin bulunduğu bireylerde ise, taburcu sonrası 1-2 hafta süreyle kan sulandırıcı ilaç kullanımı öneriliyor.

Bağışıklığı baskılayıcı bazı ilaçların (‘immunosupresif’) kullanımının koruyucu olabileceğine ilişkin bazı öncü kanıtlar görülmekte.

Kompleman proteinlerini ve böylelikle vücut bağışıklığının aşırı yanıtını baskılayan bazı ilaçlar (‘monoklonal antikorlar’) pek çok ülkede deneniyor.

Sonuç olarak, hastada aşırı -ve ölümcül- bağışıklık reaksiyonunun fitilini ateşledikten sonra koronavirüsün kendisinin artık çok da fazla önem taşımadığını söylemek olasıdır.

Eda İle Ne Konuştuk? - Sibil ÇetinkayaSempatik tavırları ve giyim tarzı ile birçok kişinin beğenisini kazanan Sibil Çetinkaya, Eda Özdemir'in bu haftaki konuğu oldu.
Astroloji
KOÇ
BOĞA
İKİZLER
YENGEÇ
ASLAN
BAŞAK
TERAZİ
AKREP
YAY
OĞLAK
SAKA (KOVA)
BALIK
Bugün

Gün içinde gelirlerinizle ilgili değişiklikler gündeminize gelebilir. Harcamalarınızı kontrol etmek isteyebilirsiniz. İş hayatınızda desteklendiğinizi hissettiğiniz zamanlar olabilir. Yeteneklerinizi kullanacağınız işlerinize daha fazla zaman ayırmak isteyebilirsiniz. Akşam saatlerinde sevdiklerinizle program yapmak isteyebilirsiniz.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Bugün kişisel açıdan önem verdiğiniz konuların üzerinde daha fazla zaman harcayabilirsiniz. Yeni niyetler ortaya koyacağınız zamanlar var. İkili ilişkileriniz önem kazanabilir. Sorumlu olduğunuz konularda yeniden harekete geçebilirsiniz. Akşam saatlerinde arkadaşlarınızla toplanıp, keyif aldığınız konulara yoğunlaşabilirsiniz.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Gün içinde gizli kalmış koşullar sizin dengenizi bozabilir. İçinize kapanmanıza neden olabilir. Kendinizi hapsolmuş hissedebilirsiniz. Sorumlu olduğunuz konularda fikrinizi savunmak için çok acele etmemeye çalışın. Yeniden harekete geçmek için kendinize zaman tanıyın. Akşama doğru koşullar daha akıcı olabilir.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Bugün gelecek beklentilerinizle ilgili yeniden harekete geçebilirsiniz. Yeni planlar yapabilirsiniz. Gün içinde fikirlerinizi ifade etmek için büyük bir istek duyabilirsiniz. Sosyal konular gündeminizi meşgul edebilir. İlerleyen saatlerde arkadaşlarınızla plan yapabilirsiniz. İşte alacağınız destekler sizin rahatlamanıza neden olacaktır.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Bugün iş hayatınızda başkalarıyla daha fazla katılım içinde olabilirsiniz. Görünür olmak için daha aktif olabilirsiniz. Üstlerinizle iletişiminiz önem kazanabilir. Sorumlu olduğunuz konularda fikrinizi sonuna kadar savunmak isteyebilirsiniz. Eski ilişkilerinizin tekrar gündeme geleceği zamanlar olabilir. Akşam için program yapabilirsiniz.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Bugün kendinizi yeniliklere açık hissedebilirsiniz. Daha fazla şey keşfetmek için yeni başlangıçlar yapmak size iyi gelecektir. Arkadaşlarınızla organizasyon yapabilirsiniz. İş hayatınızda sorumlu olduğunuz konuları toparlamak isteyebilirsiniz. Gün içinde düşüncelerinizi paylaşmak önem kazanabilir. Akışta kalın.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Gün içinde endişe duyduğunuz konularda harekete geçmek isteyebilirsiniz. Bu durum sizi krize sokabilir. Kendi ideolojilerinizi ifade etme eğiliminde olabilirsiniz. Bugün sakin kalmanızda fayda var. Akşam saatlerinde daha akıcı koşullar meydana gelecektir. Parasal konularda başkalarından fikir almak isteyebilirsiniz.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Bugün ikili ilişkilerinizdeki karşıtlıklarla ilgilenebilirsiniz. Yaşayacağınız olaylarla ilgili denge de kalmak zor olabilir. Sizi uğraştırabilecek konulara karşı dikkatli olmalısınız. Sorumlu olduğunuz işlerinizde paylaşım içinde olabilirsiniz. Birlikte çalıştığınız kişileri de organizasyona katmak isteyebilirsiniz.  İlerleyen saatlerde eşinizle zaman geçirmek iyi fikir olabilir.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Çalışma arkadaşlarınızla ortak payda da buluşabilirsiniz. Birlikte yeniden harekete geçmek size hız kazandıracaktır. Paylaşım içinde olmak işlerinizi kolaylaştıracağı gibi daha iyi hale getirecektir. Yine de sizi yoran konulara karşı dikkatli olmanızda fayda var. Hizmet aldığınız kişiler gündeminizi meşgul edebilir.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Bazı işlerinize hız kazandırmak için yaratıcılığınızı kullanabilirsiniz. İlişkilerinizde çok daha rahat, kendinizi ifade edebileceğiniz imkânlar söz konusu. Güzel olan şeyler için harcama yapabilirsiniz. Sorumlu olduğunuz konularda daha kolay risk alabilirsiniz. Akşam saatlerinde sevdiklerinizle birlikte programlar yapmak size iyi gelecektir.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Gün içinde ailevi konular sizi etkileyebilir. Ev hayatınızla ilgili gelişmeler yaşayabilirsiniz. Sorumlu olduğunuz konulara çalıştığınız insanları dâhil etmek ve paylaşım içinde olmak iyi bir seçim olabilir. Fikirlerinizi yaymak isteyebilirsiniz. Kendi iç sesinizi dinleyerek olayların üstesinden gelebilirsiniz. Babanızla ilgili konuları ihmal etmeyin.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Bugün gündeminiz hareketli olabilir. Konuşma ve yazışmaların sizi etkilediği bir gündesiniz. Sorumlu olduğunuz konularda eğitim alabilirsiniz. Yakın çevrenizdeki kişilere daha fazla yoğunlaşabilirsiniz. Duyduğunuz dedikodulara değer vermemenizde fayda var. İlgilendiğiniz konularda yeniden harekete geçebilirsiniz.Devamını Oku

Devamını Oku
Hafta Hafta Gebelik

Gebeliğinizin kaçıncı haftasındasınız?

Günün Yazıları

İlginizi Çekebilecek Diğer Haberler

Sıradaki Haber

Türkiye’nin haber yaşam platformu Milliyet Dijital yenilendi!

Uygulama ile devam et, gündemi kaçırma!

Şimdi DeğilHemen Keşfet