Geri Dön

Delta varyantı ve Kovid-19 aşılarıyla ilgili en sık sorulan sorular

Bir yandan tüm dünyada aşı çalışmaları devam ederken en merak edilen konuların başında son dönemlerde öne çıkan Delta varyantının ne kadar tehlikeli olduğu ve aşıların koronavirüsten korunmadaki rolü geliyor. Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Dr. M. Servet Alan, delta varyantı ve Kovid-19 aşıları ile ilgili sık sorulan soruları yanıtladı.

Delta varyantı ve Kovid-19 aşılarıyla ilgili en sık sorulan sorular

Virüsün bugüne kadar gelişen varyantları Alfa (İngiltere), Beta (Güney Afrika), Gama (Brezilya), Delta (Hindistan) ve Epsilon (Kaliforniya) olarak sınıflandırılıyor.

Delta varyantı ilk olarak Hindistan’da ortaya çıkan ve sonrasında tüm dünyaya yayılmaya başlayan Kovid-19 virüsü varyantıdır. Şu anda alfa varyantı daha yaygın olmakla birlikte delta varyantı da hızla yayılmaya devam etmektedir. Ülkemizde de delta varyantları saptanmaktadır. Daha bulaşıcı ve daha ağır seyirli hastalığa yol açabilen bir virüsün ortaya çıkması önemli bir endişe kaynağı olmayı sürdürmektedir. Bununla birlikte iki doz aşı uygulanan kişiler delta varyantından da korunmaya devam etmektedir. Fakat özellikle tek doz aşı uygulananlarda bu korunma yeterli olmayabilir. Yapılan çalışmalar delta varyantının alfa varyantından yüzde 60 daha bulaşıcı olduğunu göstermektedir. 

Tüm varyantlardan korunmak için aşı şart

Çoğu kişide bu varyantların daha ciddi hastalığa yol açtığını gösteren bir delil bulunmamaktadır. Altta yatan hastalığı olanlar ve yaşlılar için virüs diğer varyantlarda olduğu gibi daha tehlikelidir. Daha bulaşıcı olan bir virüs ise aynı şiddette enfeksiyona yol açsa bile daha fazla sayıda kişiye bulaşacağı için özellikle aşısız kişilerde daha fazla hastalık ve ölüme neden olacaktır. Tüm varyantlardan korunmak için önerilen enfeksiyondan korunma önlemleri aynıdır. El hijyeni, sosyal mesafenin korunması, maske, iyi bir havalandırma ve aşı mutlaka dikkat edilmesi gereken konulardır.

Son dönemlerde koruyucu özelliğinden yan etkilerine kadar aşı konusunda merak edilen pek çok konu bulunmaktadır. Bunlar şöyle özetlenebilir:

Biontech aşısı mı Sinovac aşısı mı daha etkili? 

Tüm dünyayı etkisi altına alan Kovid-19 salgın hastalığının önlenmesinde en önemli yardımcımız aşıdır. Yapılan çalışmalar sonucunda Kovid-19 hastalığına karşı çeşitli aşılar geliştirilmiştir. Bu aşılardan biri Biontech diğeri ise Sinovac’tır. Türk aşı araştırmalarında da üçüncü faz çalışmaları yapılmaya başlandığı bilinmektedir. Pfizer-Biontech aşısının hem ilk dozdan sonra koruyuculuğun başlaması hem de bulaşmayı engelleme açısından biraz daha etkili olduğu bilgisi bulunmaktadır. Biontech ve Sinovac aşıları ağır seyirli enfeksiyonları ve ölüm olasılığını önemli oranda engellemektedir. Bu nedenle Kovid-19 aşılarından hangisi size uygunsa mutlaka yaptırmanız önerilir. 

Üçüncü doz aşı gerekli mi?

Aşı sonrası koruma ne kadar sürüyor, üçüncü doz Kovid-19 aşısı uygulanacak mı gibi soruların yanıtı için araştırma sonuçlarını ve Sağlık Bakanlığı açıklamalarını beklemek gerekir. Grip aşısı gibi Kovid-19 aşısının da her yıl uygulanması gerekebilir. Bunu, yapılacak araştırmalar ve sonuçları gösterecektir.

Kovid-19 aşılarının yan etkileri var mı, varsa nelerdir?

Tüm aşılar korumayı amaçladıkları mikroorganizmaları vücuda tanıtırken bazı istenmeyen etkiler görülebilir. Aşılara bağlı olarak aşının uygulandığı yerde veya genel bazı yakınmalar olabilir. Aşı sonrası kolda, aşının uygulandığı yerde kızarıklık, şişlik, ya da ağrı gibi yakınma ve bulgular ortaya çıkabilir. Ancak bu yakınmalar aşının yapıldığı yere soğuk uygulama yapılarak azaltılabilir. Aşı, bazı kişilerde de hafif ateş, titreme, halsizlik, kas ağrısı, baş ağrısı gibi yan etkilere neden olabilir. Bunlar aşı sonrasında görülebilen, vücudumuzun aşıya verdiği yanıta bağlı belirtilerdir. 

Aşı sonrası kol ağrısı yaşayanlar neler yapmalı?

Aşı sonrası kolda aşının uygulandığı yerde ağrı en sık görülen istenmeyen etkilerdendir. Aşı bölgesine soğuk uygulama yapılabilir, parasetamol kullanılabilir. 

Aşı sonrası banyo yapabilir miyim?

Kovid-19 aşısı olan kişiler isterlerse aşı sonrasında banyo yapabilir. 

Aşı sonrası nasıl beslenmeliyim?

Kovid-19 aşıları sonrası yiyeceklerle ilişkili aşıya özel herhangi bir kısıtlama bulunmamaktadır. Aşı olan kişi rutin beslenme alışkanlıklarını devam ettirebilir. 

Gebelik ve emzirme döneminde aşı yapılabilir mi?

Gebelik döneminde Kovid-19 hastalığına yakalanan anne adayları bu hastalığı daha ağır geçirebilir. Aşı konusunda karar verilirken Kovid-19’la temas olasılığı, hastalığın ciddi seyretme riski, aşının bilinen yararları ve gebelikte aşının güvenilirliğine ilişkin kısıtlı fakat giderek güçlenen bilgiler değerlendirildiğinde; özellikle Kovid-19’u ağır geçirme riski yüksek olan gebelere kendi istekleri halinde aşı uygulanması önerilmektedir. Aşının gebeliğin ilk üç ayında uygulanmaması tercih edilmektedir.

Biontech, m-RNA aşısı kısırlaştırır mı?

Aşılar kısırlığa neden olmaz. Diğer aşılarda olduğu gibi Kovid-19 aşılarında da bu yönde bir bulgu ya da bilgi bulunmamaktadır.

Alerji hikayesi olan kişilerde aşının yan etkileri daha mı ağırdır? 

Aşıya bağlı ciddi yan etkiler genellikle alerjik reaksiyonlara bağlı olarak ortaya çıkmaktadır. Ciddi alerjisi olan kişilerin aşı olurken mutlaka bunu doktoruna bildirmesi ve buna yönelik önlemlerin alınarak aşının yapılması gerekmektedir. Bir aşıya karşı ilk uygulamada çok şiddetli, anafilaksi olarak tanımlanan alerjik reaksiyonlar gelişmişse aynı aşı tekrar uygulanmamalıdır. Doktorunuz bu durumu değerlendirerek size yapmanız gerekenler hakkında detaylı bilgi verecektir. Ciddi alerjiler gibi yan etkiler çok seyrek ve genellikle aşı uygulandıktan kısa bir süre sonra görülmektedir. Bu nedenle aşı sonrasında 15 ile 30 dakika aşının uygulandığı sağlık kuruluşunda beklenmesi gerekmektedir. 

Aşıların uzun dönem sonuçları bilinmiyor, etkileri ne olabilir?

Kovid-19 hastalığı 2019 sonu, aşıları ise 2021 yılı başında hayatımıza girmiştir. Bu nedenle hastalığın ve aşıların uzun dönem sonuçları için beklemek gerekir. Bununla birlikte aşıların olumsuz etkileri genellikle erken dönemde görülmektedir. Bu nedenle uzun dönemde farklı bir istenmeyen etki olmayacağı düşünülmektedir. Kovid-19 aşılarının hastalığın ve buna bağlı ölümlerin önlenmesindeki yararları olası istenmeyen etkilerin çok üzerindedir.

m-RNA aşıları genetiğimizi değiştirir mi?

m-RNA çok kısa ömürlü bir moleküldür. Aşılamadan kısa süre sonra planlanan etkisini oluşturup parçalanır. m-RNA hücre çekirdeğine girmez. Genetiğimizi değiştirdiği yönünde herhangi bir bulgu bulunmamaktadır. 

Birinci aşıdan sonra ikinci dozu farklı bir aşıyla yapabilir miyim?

Kovid-19 aşılarında şu anda birinci dozdan sonra ikinci dozu farklı bir aşıyla yapma seçeneği sunulmamaktadır. Tüm dünyada aynı aşıyla ikinci dozun yapılması önerilmekte ve bu şekilde uygulanmaktadır. 

Aşının kanda pıhtılaşmaya neden olmaması için kan sulandırıcı ilaçlar alınmalı mı?

Pıhtılaşmaya neden olduğu düşünülen aşılar ülkemizde kullanılmamaktadır. Aşının pıhtılaşma yapması olasılığına karşı kan sulandırıcı olarak adlandırılan ilaçların kullanılması önerilmemektedir. 

Aşı oldum, testim pozitif çıkar mı?

Kovid-19 aşıları, Kovid-19 hastalığına karşı bağışıklık oluşturur. Bunun önemli bir parçası da IgG ve IgM sınıfından antikorlardır. Aşı sonrası antikor testleri yani virüsle karşılaştığımızı gösteren testler pozitif bulunabilir. Hastalığın tanısı için altın standart olan PCR testleri yani virüsün genetik maddesini gösteren testler ise pozitif bulunmaz. 

Aşı öncesi ağrı kesici alınmalı mı?

Ağrı kesicilerin aşının etkinliğini nasıl etkileyeceği bilinmediği için aşı öncesi bu ilaçların kullanılması önerilmez. Ateş düşürücü, ağrı kesici kullanılması gereken bir durum ortaya çıkarsa kullanılabilir. 

Aşı olanlar nelere dikkat etmeli?

Aşı olan kişilerin öncelikle 15-30 dakika arasında aşı oldukları sağlık kurumlarında beklemeleri gerekmektedir. Bunun dışında aşının uygulandığı bölgede yan etkiler ortaya çıkarsa soğuk uygulamalar yapılabilir ve parasetamol kullanılabilir. Daha ciddi yan etkiler ya da alerjik rahatsızlıkları ortaya çıkan kişilerin ise bir sağlık kurumuna başvurması, tedavi alması ve gözlem altında tutulması gerekebilir. 

Aşı olanlar ciddi yan etki durumunda ne yapmalı? 

Aşı sonrasında şiddetli kaşıntı, bayılma, kusma, ciddi alerjik reaksiyon, hırıltılı solunum gibi çok ciddi bir yan etki söz konusuyla mutlaka en yakın sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Aşı sonrası ciddi yan etkiler genellikle ilk 30 dakika içinde ortaya çıkar. Bu nedenle aşıdan sonra 15-30 dakika sağlık kuruluşunda beklenmesi ciddi istenmeyen etkilerin çoğuna erken müdahale edilmesini sağlayacaktır.  

Aşı sonrası kardiyak problemler yaşadıklarını dile getiren kişiler bu durumda ne yapmalı?

Aşıdan sonra kalp problemleri çok nadir görülmektedir. Aşı sonrası ortaya çıkan kalp sorunları genellikle hafif ve geçicidir. Kovid-19 hastalığına bağlı kalp hastalıkları ise çok daha sık ve daha ciddidir. Aşının yararları olası risklerin çok çok üzerindedir. Bununla birlikte aşı sonrası kardiyak sorunlar yaşadığını düşünen kişiler hemen bir sağlık kuruluşuna başvurmalıdır.  

 

Şiddetli Sevgi: Flört Şiddeti | Av. Cansen Erdoğan anlatıyor“Ailene benimle birlikte olduğunu söyleyeceğim! Abine aramızdakileri anlatacağım! Gönderdiğin fotoğrafları İnternet’te yayınlayacağım! Okulda kimseyle konuşmayacaksın! Arkadaşlarınla görüşmeni istemiyorum! Oraya gidemezsin! Bensiz hele bir git, görürsün sen dünya kaç bucakmış…” Bu sözler tanıdık geldi mi? Av. Cansen Erdoğan flört şiddeti kavramını, hangi davranışların flört şiddeti kapsamına girdiğini ve flört şiddetinin ceza hukukundaki yerini Pembenar izleyicileri için anlattı.
Astroloji
KOÇ
BOĞA
İKİZLER
YENGEÇ
ASLAN
BAŞAK
TERAZİ
AKREP
YAY
OĞLAK
SAKA (KOVA)
BALIK
Bugün

Gelecek umutlarınız için en iyisini yapma isteği içinde olabilirsiniz. Gün içinde gruplar ve arkadaşlıklar ön plana çıkabilir. İş hayatınızda sıkışmalar yaşanabilir. İstediğiniz destekleri almakta zorlanabilirsiniz. Sosyal hayatınızda düşüncelerinizde ısrarcı davrandığınız zamanlar olabilir. Hedeflerinize ulaşmak için çaba göstereceksiniz.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Bugün iş hayatınızda en iyisiniz yapmak için çaba sarf edeceğiniz bir gündesiniz. Hedeflerinize ulaşmak için mücadele vermek zorunda kalabilirsiniz. Üstlerinizle ilgili konularda fikirlerinizde fazla ısrarcı davranmamaya özen göstermelisiniz. Gün içinde sorumluluklarınız sizi alternatif plan yapmaya itebilir. Annenizle ilgili konuları ihmal etmeyin.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Yeni ufuklara açılmak için mücadele içinde olacağınız bir gündesiniz. Yaşadığınız olaylarda daha rahat bütünü göreceğiniz zamanlar var. Uluslararası konular gündeminizi meşgul edebilir. İnandığınız konular hakkında fazla ısrarcı olabilirsiniz. Yabancılarla ilgili konular da huzursuzluk yaşayabilirsiniz. Akışta kalın.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Bugün endişe duyduğunuz konular içinde sıkıştığınızı hissedebilirsiniz.  Kriz yaratan konulara karşı daha dikkatli olmanız gereken bir gündesiniz. Duygusal yönden bağlayıcı koşullar oluşabilir. Yatırımlarınızla ilgili konularda çok fazla ısrarcı davranmamaya özen göstermelisiniz. Gelecek yönünde yeni başlangıçlar yapmak isteyebilirsiniz.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Parasal konularda sıkışıklık yaşayabileceğiniz zamanlar var. İkili ilişkilerinizdeki düşüncelerinizde ısrar edebilir ve doğru olanı bulmak için çaba sarf edebilirsiniz. Eşinizle ilgili konular gündeminizi etkileyebilir. Uğraştıran durumlarla mücadele etmek zorunda kalabilirsiniz. Aldığınız sorumluluklarınızla ilgili gelişmeler yaşayabilirsiniz.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Çalışma hayatınızdaki sorumluluklarınız gündeminizi meşgul edebilir. Sizi yoran konulara karşı ısrarcı davranmamanızda fayda var.  Üstlerinizle ilişkinize önem vermeniz gerekebilir. Bugün işlerinizle ilgili alternatif planlar oluşturabilirsiniz. Başarı için çok çalışacağınız zamanlar içindesiniz. İşten gelecek paralar söz konusu olabilir.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Bugün kendinizi ifade etmek için büyük bir heyecan içinde olabilirsiniz. Bununla birlikte düşüncelerinizle ilgili ısrarcı olacağınız zamanlar var. İş hayatınızda yeni kararlar almak isteyebilirsiniz. Risk almaya daha fazla yatkın olabilirsiniz. Harcamalarınızı abartmamaya çalışın. Hobilerinizle ilgilenmek size iyi gelecektir.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Evinizle ilgili olaylarla ilgilenmek durumunda kalabilirsiniz. Geçmişe ait konular gündeminizi meşgul edebilir. Fikirlerinizde ısrarcı davranacağınız zamanlar olabilir. İşinizle ilgili konularda huzursuzluk içinde olabilirsiniz. Parasal konularda sıkıntılar yaşayabilirsiniz. Babanızla ilgili konuları ihmal etmemeye çalışın. Güven ihtiyacı içinde olabilirsiniz.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Bugün hareketli ve yoğun bir gündesiniz. Başarılı olmak için çaba sarf etmeniz gereken zamanlar olacaktır. Otorite figürleriyle iletişiminde daha çok dikkat etmeniz gereken zamanlar içindesiniz. Gelecek yönündeki beklentilerinizle ilgilenebilirsiniz. Yakın çevrenizdeki ilişkileriniz gündeminizi etkileyebilir. Kardeşlerinizle zaman geçirebilirsiniz.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Maddi kaynaklarınızla ilgili gelişmeler gündeminizi etkileyebilir. Yenilenmeye gitmek isteyebilirsiniz. Parasal konularda başkalarından alacağınız destekler var. Fikirlerinizdeki ısrarcı davranabilirsiniz. Gelecek yönünde beklentilerinizde doğru kararlar vermek isteği içinde olacaksınız. Sorumlu olduğunuz konularda alternatif planlar yapabilirsiniz.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Yeni başlangıçlar içinde olmak isteyebilirsiniz. Kişisel açıdan önem verdiğiniz konulara yönelebilirsiniz. Beslenmenize dikkat etmeniz gereken bir gündesiniz. Üstelerinizle ilişkinize özen göstermenizde fayda var. Başarmak istediğiniz işlerde daha fazla mücadele etmek isteyebilirsiniz. Hoşgörüsüz ortamlardan bulunmak size iyi gelmeyecektir.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Bilemediğiniz konularla ilgili içsel süreçler yaşayacağınız bir gündesiniz. Elinizde olmayan nedenlerden kayıp yaşayabilirsiniz. Kontrolünüzü kaybetmemeye çalışın. Uğraştığınız işlerde daha fazla yoğunlaşmanız gerekebilir. Maddi konularda hoşgörüsüz davranabilirsiniz. Sorumluluklarınız sizi sıkıştırabilir. Akışta kalmayan özen gösterin.Devamını Oku

Devamını Oku
Hafta Hafta Gebelik

Gebeliğinizin kaçıncı haftasındasınız?

Günün Yazıları

İlginizi Çekebilecek Diğer Haberler

Sıradaki Haber

Türkiye’nin haber yaşam platformu Milliyet Dijital yenilendi!

Uygulama ile devam et, gündemi kaçırma!

Şimdi DeğilHemen Keşfet
akıllı banner