Geri Dön

Karaciğer yağlanması nedenleri, belirtileri, teşhisi ve tedavisi

Karaciğer yağlanması, karaciğer hücrelerinde çok fazla yağ depolanması ve birikmesi durumudur. Gastroenteroloji Uzmanı Doç. Dr. Salih Boğa, karaciğer yağlanması nedenleri, belirtileri, teşhisi ve tedavisini bütün detaylarıyla anlattı.

Karaciğer yağlanması nedenleri, belirtileri, teşhisi ve tedavisi

Karaciğer, ortalama 1,5 kilogram ağırlığında olan, karnımızın sağ üst bölgesinde bulunan, en alt kaburgalarla korunan bir organdır. Karaciğer, insan vücudundaki en büyük ikinci organdır. Yiyecek ve içeceklerden gelen besinlerin işlenmesine ve kandaki zararlı maddeleri süzülerek temizlenmesine yardımcı olur.

Karaciğer yağlanması, karaciğer hücrelerinde çok fazla yağ depolanması ve birikmesi durumudur. Karaciğerde az miktarda yağ bulunması normal bir durumdur, ancak fazlası çeşitli sağlık sorunlarına yol açabilir. Yağlı karaciğer hücrelerinin oranı bütün karaciğer hücrelerinin %5’ini aştığında biz hekimler buna “steatoz” (tam anlamıyla “yağ artışı”) diyoruz.

Karaciğer yağlanması, sebebine göre iki çeşide ayrılır: Alkole bağlı (AFLD) ve alkole bağlı olmayan (NAFLD) karaciğer yağlanması. Ülkemizin Avrupa’nın en obez ülkesi olduğu düşünüldüğünde, en iyi ihtimalle karaciğer yağlanmasının toplumda kabaca her üç kişiden birinde olması sürpriz olmaktan çıkmaktadır.

NASH yani iltihaplı karaciğer yağlanması ise ‘NAFLD’ denilen alkole bağlı olmayan yağlı karaciğer hastalığının daha ağır bir şeklidir. Hastalığın ilerlemesini durdurmak için hiçbir şey yapılmazsa, karaciğerimiz kendiliğinden iyileşme sürecini başlatır ve karaciğer üzerinde ‘fibroz’ dediğimiz yara dokusu oluşmaya başlar. Maalesef bu yara dokusu zaman içinde karaciğeri içine sınırlayan bir kafes haline dönüşür ve karaciğerin fonksiyonu gün geçtikçe bozulur. Bu yolla, NASH dediğimiz iltihaplı karaciğer yağlanması ilerleyerek karaciğer sirozuna hatta karaciğer kanserine yol açabilmektedir.

Geçmişte nedeni anlaşılamayan sirozlar tıbbi literatürde ‘sebebi bilinmeyen sirozlar’ olarak tanımlanırken, bugün bunların NASH’e bağlı olduğunu biliyoruz. Türkiye’de her 20 kişiden birinde NASH dediğimiz iltihaplı karaciğer yağlanması olduğunu, toplamda ise 130 binin üzerinde bu hastalığa bağlı siroz hastası olduğunu tahmin ediyoruz.

KARACİĞER YAĞLANMASININ NEDENLERİ

Karaciğer yağlanması, vücut çok fazla yağ ürettiğinde veya ürettiği yağı yeterince etkili bir şekilde metabolize etmediğinde gelişir. Fazla yağ karaciğer hücrelerinde depolanarak karaciğer hastalığına neden olur. Yağ birikimi çeşitli nedenlerden kaynaklanabilir. Örneğin çok fazla alkol almak bu sebepler arasında en yaygın olanıdır ve alkole bağlı karaciğer hastalığının ilk aşamasıdır.

Diyet ile alınan şeker ise, karaciğer tarafından gerektiğinde kullanılmak üzere yağlara dönüştürülür. Hastalar alkol almasalar dahi şeker ve yağ alımı çok yüksek olduğunda, karaciğer çok fazla yağ üretir ve depolar. Bu alkole bağlı olmayan karaciğer yağlanmasında (NAFLD), obezite, kandaki yüksek kan şekeri, insülin direnci ve özellikle trigliseritler olmak üzere yüksek yağ ve kolesterol seviyeleri rol oynamaktadır.

Bununla birlikte daha az görülmesine karşın karaciğer yağlanmasının nedenleri arasında gebelik, hızlı kilo kaybı, hepatit C, yani sarılık gibi bazı enfeksiyon türleri, çeşitli ilaçların yan etkileri, belirli toksinlere maruz kalınması ve genetik faktörler sayılabilir.

KARACİĞER YAĞLANMASI BELİRTİLERİ

Birçok vakada, karaciğer yağlanması genellikle herhangi bir belirgin semptoma neden olmaz. Ancak karaciğer yağlanması belirtileri arasında yağlanan karaciğerin aşırı büyümesine bağlı karnın sağ üst tarafından dolgunluk hissi ya da hafif ağrı sayılabilir.

Eğer karaciğer yağlanması bu erken zamanda teşhis edilemez ve tedavi edilmez ise ilerleyen dönemdeki belirtiler artık maalesef siroz belirtileridir. Bu siroz belirtileri arasında; iştah kaybı, kilo kaybı, halsizlik, yorgunluk, burun kanaması, sarı cilt ve gözler, cildin altında görünen ağ benzeri damar grupları, karın ağrısı, karında şişme, erkeklerde meme büyümesi ve bilinç bulanıklığı bulunur.

KARACİĞER YAĞLANMASI NASIL TEŞHİS EDİLİR?

Karaciğer dikkat çekmeyen bir organdır, bu nedenle NAFLD sessiz, sinsi bir hastalıktır. Çoğu hasta özel bir belirti hissetmez ve hastalık çoğu zaman tesadüfi olarak keşfedilir. Hastalara başka sebeplerle yapılan batın ultrasonlarında karaciğerde yağlanma saptanabilir, ya da bakılan rutin kan biyokimyası testlerinde ALT, AST, GGT gibi karaciğere özgü enzim değerlerinde artış saptanınca bunun alkolik karaciğer yağlanmasından şüphelenilebilir.

Karaciğer enzimleri değerlerinin yüksek çıkması, karaciğer iltihabının sadece bir işaretidir. Karaciğer yağlanması hastalığı, karaciğer iltihabının tek nedeni değildir. Bu sebeple enzim değerleri yüksek çıkarsa iltihabın nedeninin belirlenmesi için ek testler yapılması gerekecektir.

Karaciğer yağlanmasının ve buna bağlı oluşan fibroz (siroz öncülü yara dokusu) şiddetini ölçmek için günümüzde düşük frekanslı ses dalgaları kullanan elastografi ya da Fibroscan testleri kullanılabilmektedir. Yine de karaciğer biyopsisi, karaciğer hastalığının ne kadar ağır olduğunu belirlemenin en iyi yolu olarak kabul edilir. Artık tamamen endoskopik yollarla, hasta hiçbir ağrı sızı hissetmeden, endoskopik ultrasonografi kılavuzluğunda güvenle alınan biyopsi ile karaciğer dokusu incelenebilir. Böylece hastada iltihaplı karaciğer yağlanması olan NASH olup olmadığı ya da hastada siroza gidişin ne aşamada olduğu anlaşılabilir.

KARACİĞER YAĞLANMASI TEDAVİSİ

Son on yılda bilim, NAFLD tedavisine yönelik moleküller geliştirmede büyük ilerleme kaydetmiş olsa da bugüne kadar sağlık otoriteleri tarafından onaylanmış herhangi bir ilaç tedavisi bulunmamaktadır.  Günümüzde yaşam tarzının değiştirilmesi NAFLD tedavisinde en önemli tedavi seçeneği olarak öne çıkmaktadır. Vücut ağırlığının en az %10'u oranında kilo verilmesi ve bunun korunması koşuluyla, etkili ve sürekli bir yaşam tarzı değişikliği NASH ve hatta fibroz üzerinde etkili olabilir, karaciğer yağlanmasını tersine çevirebilir.

Asıl zorluk, uzun vadede kilo kaybını sürdürebilmektir, zaman ve/veya kaynak eksikliği nedeniyle, hastaların maalesef sadece %10'u bunu başarmaktadır. Bu oranı artırmak için hastalarımıza kendi yemeklerini kendileri pişirerek porsiyonlarını kontrol altında tutmalarını, yemeklerini yavaş yiyerek beyine tokluk hissinin gitmesi için vücuda zaman kazandırmalarını, alkol, yağ ve şeker alımını azaltmalarını, bol su içerek açlık hislerini baskılamalarını, atıştırma ihtiyacı duyduklarında badem, ceviz ve fındık gibi sağlıklı atıştırmalıklar tercih etmelerini ve haftanın en az dört günü, günde 30-45 dakika egzersiz yapmalarını tavsiye ediyoruz.

Bu önlemler ile sadece karaciğer sağlığı değil aynı zamanda beynin işlevsel fonksiyonları ve kalp damar sağlığı da oldukça olumlu yönde etkilenmektedir. Lütfen karaciğer yağlanmasını vücutta aslında birçok organı etkileyen bir kötü metabolik durumun erken habercisi olarak düşünelim. Gastroenteroloji hekimi gözetiminde başta karaciğer sağlığı olmak üzere genel sağlığımızı korumak için önlemleri ve aksiyonları gecikmeden alalım.

Su için! Vücudun su ihtiyacının karşılanması temel önem taşır. Gün boyunca su içmeniz, vücudunuzun su ihtiyacını karşılamanızı sağlar. Sade suyun tadı hoşunuza gitmiyorsa, başka yöntemlerle su alımınızın yeterli olmasını sağlayabilirsiniz: Sıcak şekersiz içecekler: Çay veya kahve gibi (tatlı içeceklere alıştırdıkları için tatlandırıcılardan kaçınılmalıdır). Doğal aromalar: taze limon, nane veya salatalık suya taze ve lezzetli bir tat verecektir.

Sağlıklı atıştırın! Eğer yapabiliyorsanız, atıştırmalıklardan kaçınmanız en iyisi. Ancak bu her zaman başarılamaz ve bu nedenle doğru atıştırmalıkların seçilmesi önemlidir. Badem, ceviz ve fındık iyi birer protein kaynağıdır ve sizi daha uzun süre tok tutar. Meyveler de iyi seçeneklerdir, ancak önerilen şeker alımını aşmanıza yol açabilecek kadar yüksek şeker içermediğine dikkat edin. Biliyor muydunuz; vücudun sıvı ihtiyacının karşılanması, açlık hissini azaltır. Gün boyunca bol su içmeniz atıştırmaktan kaçınmanızı sağlar.

Yavaş yiyin! Midenizin beyninize tokluk mesajı göndermesi, yemeğe başlamanızdan itibaren en az 20 dakikadır. Hızlı yemek yerseniz, aşırı yiyebilirsiniz

Kırmızı yiyecek etiketleri! Market alışverişi yaptığınızda, satın aldığınız gıdalardaki etiketleri dikkatlice okuduğunuzdan emin olun. Bunlar, sepetinize koyduğunuz ürünlerin besin içerikleri hakkında önemli birer bilgi kaynağıdır. İçindekiler listesinde, malzemeler ağırlık sırasına göre tanımlanır. Ürünün ana bileşenleri daima önde gelir. Listedeki ilk bileşen tereyağı veya yağ ise, ürünün yağ içeriği muhtemelen çok yüksektir. Ayrıca, etiketlerde gösterilen besin değerleri, üründeki yağ, şeker ve tuz içeriğini gösterir. Örneğin; 100 gramında 20 g üzerinde şeker bulunan bir ürün, çok yüksek oranda şekerli bir üründür. 100 gramında 3g üzerinde yağ bulunan bir ürün, çok yüksek oranda yağ içeren bir üründür.

Karaciğer yağlanması nedenleri, belirtileri, teşhisi ve tedavisi

Doç. Dr. Salih Boğa

Eda İle Ne Konuştuk? - Sibil ÇetinkayaSempatik tavırları ve giyim tarzı ile birçok kişinin beğenisini kazanan Sibil Çetinkaya, Eda Özdemir'in bu haftaki konuğu oldu.
Astroloji
KOÇ
BOĞA
İKİZLER
YENGEÇ
ASLAN
BAŞAK
TERAZİ
AKREP
YAY
OĞLAK
SAKA (KOVA)
BALIK
Bugün

Gün içinde parasal alanda değişiklikler gündeminize gelebilir. Harcamalarınızı kontrol etmek isteyebilirsiniz. İş hayatınızda desteklendiğinizi hissettiğiniz zamanlar olabilir. Yeteneklerinizi kullanacağınız işlerinize daha fazla zaman ayırmak isteyebilirsiniz. Akşam saatlerinde sevdiklerinizle program yapmak isteyebilirsiniz.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Bugün kişisel açıdan önem verdiğiniz konuların üzerinde daha fazla zaman harcayabilirsiniz. Yeni niyetler ortaya koyacağınız zamanlar var. İkili ilişkileriniz önem kazanabilir. Sorumlu olduğunuz konularda yeniden harekete geçebilirsiniz. Akşam saatlerinde arkadaşlarınızla toplanıp, keyif aldığınız konulara yoğunlaşabilirsiniz.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Gün içinde gizli kalmış koşullar sizin dengenizi bozabilir. İçinize kapanmanıza neden olabilir. Kendinizi hapsolmuş hissedebilirsiniz. Sorumlu olduğunuz konularda fikrinizi savunmak için çok acele etmemeye çalışın. Yeniden harekete geçmek için kendinize zaman tanıyın. Akşama doğru koşullar daha akıcı olabilir.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Bugün gelecek beklentilerinizle ilgili yeniden harekete geçebilirsiniz. Yeni planlar yapabilirsiniz. Gün içinde fikirlerinizi ifade etmek için büyük bir istek duyabilirsiniz. Sosyal konular gündeminizi meşgul edebilir. İlerleyen saatlerde arkadaşlarınızla plan yapabilirsiniz. İşte alacağınız destekler sizin rahatlamanıza neden olacaktır.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Bugün iş hayatınızda başkalarıyla daha fazla katılım içinde olabilirsiniz. Görünür olmak için daha aktif olabilirsiniz. Üstlerinizle iletişiminiz önem kazanabilir. Sorumlu olduğunuz konularda fikrinizi sonuna kadar savunmak isteyebilirsiniz. Eski ilişkilerinizin tekrar gündeme geleceği zamanlar olabilir. Akşam için program yapabilirsiniz.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Bugün kendinizi yeniliklere açık hissedebilirsiniz. Daha fazla şey keşfetmek için yeni başlangıçlar yapmak size iyi gelecektir. Arkadaşlarınızla organizasyon yapabilirsiniz. İş hayatınızda sorumlu olduğunuz konuları toparlamak isteyebilirsiniz. Gün içinde düşüncelerinizi paylaşmak önem kazanabilir. Akışta kalın.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Gün içinde endişe duyduğunuz konularda harekete geçmek isteyebilirsiniz. Bu durum sizi krize sokabilir. Kendi ideolojilerinizi ifade etme eğiliminde olabilirsiniz. Bugün sakin kalmanızda fayda var. Akşam saatlerinde daha akıcı koşullar meydana gelecektir. Parasal konularda başkalarından fikir almak isteyebilirsiniz.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Bugün ikili ilişkilerinizdeki karşıtlıklarla ilgilenebilirsiniz. Yaşayacağınız olaylarla ilgili dengede kalmak zor olabilir. Sizi uğraştırabilecek konulara karşı dikkatli olmalısınız. Sorumlu olduğunuz işlerinizde paylaşım içinde olabilirsiniz. Birlikte çalıştığınız kişileri de organizasyona katmak isteyebilirsiniz.  İlerleyen saatlerde eşinizle zaman geçirmek iyi fikir olabilir.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Çalışma arkadaşlarınızla ortak paydada buluşabilirsiniz. Birlikte yeniden harekete geçmek size hız kazandıracaktır. Paylaşım içinde olmak işlerinizi kolaylaştıracağı gibi daha iyi hale getirecektir. Yine de sizi yoran konulara karşı dikkatli olmanızda fayda var. Hizmet aldığınız kişiler gündeminizi meşgul edebilir.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Bazı işlerinize hız kazandırmak için yaratıcılığınızı kullanabilirsiniz. İlişkilerinizde çok daha rahat, kendinizi ifade edebileceğiniz imkânlar söz konusu. Güzel olan şeyler için harcama yapabilirsiniz. Sorumlu olduğunuz konularda daha kolay risk alabilirsiniz. Akşam saatlerinde sevdiklerinizle birlikte programlar yapmak size iyi gelecektir.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Gün içinde ailevi konular sizi etkileyebilir. Ev hayatınızla ilgili gelişmeler yaşayabilirsiniz. Sorumlu olduğunuz konulara çalıştığınız insanları dâhil etmek ve paylaşım içinde olmak iyi bir seçim olabilir. Fikirlerinizi yaymak isteyebilirsiniz. Kendi iç sesinizi dinleyerek olayların üstesinden gelebilirsiniz. Babanızla ilgili konuları ihmal etmeyin.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Bugün gündeminiz hareketli olabilir. Konuşma ve yazışmaların sizi etkilediği bir gündesiniz. Sorumlu olduğunuz konularda eğitim alabilirsiniz. Yakın çevrenizdeki kişilere daha fazla yoğunlaşabilirsiniz. Duyduğunuz dedikodulara değer vermemenizde fayda var. İlgilendiğiniz konularda yeniden harekete geçebilirsiniz.Devamını Oku

Devamını Oku
Hafta Hafta Gebelik

Gebeliğinizin kaçıncı haftasındasınız?

Günün Yazıları

İlginizi Çekebilecek Diğer Haberler

Sıradaki Haber

Türkiye’nin haber yaşam platformu Milliyet Dijital yenilendi!

Uygulama ile devam et, gündemi kaçırma!

Şimdi DeğilHemen Keşfet