Aynı konuları sürekli düşünmekten nasıl kurtuluruz?

İnsanı diğer canlılardan ayıran şüphesiz ki en belirgin özelliklerinden biri düşünebilmesidir. Bu özelliğin gelişmesi kişilerde yaşananları ya da çevredeki diğer insanların davranış ve tutumları ile ilgili aşırı düşünmeye meyil oluşturabilir. Aynı konuyu sürekli düşünme zihin geviş getirmesi olarak da isimlendirilebilir. Bir konuyu aşırı düşünmek kadar hiç düşünmemek, konu hakkında duyarsız kalmak da en az çok düşünmek kadar negatiftir. Özellikle hiç düşünmeyen kişilerin yakınında yaşayanlar bu rahatlıktan rahatsızlık duyabilirler ve önem verilmemiş bir düşünce küçük bir kar topu iken çözümlenmeyerek bir çığa dönüşebilir.

Aynı konuyu gün içerisinde düşünme sıklığı düşüncenizin aşırı olup olmadığı ile ilgili ipucu verir. Düşünce sıklığınızı hesaplamak için 0 en az, 10 en çok gibi puan verebilirsiniz. 5 ve üzeri puan veriyorsanız çok, aşırı düşünen grupta varsayılabilirsiniz. 3 ve 0 arasında bir puan veriyorsanız gerektiği kadar düşünmüyor olabilirsiniz bunun dışında  özellikle aklınızda yer edinen o konuyu ne kadar önceliklendirdiğinizi anlamak için günü 3 zamana bölüp sabah, öğle, akşam şeklinde kaçar kere düşündüğünüzü not alabilirsiniz. Düşünme sıklığı günlük faaliyetlerinizin yaşamsal sürekliliğini etkiliyor ise fazla düşünüyor olabilirsiniz. Bu konuda yapılan araştırmalarda düşünmemeyi kendinize söyledikçe daha fazla düşündüğünüz yönündedir. Bu sebeple düşünceyle çatışmak yerine onu sınırlandırmak daha kolay olacaktır. Buna zihin düşünce programlaması da denir.  Zihin belirsizliğe karşılık sürekli üretim halde olacağından belirsizlik durumları zihinde kaos yaratır. Aynı konuyu çeşitli kaygı ve panikle düşünmek bundandır. Zihin sınırlı sürede düşünmesi gerektiğini bildiğinde ise o sınıra uyum sağlayacaktır. Örneğin; hangi saatte yemek yiyeceğinize önceden karar verirseniz o saate kadar aç kalabilirsiniz fakat önceden karar vermezseniz sürekli aklınıza ne zaman yemek yiyeceğim sorusu gelir? Başka bir örnekte ise bir işiniz var, sıra bekliyorsunuz kişi size 10 dakika sonra sizi alacağını söylese bekleyebilir ya da gidebilirsiniz. Ne kadar bekleyeceğinizi bilmediğiniz zaman ise geçen her saniyede bu soruyu düşünürsünüz. Zihin net olan konulara daha hızlı uyum sağlar. Düşündüğünüz konu her ne ise bu konuyu belli bir saatte mesela akşam 21:00 ile 22:00 arası düşüneceğim derseniz o konu fark edersiniz ki; diğer saatlerde düşünmemeye başlamışsınız. Bu teknik günlük yaşantınızdaki zihin trafiğinizi yönetmek için en pratik tekniklerdendir. Diğer türlü sürüklenen düşünceler günün geri kalanında tüm alanı sarabilir. Bu yöntem aynı konuyu düşündüğünüzü yakalamak, fark etmek ve  düşünmeye son vermek için ideal adımlardandır. Bir diğer adım ise çözüme odaklanmaktır. Düşündüğünüz konu her neyse nasıl çözebilirsiniz? Çözebilir misiniz? Bu konuda katkı alabileceğiniz kaynaklar var mıdır? Bununla birlikte düşüncelerinizden kaçmak ya da baskılamak pozitif bir yaklaşım değildir. Düşüncelerinizi metadan izlemek konuyu dışsallaştırarak tekrar yorumlamak daha kolay çözüm bulmanıza destek olur. Kişi olayın çok içinde olduğu zaman çözüm yolunu göremeyebilir. Tüm bunların dışında bazen de olan durumu kabullenmek gerekir. Kendini ya da başkasını yargılamadan böyle olması gerekiyormuş demek, bir dahakinde dikkatli olurum demek ve en önemlisi bu düşünceyi burada sonlandırıyorum demek geviş getiren zihnin susması için yüksek katkı içerir. Düşüncelerimizi çözüm, kabul, gözlem, programlama gibi teknikler ile neticelendirmediğimizde cep telefonlarımızın arka planında çalışan uygulamalar gibi yavaş yavaş şarjımızı, yaşam enerjimizi düşürür. Bu yüzden zihinde tamamlanmamış düşünce kalmaması önemlidir.

Kanada’daki Bilişsel Nöroloji Merkezi’nde yapılan çalışmalar bir insanın günde yaklaşık 6 binden fazla düşünceye sahip olduğunu ortaya koydu. Bir günde 6 binden fazla düşünceye ev sahipliği yapan zihnimiz aynı konu üzerinde takılı kaldığında kim bilir hangi olasılıkları, hangi yeni başlangıçları kaçırıyor? Zihin trafiğimiz bu kadar yoğunken bir tek konuya odaklanmak yerine programlanmış zamanda düşünüp, fark edip, netleştirip sonrasında trafiğin akmasına izin vermek herkes için daha kolay olabilir.

Ne geçmişin pişmanlığı ne geleceğin kaygısı değildir yaşam. Şimdiye kadar olan her şey oldu ve bitti. Yeni hikayeleri yazma zamanı. Şimdi seçim yapma zamanı. Hala aynı kişinin niye öyle dediğini mi düşüneceksin yoksa bu onun bakış açısı dedi bitti ben şimdi ne düşünmeyi seçiyorum mu?

Düşünceleriniz bahar gibi, Mayıs gibi, mucize gibi aksın…

Sevgi Keleş